Samenvatting Sociale Psychologie
Wat moet gekend zijn:
o H1: enkel de namen vd onderzoekers id tabel van pg 16, ECHT GOED KENNEN
(komt in MC op examen)!!
o Andere H²:
o Bij het opstellen van examenvragen wordt id vraag verwezen naar het
onderzoekstopic & meestal wordt de naam vd onderzoeker er als
geheugensteen aan toegevoegd
o Namen van auteurs niet
o Jaartallen NOOIT
o Je moet nooit letterlijke cijfers kennen, maar WEL patronen:
o Of er een effect vd onafh variabele od afh variabele is
o In welke conditie de p² het hoogst scoren od afh variabele
o Interactie-effect
o Oranje kaders bevat def²: die moet je kennen (niet woord voor woord)
o 20% vh examen zuiver uit boek, niet od slides
Bij elke les: structuurslides van die les op het begin vd ppt, handig!
Hoofdstuk 1: Inleiding
De mens is een sociaal dier
o Aristoteles (4e E v.C.): Griekse filosoof , stelde toen al: “Mens ie sociaal dier, niet
gemaakt om alleen te leven”
=> centrale idee id sociale psychologie: wie we zijn, ontstaat door interactie
met anderen
o We zijn allemaal amateurpsychologen: doen niets anders dan heel ons leven bezig
zijn met het doorgronden, analyseren,.. van andermans gedrag in relatie tot onszelf
denken continu over hoe te reageren in sociale situaties
Bv
▪ Ruzie met partner? Mss loop je nu naar een winkel voor bloemen ‘om
het goed te maken’
▪ Consumenten vragen zich af of ze zich niet te veel laten beïnvloeden
door reclame
▪ Ouders proberen achterhalen wrm hun puber nors is, terwijl het
vroeger een lief kind was
Ook belangstelling voor sociaalpsychologische thema’s id media:
▪ Psychologie gebruikt als overtuigingsmiddel, bv ouders die zoontje
lieten verhongeren: mensen voelen medelijden voor dat kindje &
klikken op het artikel
1
, ▪ Ied heeft een idee over de prof (arrogant, vriendelijk, empathisch,..),
terwijl hij er gwn is om de les te geven. Deze ideeën hebben dus geen
nut & heeft niets met ons te maken, maar we analyseren praktisch
automatisch andere mensen
▪ Wrm hadden bewakers van concentratiekampen geen greintje
empathie voor slachtoffers?
▪ Wrm is onze ecologische voetafdruk zo groot tav
ontwikkelingslanden maar maken we ons hier niet druk om?
▪ => Wereld zoekt antwoorden od vragen die SPL (Soc. Psych.)
bestudeert; over geweld, conflict, samenwerking,..
• Bevindingen vd SPL zijn interessant, intellectueel
stimulerend, leuk, verontrustend,..: raken zo makkelijk id
media (Soms levert dit onverwachte antwoorden op: vb² pg
5)
o Mensen worden door anderen beïnvloed in hun doen
& laten, ook al is dit niet altijd een goed idee
o Ook veel vb² ih dagelijkse leven: verdedigen tegen een
bep opinie, maar die verzwijgen ie andere situatie, op
bep plekken bep kleding aandoen,…
▪ => toont de kracht vd sociale situatie, het
speelterrein vd sociale psychologie
• Enkele sociaalpsychologische vraagstukken: tabel pg 5
Sociale psychologie: def & verwante disciplines
o Def sociale psychologie: de wetenschappelijke studie naar de wijze waarop
gedachten, gevoelens, motivaties & gedragingen van mensen beïnvloed worden
door de aanwezigheid van anderen & hoe wij zelf een invloed uitoefenen op hoe
andere p² denken, voelen & zich gedragen (Allport)
Keuze gemaakt om van psychologie een positivistisch project te maken
(studies, cijfers,..), doet oe objectiveerbare manier aan kennisvergaring:
systematisch geobserveerd & geanalyseerd
▪ Het vormt een pakket dat je leert, dat je kan doorgeven aan anderen:
je leert iets om hetzelfde door te geven
▪ Doen veel experimenten: SPL toetst hun theorieën adhv
systematische observatie (ook andere manieren mogelijk: bv via
persoonlijke ervaringen (bv lezen ve meeslepend boek, maar SPL
vindt dat dit geen kennis geeft om theorieën op te bouwen (zijn
eerder wetenschappelijk dan anekdotisch))
Verschil met sociale psychologie, ied ie soort van sociale psycholoog:
allemaal inzicht in sociale relaties, ied heeft wel iets dat hem inzichten
heeft gegeven (bv door een boek)
2
, ▪ Maar dat is voor ied ≠: jij bent geraakt door een boek, maar een ander
niet => dat is geen pakketje dat je kan doorgeven, is niet universeel
▪ dit is niet wetenschappelijk, maar subj
“Denken, voelen, en zich gedragen”: complete, omvatte visie over mensen
Zij die ons beïnvloeden & anderen die hen beïnvloeden: hier gaat het over
PL onderscheidt zich van andere wetenschappen door zijn focus oh
individu : enkel wnr we ‘het innerlijk’ (= motivatie) vd actoren begrijpen,
kunnen we correcte uitspraken doen over ‘wat mensen drijf’
▪ SPL onderscheid zich door de focus ih individu IN DE CONTEXT VAN
sociale relaties
▪ Alle takken vd PL focussen bovendien op experimenten (=
onderzoeker controle over de gebeurtenissen & deelnemers
toevallig toegewezen)
Sociale wetenschappen (bv econ, sociologie, antropologie, Pol
wetenschappen,..) besturen aspecten van sociaal gedrag (bv economen
onderzoeken effect van renteschommelingen oh consumentengedrag)
▪ i.t.t. SPL: die richt zich od manier waarop het individu de sociale
wereld waarneemt, begrijpt & interpreteert
• bv politicologen geïnteresseerd id obj eigenschappen vd
wereld (bv effecten van regimekenmerken oh protestgedrag
bestuderen), terwijl SPL vooral subj interpretatie van die
obj eigenschappen bestuderen
• SPL kijkt naast cognitieve aspect ook naar affectieve &
motivatiecomponenten
▪ Er liggen alg principes ad basis van vooroordelen. Deze gelden zowel
voor de uitingen van racisme en seksisme als vooroordelen tav
homoseksuele mensen, p² met handicap,…
Component ‘aanwezigheid van anderen’ benadrukt de sociale aard vh
individu:
▪ ‘Het sociale’ = de sociale invloed van anderen oh ind functioneren
(bv als A je vriendelijk behandelt, zal je vriendelijk voor A zijn)
▪ Kan ook ihgv ind processen die intern spelen, maar toch betrekking
hebben op anderen
• Bv vooroordelen & stereotypen: niet direct ‘sociaal’
aangezien ze puur intern spelen, maar eveneens duidelijk dat
ze de directe aanleiding kunnen vormen van hoe we met
anderen omgaan
▪ Ook niet-sociale aspecten invloed op gedachten & emoties (bv hitte
maakt mensen agressiever: sociale aspect zit niet id hitte, maar ih
gedrag; p² die agressief zijn, kunnen anderen pijn doen)
3
, • SPL bestuderen ook gedachten van p² over niet-sociale
objecten (bv hun attitude mbt bv voetbalschoenen van
Adidas: door sociale factoren beïnvloed, bv omdat Messi ze
draagt)
o De kracht vd sociale situatie: We laten ons op continue wijze beïnvloeden door
onze sociale omgeving
Bv Reagan was president VS, maar leidde steeds meer ad gevolgen van
Alzheimer: concurrent lachte hem uit => MAAR maakte goed argument,
waardoor hij bijna alle kiesmannen in VS won
▪ Cijfers van Reagan
• = wint het debat door de publieksreactie, want dat debat
werd veel bekeken & ied hoorde dat ze achter Reagan
stonden: de publieksreactie bepaalt de winstperceptie
van Reagan
• Psychologen kunnen goed manipuleren: voegen kleine
dingen toe V laten kleine dingen weg om wijze te worden
o Er werd bv met de video geknoeid
▪ 1e balk: met oneliners & reactie: de originele
tape, Reagan hoge rating
▪ 2e balk: zonder oneliners maar publiek nog
steeds hoorbaar: amper verschil met 1e balk,
wat aantoont dat zijn oneliners eig geen rol
spelen id rating van Reagan
▪ 3e balk: met oneliners maar zonder de reactie:
duidelijk lagere score, wat aantoont dat de
populariteit gesteund is od publieksreactie vd
aanwezigen die anderen doen overtuigen dat
Reagan goed bezig is
▪ we laten ons beïnvloeden door anderen
▪ De kracht vd reactie van anderen: Men is steeds bewuster vd
effecten ve luide publieksreactie
• Bv Romney zegt “je wil niet investeren ih leger!”, waarop
Obama zegt “Jij wil daarmee paarden en bajonetten kopen!”
=> werd 100Kx/min getweet
o Toen mocht publiek luid reageren wat groot effect
had, maar nu kan dit niet meer: publiek moet een
stilte-eed afleggen en klappen op afgesproken
momenten, zodat de publieksreactie geen effect
meer heeft
▪ Stanford Prison Experiment (Zimbardo): Stellen mensen in een
slechte omgeving slecht gedrag?
4
Wat moet gekend zijn:
o H1: enkel de namen vd onderzoekers id tabel van pg 16, ECHT GOED KENNEN
(komt in MC op examen)!!
o Andere H²:
o Bij het opstellen van examenvragen wordt id vraag verwezen naar het
onderzoekstopic & meestal wordt de naam vd onderzoeker er als
geheugensteen aan toegevoegd
o Namen van auteurs niet
o Jaartallen NOOIT
o Je moet nooit letterlijke cijfers kennen, maar WEL patronen:
o Of er een effect vd onafh variabele od afh variabele is
o In welke conditie de p² het hoogst scoren od afh variabele
o Interactie-effect
o Oranje kaders bevat def²: die moet je kennen (niet woord voor woord)
o 20% vh examen zuiver uit boek, niet od slides
Bij elke les: structuurslides van die les op het begin vd ppt, handig!
Hoofdstuk 1: Inleiding
De mens is een sociaal dier
o Aristoteles (4e E v.C.): Griekse filosoof , stelde toen al: “Mens ie sociaal dier, niet
gemaakt om alleen te leven”
=> centrale idee id sociale psychologie: wie we zijn, ontstaat door interactie
met anderen
o We zijn allemaal amateurpsychologen: doen niets anders dan heel ons leven bezig
zijn met het doorgronden, analyseren,.. van andermans gedrag in relatie tot onszelf
denken continu over hoe te reageren in sociale situaties
Bv
▪ Ruzie met partner? Mss loop je nu naar een winkel voor bloemen ‘om
het goed te maken’
▪ Consumenten vragen zich af of ze zich niet te veel laten beïnvloeden
door reclame
▪ Ouders proberen achterhalen wrm hun puber nors is, terwijl het
vroeger een lief kind was
Ook belangstelling voor sociaalpsychologische thema’s id media:
▪ Psychologie gebruikt als overtuigingsmiddel, bv ouders die zoontje
lieten verhongeren: mensen voelen medelijden voor dat kindje &
klikken op het artikel
1
, ▪ Ied heeft een idee over de prof (arrogant, vriendelijk, empathisch,..),
terwijl hij er gwn is om de les te geven. Deze ideeën hebben dus geen
nut & heeft niets met ons te maken, maar we analyseren praktisch
automatisch andere mensen
▪ Wrm hadden bewakers van concentratiekampen geen greintje
empathie voor slachtoffers?
▪ Wrm is onze ecologische voetafdruk zo groot tav
ontwikkelingslanden maar maken we ons hier niet druk om?
▪ => Wereld zoekt antwoorden od vragen die SPL (Soc. Psych.)
bestudeert; over geweld, conflict, samenwerking,..
• Bevindingen vd SPL zijn interessant, intellectueel
stimulerend, leuk, verontrustend,..: raken zo makkelijk id
media (Soms levert dit onverwachte antwoorden op: vb² pg
5)
o Mensen worden door anderen beïnvloed in hun doen
& laten, ook al is dit niet altijd een goed idee
o Ook veel vb² ih dagelijkse leven: verdedigen tegen een
bep opinie, maar die verzwijgen ie andere situatie, op
bep plekken bep kleding aandoen,…
▪ => toont de kracht vd sociale situatie, het
speelterrein vd sociale psychologie
• Enkele sociaalpsychologische vraagstukken: tabel pg 5
Sociale psychologie: def & verwante disciplines
o Def sociale psychologie: de wetenschappelijke studie naar de wijze waarop
gedachten, gevoelens, motivaties & gedragingen van mensen beïnvloed worden
door de aanwezigheid van anderen & hoe wij zelf een invloed uitoefenen op hoe
andere p² denken, voelen & zich gedragen (Allport)
Keuze gemaakt om van psychologie een positivistisch project te maken
(studies, cijfers,..), doet oe objectiveerbare manier aan kennisvergaring:
systematisch geobserveerd & geanalyseerd
▪ Het vormt een pakket dat je leert, dat je kan doorgeven aan anderen:
je leert iets om hetzelfde door te geven
▪ Doen veel experimenten: SPL toetst hun theorieën adhv
systematische observatie (ook andere manieren mogelijk: bv via
persoonlijke ervaringen (bv lezen ve meeslepend boek, maar SPL
vindt dat dit geen kennis geeft om theorieën op te bouwen (zijn
eerder wetenschappelijk dan anekdotisch))
Verschil met sociale psychologie, ied ie soort van sociale psycholoog:
allemaal inzicht in sociale relaties, ied heeft wel iets dat hem inzichten
heeft gegeven (bv door een boek)
2
, ▪ Maar dat is voor ied ≠: jij bent geraakt door een boek, maar een ander
niet => dat is geen pakketje dat je kan doorgeven, is niet universeel
▪ dit is niet wetenschappelijk, maar subj
“Denken, voelen, en zich gedragen”: complete, omvatte visie over mensen
Zij die ons beïnvloeden & anderen die hen beïnvloeden: hier gaat het over
PL onderscheidt zich van andere wetenschappen door zijn focus oh
individu : enkel wnr we ‘het innerlijk’ (= motivatie) vd actoren begrijpen,
kunnen we correcte uitspraken doen over ‘wat mensen drijf’
▪ SPL onderscheid zich door de focus ih individu IN DE CONTEXT VAN
sociale relaties
▪ Alle takken vd PL focussen bovendien op experimenten (=
onderzoeker controle over de gebeurtenissen & deelnemers
toevallig toegewezen)
Sociale wetenschappen (bv econ, sociologie, antropologie, Pol
wetenschappen,..) besturen aspecten van sociaal gedrag (bv economen
onderzoeken effect van renteschommelingen oh consumentengedrag)
▪ i.t.t. SPL: die richt zich od manier waarop het individu de sociale
wereld waarneemt, begrijpt & interpreteert
• bv politicologen geïnteresseerd id obj eigenschappen vd
wereld (bv effecten van regimekenmerken oh protestgedrag
bestuderen), terwijl SPL vooral subj interpretatie van die
obj eigenschappen bestuderen
• SPL kijkt naast cognitieve aspect ook naar affectieve &
motivatiecomponenten
▪ Er liggen alg principes ad basis van vooroordelen. Deze gelden zowel
voor de uitingen van racisme en seksisme als vooroordelen tav
homoseksuele mensen, p² met handicap,…
Component ‘aanwezigheid van anderen’ benadrukt de sociale aard vh
individu:
▪ ‘Het sociale’ = de sociale invloed van anderen oh ind functioneren
(bv als A je vriendelijk behandelt, zal je vriendelijk voor A zijn)
▪ Kan ook ihgv ind processen die intern spelen, maar toch betrekking
hebben op anderen
• Bv vooroordelen & stereotypen: niet direct ‘sociaal’
aangezien ze puur intern spelen, maar eveneens duidelijk dat
ze de directe aanleiding kunnen vormen van hoe we met
anderen omgaan
▪ Ook niet-sociale aspecten invloed op gedachten & emoties (bv hitte
maakt mensen agressiever: sociale aspect zit niet id hitte, maar ih
gedrag; p² die agressief zijn, kunnen anderen pijn doen)
3
, • SPL bestuderen ook gedachten van p² over niet-sociale
objecten (bv hun attitude mbt bv voetbalschoenen van
Adidas: door sociale factoren beïnvloed, bv omdat Messi ze
draagt)
o De kracht vd sociale situatie: We laten ons op continue wijze beïnvloeden door
onze sociale omgeving
Bv Reagan was president VS, maar leidde steeds meer ad gevolgen van
Alzheimer: concurrent lachte hem uit => MAAR maakte goed argument,
waardoor hij bijna alle kiesmannen in VS won
▪ Cijfers van Reagan
• = wint het debat door de publieksreactie, want dat debat
werd veel bekeken & ied hoorde dat ze achter Reagan
stonden: de publieksreactie bepaalt de winstperceptie
van Reagan
• Psychologen kunnen goed manipuleren: voegen kleine
dingen toe V laten kleine dingen weg om wijze te worden
o Er werd bv met de video geknoeid
▪ 1e balk: met oneliners & reactie: de originele
tape, Reagan hoge rating
▪ 2e balk: zonder oneliners maar publiek nog
steeds hoorbaar: amper verschil met 1e balk,
wat aantoont dat zijn oneliners eig geen rol
spelen id rating van Reagan
▪ 3e balk: met oneliners maar zonder de reactie:
duidelijk lagere score, wat aantoont dat de
populariteit gesteund is od publieksreactie vd
aanwezigen die anderen doen overtuigen dat
Reagan goed bezig is
▪ we laten ons beïnvloeden door anderen
▪ De kracht vd reactie van anderen: Men is steeds bewuster vd
effecten ve luide publieksreactie
• Bv Romney zegt “je wil niet investeren ih leger!”, waarop
Obama zegt “Jij wil daarmee paarden en bajonetten kopen!”
=> werd 100Kx/min getweet
o Toen mocht publiek luid reageren wat groot effect
had, maar nu kan dit niet meer: publiek moet een
stilte-eed afleggen en klappen op afgesproken
momenten, zodat de publieksreactie geen effect
meer heeft
▪ Stanford Prison Experiment (Zimbardo): Stellen mensen in een
slechte omgeving slecht gedrag?
4
