SEM2 – 2025/2026
Jachin Van Doninck
,Inhoudsopgave
1. Inleiding, bronnen en enkele begrippen ..................................................................................... 6
1.1. Internationaal privaatrecht – internationaal .............................................................................. 6
1.2. Internationaal privaatrecht – internationaal en privaat ............................................................... 6
1.3. Internationaal privaatrecht – nationaal recht ............................................................................ 6
1.4. De grote drie/vier – onderdelen van het IPR ............................................................................... 7
1.4.1. Werk- en denkmethode ..................................................................................................... 8
1.5. Europeanisering van het internationaal privaatrecht ................................................................. 9
1.6. Internationale bronnen ......................................................................................................... 11
1.6.1. Verdragen ....................................................................................................................... 11
1.6.2. Lex mercatoria ................................................................................................................ 12
1.6.3. Soft law .......................................................................................................................... 12
1.7. Nationale bronnen: Belgisch wetboek Internationaal Privaatrecht ........................................... 12
1.8. Casus .................................................................................................................................. 13
1.9. Relevante IPR-begrippen ....................................................................................................... 14
1.9.1. Woonplaats .................................................................................................................... 14
1.9.2. Gewone verblijfplaats ...................................................................................................... 14
1.9.3. Nationaliteit .................................................................................................................... 15
1.9.4. Domicile ......................................................................................................................... 15
1.9.5. COMI.............................................................................................................................. 15
2. Internationale bevoegdheid .................................................................................................... 17
2.1. Toetsing van de internationale bevoegdheid van de rechter ..................................................... 17
2.1.1. Wat indien meerdere rechters bevoegd? ........................................................................... 17
2.2. Methode voor het vinden van de juiste bron ............................................................................ 18
2.3. Toepassingsgebied van verordeningen en verdragen ............................................................... 19
2.3.1. Brussel Ibis ..................................................................................................................... 20
2.3.2. Brussel IIbis / Brussel IIter................................................................................................ 21
2.3.3. Onderhoud-Vo ................................................................................................................ 24
2.3.4. Erfrechtverordering ......................................................................................................... 25
2.3.5. Huwelijksvermogen-Vo .................................................................................................... 25
2.3.6. Partnerschapsvermogen-Vo ............................................................................................. 25
2.3.7. Verdrag van Lugano ......................................................................................................... 26
2.3.8. Haags Kinderbeschermingsverdrag .................................................................................. 26
2.3.9. Forumbedingenverdrag ................................................................................................... 27
2.3.10. Geen verordeningen en verdragen ................................................................................ 28
2.3.11. Casus 1 – geef toepasselijke bron................................................................................. 28
2.3.12. Casus 2 – geef toepasselijke bron................................................................................. 29
2.3.13. Casus 3 – geef toepasselijke bron................................................................................. 29
2.4. Hoe werken de regels van internationale bevoegdheid? .......................................................... 30
2.4.1. Bevoegdheidsladder ....................................................................................................... 30
2.5. Wetboek internationaal privaatrecht - bevoegdheidsladder ..................................................... 36
2.5.1. Exclusieve bevoegdheid .................................................................................................. 36
2.5.2. Beschermde bevoegdheid ............................................................................................... 36
2.5.3. Stilzwijgende aanvaarding ................................................................................................ 36
2.5.4. Forumbeding .................................................................................................................. 36
2.5.5. Algemene en bijzondere bevoegdheid .............................................................................. 36
2.5.6. Noodforum / forum necessitatis ....................................................................................... 36
2.5.7. Internationale bevoegdheid van voorlopige maatregelen.................................................... 37
2.6. Oefeningen bevoegdheidsconflicten ...................................................................................... 38
2.6.1. Casus 1 .......................................................................................................................... 38
2.6.2. Casus 2 .......................................................................................................................... 38
2.6.3. Casus 3 .......................................................................................................................... 39
2.6.4. Casus 4 .......................................................................................................................... 40
2.6.5. Casus 5 .......................................................................................................................... 41
1
, 2.6.6. Casus 6 .......................................................................................................................... 42
2.6.7. Casus 7 .......................................................................................................................... 43
2.6.8. Casus 8 .......................................................................................................................... 44
2.6.9. Casus 9 .......................................................................................................................... 45
2.6.10. Casus 10 .................................................................................................................... 46
2.6.11. Casus 11 .................................................................................................................... 47
2.6.12. Casus 12 .................................................................................................................... 48
2.6.13. Casus 13 .................................................................................................................... 49
2.6.14. Casus 14 .................................................................................................................... 49
2.6.15. Casus 15 .................................................................................................................... 50
2.6.16. Casus 16 .................................................................................................................... 50
3. Toepasselijk recht .................................................................................................................. 52
3.1. Conflictenrechtelijke methode .............................................................................................. 53
3.2. Kwalificatie .......................................................................................................................... 54
3.3. Verwijzingscategorie ............................................................................................................. 54
3.4. Aanknopingsfactor................................................................................................................ 54
3.5. Soorten verwijzingsregels ...................................................................................................... 55
3.5.1. Unilaterale verwijzing versus multilaterale verwijzing ......................................................... 55
3.5.2. Enkelvoudige verwijzingsregel .......................................................................................... 55
3.5.3. Distributieve verwijzingsregel ........................................................................................... 55
3.5.4. Cumulatieve verwijzing .................................................................................................... 56
3.5.5. Alternatieve verwijzing ..................................................................................................... 56
3.5.6. Subsidiaire verwijzing (verwijzingsladder).......................................................................... 56
3.5.7. Enkele complicaties ........................................................................................................ 57
3.5.8. Ambtshalve toepassing verwijzingsregels – buitenlands recht ............................................ 58
3.5.9. Afwijken van het toepasselijk buitenlandse recht ............................................................... 58
3.5.10. Nauwst verbonden recht ............................................................................................. 62
3.5.11. Waar vinden we de verwijzingsregels terug? .................................................................. 63
3.6. Oefeningen toepasselijk recht ............................................................................................... 65
3.6.1. Casus 1 .......................................................................................................................... 65
3.6.2. Casus 2 .......................................................................................................................... 65
3.6.3. Casus 3 .......................................................................................................................... 65
3.6.4. Casus 4 .......................................................................................................................... 66
3.6.5. Casus 5 .......................................................................................................................... 66
3.6.6. Casus 6 .......................................................................................................................... 67
3.6.7. Casus 7 .......................................................................................................................... 67
3.6.8. Casus 8 .......................................................................................................................... 69
3.6.9. Casus 9 .......................................................................................................................... 70
3.6.10. Casus 10 .................................................................................................................... 71
3.6.11. Casus 11 .................................................................................................................... 71
3.6.12. Casus 12 .................................................................................................................... 72
3.6.13. Casus 13 .................................................................................................................... 73
3.6.14. Casus 14 .................................................................................................................... 73
4. Erkenning en uitvoerbaarheid ................................................................................................. 75
4.1. Onderscheid rechterlijke beslissingen en authentieke akten.................................................... 75
4.2. Gradaties van doorwerking – feitelijk gevolg ............................................................................ 76
4.3. Bewijskracht ........................................................................................................................ 76
4.3.1. Uitwendige / externe bewijskracht .................................................................................... 76
4.3.2. Inwendige / intrinsieke bewijskracht ................................................................................. 77
4.4. Erkenning ............................................................................................................................. 78
4.4.1. Bindende kracht .............................................................................................................. 78
4.4.2. Verschillende wijze van erkenning .................................................................................... 78
4.4.3. Weigeringsgronden.......................................................................................................... 78
4.5. Uitvoerbaarheid – uitvoerbare kracht ..................................................................................... 79
4.5.1. Voorwaarden uitvoerbaarverklaring .................................................................................. 79
2
, 4.5.2. Gevolg van de uitvoerbaarverklaring ................................................................................. 79
4.5.3. Voorbeeld ....................................................................................................................... 80
4.6. Waar vinden we de regels? .................................................................................................... 81
4.6.1. Europese verordeningen .................................................................................................. 81
4.6.2. Internationale verdragen .................................................................................................. 86
4.6.3. WIPR .............................................................................................................................. 88
4.6.4. Wetsontduiking ............................................................................................................... 89
4.6.5. Welke bron gebruiken? .................................................................................................... 90
5. Aspecten van grensoverschrijdend procesrecht ...................................................................... 92
5.1. Justitiële samenwerking in burgerlijke en handelszaken binnen de EU ............... 92
5.2. Nieuwigheden Verordening nr. 2020/1784 .............................................................................. 93
5.2.1. Digitalisering van de grensoverschrijdende betekening/kennisgeving .................................. 93
5.2.2. Verlengde termijn om stukken te weigeren ........................................................................ 93
5.2.3. Verplichte bijstaan van de lidstaten bij het achterhalen van adressen ................................. 93
5.3. Toepassingsgebied van de verordening................................................................................... 94
5.3.1. Materieel toepassingsgebied ........................................................................................... 94
5.3.2. Territoriaal toepassingsgebied .......................................................................................... 95
5.4. 5 wijzen van betekening of kennisgeving van stukken .............................................................. 96
5.4.1. 5 wijzen .......................................................................................................................... 96
5.5. Weigeringsrecht van de geadresseerde .................................................................................. 98
5.5.1. Recht van weigering van het stuk ...................................................................................... 98
5.5.2. Informatieverstrekking ..................................................................................................... 98
5.5.3. Uitoefening van het weigeringsrecht ................................................................................. 98
5.5.4. Regularisatie ................................................................................................................... 99
5.6. Dubbele datum betekeningsverordening ................................................................................ 99
5.6.1. Codificatie systeem van dubbele datum in het Belgisch recht ............................................ 99
6. Internationale bewijsverkrijging na de herziene Bewijsvordering ............................................ 101
6.1. Inleiding ............................................................................................................................. 101
6.2. Beginsel van de Bewijsverordening ...................................................................................... 101
6.2.1. Ruime interpretatie van bewijsverkrijging ........................................................................ 101
6.2.2. Toenadering van nationaal procesrecht .......................................................................... 101
6.2.3. Effectiviteit bij interpretatie van nationaal recht ............................................................... 101
6.2.4. Vrije keuze voor de meest performante weg .................................................................... 101
6.3. De herziene Bewijsverordening ............................................................................................ 102
6.3.1. Materieel toepassingsgebied ......................................................................................... 102
6.3.2. Geografisch toepassingsgebied ..................................................................................... 102
6.3.3. Personeel toepassingsgebied ........................................................................................ 102
6.3.4. Tempreel toepassingsgebied .......................................................................................... 102
6.3.5. Vormelijke en inhoudelijke vereisten ............................................................................... 103
6.3.6. Verzending via een gedecentraliseerd IT-systeem ............................................................ 103
6.3.7. Ontvangst van de verzoeken .......................................................................................... 103
6.3.8. Drie methodes van bewijsverkrijging ............................................................................... 104
6.3.9. Enkele slotbepalingen ................................................................................................... 106
7. Staat en bekwaamheid ......................................................................................................... 108
7.1. Internationale bevoegdheid ................................................................................................. 108
7.2. Toepasselijk recht ............................................................................................................... 108
7.2.1. Volwassenenbeschermingsverdrag ................................................................................ 108
7.3. Naamrecht ......................................................................................................................... 109
7.3.1. Internationale bevoegdheid ........................................................................................... 109
7.3.2. Toepasselijk recht ......................................................................................................... 110
7.3.3. Erkenning buitenlandse rechterlijke beslissing of akte ..................................................... 111
7.3.4. Arrest Garcia Avello ....................................................................................................... 111
7.3.5. Arrest Grunkin-Paul (Leonhard Matthias Grunkin-Paul) .................................................... 112
7.4. Huwelijk in België ............................................................................................................... 113
3