SAMENVATTING
STRAFPROCESRECHT EN
MENSENRECHTEN
Victoire Garcia
VUB 2026
1
,INHOUDSOPGAVE
hoofdstuk 1: organen en betrokken personen bij het strafproces betrokken .................................... 8
situering van het strafproces ............................................................................................................. 8
situering van de actoren ................................................................................................................. 10
de gerechtelijke politie (actor 1) ................................................................................................... 11
het openbaar ministerie (actor 2) ................................................................................................. 16
de onderzoeksrechter (actor 3) .................................................................................................... 24
de onderzoeksgerechten (actor 4) ................................................................................................ 29
de vonnisgerechten (actor 5) ........................................................................................................ 30
de strafuitvoeringsrechtbank (actor 6) -> SURB ............................................................................. 33
hof van cassatie (actor 7) -> R77-78 en R74-76 .............................................................................. 34
de dader (actor 8) ........................................................................................................................ 34
de benadeelde (actor 9) ............................................................................................................... 35
de burgerrechtelijke aansprakelijke partij (actor 10) ...................................................................... 36
hoofdstuk 2: de strafvordering .....................................................................................................37
algemeen ...................................................................................................................................... 37
uitzondering op het monopolie: klachten, aangiftes/machtigingen .................................................... 38
hinderpalen bij het uitoefenen van de Sv. (pagina 39-61) .................................................................. 43
gronden schorsing van de sv. .......................................................................................................... 44
gronden van verval van de sv. .......................................................................................................... 48
hoofdstuk 3: de burgerlijke vordering ...........................................................................................60
hoe burgerlijke vordering uitoefenen in het strafrecht? ..................................................................... 63
wat indien burgerlijke vordering voor de burgerlijke rechter wordt gebracht? ..................................... 69
Bijzondere procedure: de bemiddeling ............................................................................................ 70
hoofdstuk 4: het opsporingsonderzoek (oo) (Hoofdstuk IV. In handboek)........................................72
het oo: praktisch (deel 1) ................................................................................................................ 72
In de definitie vh OO zit ook proactief onderzoek .............................................................................. 73
basiskenmerken oo ........................................................................................................................ 76
hoe start een oo ............................................................................................................................. 78
hoe verloopt een oo? R207 ............................................................................................................. 80
de voornaamste opsporingshandelingen mogelijk ie OO R213 ev ...................................................... 81
Het verhoor in Art. 47bis Sv (opsph1) ............................................................................................ 82
Zoeking en huiszoeking in Sv, WPA, Whuisz, en bijz wetgeving (opsph2)
r228ev......................................................................................................................................... 85
Beslag tijdens OO (opsph3)r230ev ............................................................................................... 87
Beroep doen op technische raadgever of deskundige (opsph4) R238 ............................. 96
onderzoek aan het lichaam (opsph5) R264 ................................................................................... 97
DNA-onderzoek mogelijk gemaakt door W1999 uitgebreid door W2011 en W2013 en 2024 (opsph6)
R224ev & 363 .............................................................................................................................. 98
2
, de snelle bewaring van gegevens van een informatica-systeem (opsph7) ....................................... 99
de niet- heimelijke zoeking ie (deel van een informaticasysteem) (opsph8) R249 .......................... 102
het opsporen elektronische communicatie en onderscheppen van communicatie en data (opsph9)
R253ev...................................................................................................................................... 107
BOM en andere methoden (opsph10) R255ev ............................................................................. 107
Centrale rol van PK bij BOM R256 ...................................................................................................109
Observatie: lees artikel 47sexies, §1-3 ........................................................................................ 109
Infiltratie: lees artikel 47octies ................................................................................................... 110
Burgerinfiltratie: lees artikel 47novies ......................................................................................... 110
provocatie: lees artikel 30VT Sv .................................................................................................. 111
Informantenwerking: lees artikel 47decies .................................................................................. 113
Andere opsporingshandelingen R272 .............................................................................................113
inkijkoperatie ............................................................................................................................ 114
Herneming van een oude slide .......................................................................................................116
Recht op inzage en op een afschrift voor ‘rechtstreeks belanghebbenden’ = art. 21bis Sv R288ev . 116
Recht op inzage en een afschrift voor ‘derden’ r308..................................................................... 118
Recht op verzoeken van bijkomende opsporingshandelingen =Art. 21quater R294........................ 119
Recht op controle langdurige opsporingsonderzoeken R299 ........................................................ 120
Recht voor ‘eenieder’ op opheffing van opsporingshandeling die schade geeft aan goederen r304 123
Annex bij hoorcollege: rechten bij het verhoor in Art. 47bis Sv (opsph1) ............................................125
Rechten bij categorie I: geen M ten laste gelegd (47bis,§1 Sv)....................................................... 126
Rechten bij categorie II: M ten laste gelegd/verdachte niet van vrijheid beroofd/ geen vrijheidsstraf
(47bis,§2-8 Sv)........................................................................................................................... 126
Rechten bij categorie III: M ten laste gelegd/verdachte niet van vrijheid beroofd/ vrijheidsstraf
mogelijk (47bis,§2-8 Sv) ............................................................................................................. 126
Rechten bij categorie IV: verdachte van vrijheid beroofd (47bis,§4-5Sv & Wet VH) ......................... 127
Annex bij hoorcollege: nog wat ppt’s bij de BOM bevoegdhdeden) ...................................................130
Observatie in art. 47sexies Sv ..................................................................................................... 130
Infiltratie (art. 47octies Sv) ......................................................................................................... 130
Burgerinfiltratie in art. 47novies/1 Sv R264 .................................................................................. 131
Informantenwerking in art. 47decies Sv. R270 ............................................................................. 132
hoofdstuk 5: het gerechtelijk onderzoek en de figuur van de onderzoeksrechter .......................... 133
het gerechtelijk onderzoek .............................................................................................................133
Drie Basiskenmerk-en vh GO .........................................................................................................134
Het GO is schriftelijk (kenm1) ..................................................................................................... 134
Het gerechtelijk onderzoek is in beginsel geheim (art. 57§1Sv) (kenmerk2): ................................. 134
GO is niet-tegensprekelijk (kenmerk 3) ....................................................................................... 135
GO superieure rechtsbescherming tav OO? ................................................................................ 135
het starten van een gerechtelijk onderzoek .....................................................................................136
hoe krijg je go opgestart? R312ev................................................................................................ 136
Opvallend kenmerk v elk GO: OR wordt in rem gevat ................................................................... 138
nuances op de in rem vatting regel (OR onderzoekt ⇔ OM vervolgt) ............................................. 139
Het politieke raamwerk rond OR................................................................................................. 139
Het verloop van een GO ................................................................................................................140
Hoe verloopt nu een GO geleid door OR? .................................................................................... 140
3
, Relatie OR met politie R319 ....................................................................................................... 140
Welke onderzoekshandelingen k OR stellen? R319 ..................................................................... 141
Kerntaak OR: verdachte formeel in verdenking te stellen. R321 .................................................... 141
overzicht 15 voornaamste onderzoekshandelingen GO r302ev ........................................................142
Verhoor (onderzoekshandeling 1) ............................................................................................... 143
Verhoor getuigen (onderzoekshandeling 2) ................................................................................. 143
Huiszoeking (onderzoekshandeling 3) ........................................................................................ 148
Beslag (onderzoekshandeling 4) ................................................................................................. 150
OR beveelt … (Ozhdling 5-14). R349ev ........................................................................................ 151
Ozhdling5: OR beveelt observatie/ inkijkoperatie: waar in wetboek? ............................................ 152
onderzoeksrechter beveelt openen van brienven ogv 88sexies (onderzoekshandeling 6) ............... 156
OR beveelt Deskundigen Ozk (DO) ogv 43,44 Sv, 62quater en W2014 (onderzoekshandeling 7) R355
................................................................................................................................................. 156
OR beveelt onderzoek aan het lichaam (onderzoekshandeling 8): waar in het wetboek?............... 159
onderzoekshandeling 9: OR beveelt DNA-Ozk: waar in het wetboek? ........................................... 160
OR beslist plaatsbezoek moo reconstructie ogv 62 Sv (Ozhdling10) ............................................. 162
OR beslist tot Z/netwerkZoeking in IS onderzoekshandeling 11 R369............................................ 164
OR beslist tot opsporen van elektronische communicatie: waar in wetboek (onderzoekshandeling 12)
................................................................................................................................................. 167
onderzoeksrechter beveelt met heimelijk oogmerk onderscheppen v communicatie of gegevens ve
IS: waar in wetboek (onderzoekshandeling 23) ............................................................................ 169
onderzoeksrechter beveelt moraliteitsonderzoek (onderzoekshandeling 14) ................................ 170
OR beveelt de inobservatiestelling (onderzoekshandeling 15) R490 ............................................. 171
Nog twee vragen bij het GO: hoe kunnen andere partijen de OR bijsturen en wat is het toezicht? .......172
Actiemogelijkheid rechtstreeks belanghebbenden: inzage- en afschriftrecht -> art. 61ter ............. 174
Hoe deze inzage en afschrift bekomen? ...................................................................................... 175
Actiemogelijkheid partijen (IVS en BP): bijsturingsrecht en controle langdurige GOs R498-500 ...... 177
Beroepsprocedure bij weigering bijk. Ondzkmr ........................................................................... 178
Actiemogelijkheden derden: inzage en opheffing vragen R407 ..................................................... 180
vervolg: procedure opheffing onderzoekshandelingen ................................................................. 180
Terloops.................................................................................................................................... 180
Toezicht op het GO door KI R413 ....................................................................................................181
Toezicht op GO: even kijken naar de kernbepalingen R415........................................................... 182
Toezicht op het GO door KI R413 ....................................................................................................182
Algemeen toezicht op GO (toezichtswijze1) ....................................................................................184
klassiek toezicht van KI ..................................................................................................................184
Klassiek toezicht1: =dossier laten vervolledigen (228Sv) R419 ..................................................... 185
Klassiek toezicht 2: zelf vervolgen/onderzoeken (art. 235 Sv) R420 ............................................... 186
Klassieke toezicht 3: regelmatigheids-onderzoek bij regeling rechtspleging (235bis Sv) R421 ........ 186
Al deze vormen van klassiek toezicht kunnen op drie wijzen uitgelokt w (staat allemaal in 136 en
136bis Sv hoger full tekst geciteerd) ........................................................................................... 187
Facultatief of BOM toezicht (toezichtsvorm2) R422 .........................................................................188
Verplicht driemaandelijks toezicht op burgerinfiltratie zolang lopend ogv 235qq Sv (toezichtsvorm3)
R426.............................................................................................................................................189
Dit was onze bespreking van hoofdstuk 5 over het GO olv de OR ......................................................190
Afronding: verschil tussen OO en GO blijft! ................................................................................. 191
4
STRAFPROCESRECHT EN
MENSENRECHTEN
Victoire Garcia
VUB 2026
1
,INHOUDSOPGAVE
hoofdstuk 1: organen en betrokken personen bij het strafproces betrokken .................................... 8
situering van het strafproces ............................................................................................................. 8
situering van de actoren ................................................................................................................. 10
de gerechtelijke politie (actor 1) ................................................................................................... 11
het openbaar ministerie (actor 2) ................................................................................................. 16
de onderzoeksrechter (actor 3) .................................................................................................... 24
de onderzoeksgerechten (actor 4) ................................................................................................ 29
de vonnisgerechten (actor 5) ........................................................................................................ 30
de strafuitvoeringsrechtbank (actor 6) -> SURB ............................................................................. 33
hof van cassatie (actor 7) -> R77-78 en R74-76 .............................................................................. 34
de dader (actor 8) ........................................................................................................................ 34
de benadeelde (actor 9) ............................................................................................................... 35
de burgerrechtelijke aansprakelijke partij (actor 10) ...................................................................... 36
hoofdstuk 2: de strafvordering .....................................................................................................37
algemeen ...................................................................................................................................... 37
uitzondering op het monopolie: klachten, aangiftes/machtigingen .................................................... 38
hinderpalen bij het uitoefenen van de Sv. (pagina 39-61) .................................................................. 43
gronden schorsing van de sv. .......................................................................................................... 44
gronden van verval van de sv. .......................................................................................................... 48
hoofdstuk 3: de burgerlijke vordering ...........................................................................................60
hoe burgerlijke vordering uitoefenen in het strafrecht? ..................................................................... 63
wat indien burgerlijke vordering voor de burgerlijke rechter wordt gebracht? ..................................... 69
Bijzondere procedure: de bemiddeling ............................................................................................ 70
hoofdstuk 4: het opsporingsonderzoek (oo) (Hoofdstuk IV. In handboek)........................................72
het oo: praktisch (deel 1) ................................................................................................................ 72
In de definitie vh OO zit ook proactief onderzoek .............................................................................. 73
basiskenmerken oo ........................................................................................................................ 76
hoe start een oo ............................................................................................................................. 78
hoe verloopt een oo? R207 ............................................................................................................. 80
de voornaamste opsporingshandelingen mogelijk ie OO R213 ev ...................................................... 81
Het verhoor in Art. 47bis Sv (opsph1) ............................................................................................ 82
Zoeking en huiszoeking in Sv, WPA, Whuisz, en bijz wetgeving (opsph2)
r228ev......................................................................................................................................... 85
Beslag tijdens OO (opsph3)r230ev ............................................................................................... 87
Beroep doen op technische raadgever of deskundige (opsph4) R238 ............................. 96
onderzoek aan het lichaam (opsph5) R264 ................................................................................... 97
DNA-onderzoek mogelijk gemaakt door W1999 uitgebreid door W2011 en W2013 en 2024 (opsph6)
R224ev & 363 .............................................................................................................................. 98
2
, de snelle bewaring van gegevens van een informatica-systeem (opsph7) ....................................... 99
de niet- heimelijke zoeking ie (deel van een informaticasysteem) (opsph8) R249 .......................... 102
het opsporen elektronische communicatie en onderscheppen van communicatie en data (opsph9)
R253ev...................................................................................................................................... 107
BOM en andere methoden (opsph10) R255ev ............................................................................. 107
Centrale rol van PK bij BOM R256 ...................................................................................................109
Observatie: lees artikel 47sexies, §1-3 ........................................................................................ 109
Infiltratie: lees artikel 47octies ................................................................................................... 110
Burgerinfiltratie: lees artikel 47novies ......................................................................................... 110
provocatie: lees artikel 30VT Sv .................................................................................................. 111
Informantenwerking: lees artikel 47decies .................................................................................. 113
Andere opsporingshandelingen R272 .............................................................................................113
inkijkoperatie ............................................................................................................................ 114
Herneming van een oude slide .......................................................................................................116
Recht op inzage en op een afschrift voor ‘rechtstreeks belanghebbenden’ = art. 21bis Sv R288ev . 116
Recht op inzage en een afschrift voor ‘derden’ r308..................................................................... 118
Recht op verzoeken van bijkomende opsporingshandelingen =Art. 21quater R294........................ 119
Recht op controle langdurige opsporingsonderzoeken R299 ........................................................ 120
Recht voor ‘eenieder’ op opheffing van opsporingshandeling die schade geeft aan goederen r304 123
Annex bij hoorcollege: rechten bij het verhoor in Art. 47bis Sv (opsph1) ............................................125
Rechten bij categorie I: geen M ten laste gelegd (47bis,§1 Sv)....................................................... 126
Rechten bij categorie II: M ten laste gelegd/verdachte niet van vrijheid beroofd/ geen vrijheidsstraf
(47bis,§2-8 Sv)........................................................................................................................... 126
Rechten bij categorie III: M ten laste gelegd/verdachte niet van vrijheid beroofd/ vrijheidsstraf
mogelijk (47bis,§2-8 Sv) ............................................................................................................. 126
Rechten bij categorie IV: verdachte van vrijheid beroofd (47bis,§4-5Sv & Wet VH) ......................... 127
Annex bij hoorcollege: nog wat ppt’s bij de BOM bevoegdhdeden) ...................................................130
Observatie in art. 47sexies Sv ..................................................................................................... 130
Infiltratie (art. 47octies Sv) ......................................................................................................... 130
Burgerinfiltratie in art. 47novies/1 Sv R264 .................................................................................. 131
Informantenwerking in art. 47decies Sv. R270 ............................................................................. 132
hoofdstuk 5: het gerechtelijk onderzoek en de figuur van de onderzoeksrechter .......................... 133
het gerechtelijk onderzoek .............................................................................................................133
Drie Basiskenmerk-en vh GO .........................................................................................................134
Het GO is schriftelijk (kenm1) ..................................................................................................... 134
Het gerechtelijk onderzoek is in beginsel geheim (art. 57§1Sv) (kenmerk2): ................................. 134
GO is niet-tegensprekelijk (kenmerk 3) ....................................................................................... 135
GO superieure rechtsbescherming tav OO? ................................................................................ 135
het starten van een gerechtelijk onderzoek .....................................................................................136
hoe krijg je go opgestart? R312ev................................................................................................ 136
Opvallend kenmerk v elk GO: OR wordt in rem gevat ................................................................... 138
nuances op de in rem vatting regel (OR onderzoekt ⇔ OM vervolgt) ............................................. 139
Het politieke raamwerk rond OR................................................................................................. 139
Het verloop van een GO ................................................................................................................140
Hoe verloopt nu een GO geleid door OR? .................................................................................... 140
3
, Relatie OR met politie R319 ....................................................................................................... 140
Welke onderzoekshandelingen k OR stellen? R319 ..................................................................... 141
Kerntaak OR: verdachte formeel in verdenking te stellen. R321 .................................................... 141
overzicht 15 voornaamste onderzoekshandelingen GO r302ev ........................................................142
Verhoor (onderzoekshandeling 1) ............................................................................................... 143
Verhoor getuigen (onderzoekshandeling 2) ................................................................................. 143
Huiszoeking (onderzoekshandeling 3) ........................................................................................ 148
Beslag (onderzoekshandeling 4) ................................................................................................. 150
OR beveelt … (Ozhdling 5-14). R349ev ........................................................................................ 151
Ozhdling5: OR beveelt observatie/ inkijkoperatie: waar in wetboek? ............................................ 152
onderzoeksrechter beveelt openen van brienven ogv 88sexies (onderzoekshandeling 6) ............... 156
OR beveelt Deskundigen Ozk (DO) ogv 43,44 Sv, 62quater en W2014 (onderzoekshandeling 7) R355
................................................................................................................................................. 156
OR beveelt onderzoek aan het lichaam (onderzoekshandeling 8): waar in het wetboek?............... 159
onderzoekshandeling 9: OR beveelt DNA-Ozk: waar in het wetboek? ........................................... 160
OR beslist plaatsbezoek moo reconstructie ogv 62 Sv (Ozhdling10) ............................................. 162
OR beslist tot Z/netwerkZoeking in IS onderzoekshandeling 11 R369............................................ 164
OR beslist tot opsporen van elektronische communicatie: waar in wetboek (onderzoekshandeling 12)
................................................................................................................................................. 167
onderzoeksrechter beveelt met heimelijk oogmerk onderscheppen v communicatie of gegevens ve
IS: waar in wetboek (onderzoekshandeling 23) ............................................................................ 169
onderzoeksrechter beveelt moraliteitsonderzoek (onderzoekshandeling 14) ................................ 170
OR beveelt de inobservatiestelling (onderzoekshandeling 15) R490 ............................................. 171
Nog twee vragen bij het GO: hoe kunnen andere partijen de OR bijsturen en wat is het toezicht? .......172
Actiemogelijkheid rechtstreeks belanghebbenden: inzage- en afschriftrecht -> art. 61ter ............. 174
Hoe deze inzage en afschrift bekomen? ...................................................................................... 175
Actiemogelijkheid partijen (IVS en BP): bijsturingsrecht en controle langdurige GOs R498-500 ...... 177
Beroepsprocedure bij weigering bijk. Ondzkmr ........................................................................... 178
Actiemogelijkheden derden: inzage en opheffing vragen R407 ..................................................... 180
vervolg: procedure opheffing onderzoekshandelingen ................................................................. 180
Terloops.................................................................................................................................... 180
Toezicht op het GO door KI R413 ....................................................................................................181
Toezicht op GO: even kijken naar de kernbepalingen R415........................................................... 182
Toezicht op het GO door KI R413 ....................................................................................................182
Algemeen toezicht op GO (toezichtswijze1) ....................................................................................184
klassiek toezicht van KI ..................................................................................................................184
Klassiek toezicht1: =dossier laten vervolledigen (228Sv) R419 ..................................................... 185
Klassiek toezicht 2: zelf vervolgen/onderzoeken (art. 235 Sv) R420 ............................................... 186
Klassieke toezicht 3: regelmatigheids-onderzoek bij regeling rechtspleging (235bis Sv) R421 ........ 186
Al deze vormen van klassiek toezicht kunnen op drie wijzen uitgelokt w (staat allemaal in 136 en
136bis Sv hoger full tekst geciteerd) ........................................................................................... 187
Facultatief of BOM toezicht (toezichtsvorm2) R422 .........................................................................188
Verplicht driemaandelijks toezicht op burgerinfiltratie zolang lopend ogv 235qq Sv (toezichtsvorm3)
R426.............................................................................................................................................189
Dit was onze bespreking van hoofdstuk 5 over het GO olv de OR ......................................................190
Afronding: verschil tussen OO en GO blijft! ................................................................................. 191
4
