Samenvatting kinesitherapie bij ouderen - Bo Moeraert, David Beckwée

HC 1: SLAAPDISFUNCTIE,
DIABETES EN DECUBITUS
SLAAP

SLAAP BIJ OUDEREN


- Hypnogram
- Situering
o Slaapproblemen aanwezig bij 30%
ouderen boven 65 jaar
 Lichamelijke problemen zoals bv.
longziekten, pijn of vaker
moeten plassen in de nacht
 Psychosociale problemen zoals stress, verveling, eenzaamheid, somberheid,
minder beweging, minder naar buiten
 Medicatiegebruik waardoor het slaapritme verstoord kan worden
 Grotere gevoeligheid voor omgevingsfactoren tijdens slaap (bv. geluiden)
- Slaapfasen
o Eerste deel van de nacht vooral diepe slaap
o Remslaap: droomslaap, vaak laatste deel vd nacht
o Normaal tussen 6-8u slaap nodig




SLAAP BIJ JONGVOLWASSENE


- Start in nonREM
- Opgebouwd in cycli
- 1 cyclus
o nonREM + REM
o 90 minuten
- Eerste derde: diepe slaap
- Laatste derde: REM slaap



1

,KENMERKEN DROOMSLAAP

- Na 60 minuten
- Hersenen actiever, alsof ze wakker worden
o  verhoogd energieverbruik
- Snelle oogbeweging
- Onregelmatig hartritme, ademhaling
- Verlies therporegulatie
- Spierslapte/spierverlamming
o Spieren moeten atoom worden (dromen niet uitvoeren)
- Dromen

GEZONDE OUDEREN

- Totale slaaptijd = gelijk
- REM = gelijk
- NREM
o Stadium 1: toegenomen
o Stadium 2: gelijk
o Stadium 3: afgenomen
- Meer ontwakingen
- Minder oogbewegingen in REM
- Minder lichaamsbewegingen in slaap
- Biologische klok loopt vroeger: eerder in bed, eerder wakker
o Genoeg melatonine  in slaap vallen

SLAPELOOSHEID

- Inslapen
o Angst, rouw, medicatie, rusteloze benensyndroom
- Doorslapen
o Beenbewegingen syndroom, apneu, maagreflux, pijn, alcohol
- Vroeg ontwaken
o Genoeg geslapen, depressie

AANDOENINGEN VAN DE SLAAP


SLAAPAPNEU
= een ademstilstand tijdens de slaap gedurende tenminste 10 seconden. Indien er meer dan 10 tot 15
apneus optreden per uur. Hierdoor daalt het zuurstofgehalte in de weefsels

2

, - Wekreactie
- Slaperigheid overdag
- Risico op hart- en herseninfarct
- Apneu – Hypopneu index (AHI)
o AHI van 5 – 15: milde vorm
o AHI van 15 – 30: gemiddelde vorm
o AHI van 30 of meer: ernstige vorm
- Vormen
o Obstructief slaapapneu syndroom (OSAS)
 COPD, huig dat gaat inzakken
o Centraal slaapapneu syndroom (CSAS)
o Mengvorm van OSAS en CSAS
- Oorzaken
o Overgewicht
o Genetische aanleg
o Leeftijd
o Alcohol/slaap- en kalmeermiddelen
o Roken
o Chronische luchtwegirritatie, oedeem
o Slaaphouding: rug
o Obstructie keel-/neusholte
o Nekomvang (kort)
o Hormonale- en stofwisselingsaandoeningen
- Symptomen
o Ademstilstand (met luid gesnurk)
o Snurken
o Wakker schrikken (stikken)
o Ochtendhoofdpijn
o Slaperigheid overdag
o Prikkelbaarheid
o Concentratieverlies/vergeetachtigheid
o Nachtzweten
o Droge mond/keel
o Vaak moeten plassen
- Behandeling
o Algemene maatregelen

3

, o Neusmasker (CPAP)
o Mondapparaatje (MRA)
o Chirurgische behandeling
o Elektrostimulatie van de tongspieren


PERIODIEKE BEENBEWEGINGEN

- 54% van de ouderen > 5 beenbewegingen/uur tijdens nonREM-slaap
- Indien de beenbewegingen repetitief voorkomen en ontwaakepisode induceren, ontstaat er een
belangrijke slaapfragmentatie, die verantwoordelijk kan zijn voor slaperigheid overdag
- Komt vaak voor bij RLS
- Restless leg syndroom
o = drang om met de benen te bewegen, vergezeld van een vervelend en onaangenaam
gevoel in de benen
 Beginnen of verergeren tijdens rustperiodes zoals zitten of liggen
 Verdwijnen gedeeltelijk of volledig door bewegingen
 De nare sensaties zijn slechter tijdens de avond of de nacht dan overdag, of
komen alleen op ’s nachts
o Kenmerken
 M=V
 Verouderen, maar reeds op kinderleeftijd mogelijk
 Erfelijk
 Medicatie (neuroleptica, antidepressiva)
 Ijzertekort
o Behandeling
 Ijzer: magnesium
 Oorzakelijke medicatie veranderen
 Medicatie geven


REMSLAAP GEDRAGSTOORNIS

= REM sleep behaviour disorder (RBD)
 inhibitie van de spier, verstoring remmingsmechanisme + motorisch actief tijdens de droom
- Met benen sjotten, aan bed trekken, rechtstaan uit bed, …
- Middelbare leeftijd
- Meer mannen dan vrouwen
- Progressief verergerend
- Wordt lang verdragen/verborgen

4

, - Gewelddadig
- Droominhoud wordt onthouden en correspondeert met gedrag
- Snel wakker
- Voorloper neurodegeneratieve aandoening?
- Klinisch onderzoek
o Slaapanamnese (heteroanamnese)
o Activity tracker
o Slaaponderzoek
o Slaapdagboek
o Pittsburgh Sleep Quality Index
 PSQI = vragenlijst
 19 vragen, 7 domeinen
 Elk domein score van 0 tot 3
 Globale PSQI-score varieert van 0 tot 21
 Score > 5 spreekt men van slechte slaapkwaliteit

SLAAPHYGIËNE BIJ OUDEREN


- Vermijd cafeïne, sigaretten, stimulerende middelen
- Verhoog activiteit in namiddag of laat avond
- Verhoog lichtblootstelling overdag
- Vermijd indutten overdag EN vooral s ’avonds, max 1 dut < 30’
- Bekijk de genomen medicatie
- Ga alleen te bed als je slaperig bent
- Zorg voor behaaglijke kamertemperatuur
- Bestrijd licht en geluid
- Kleine snack wanneer hongerig
- Geen zware maaltijd voor het slapengaan
- Beperk drinken s’avonds
- Houd een regelmatig patroon
- Lig niet te veel uren in bed
- Regelmaat: in uur van bedtijd en opstaan
- Eet en oefen/beweeg op gelijke tijdstippen
- Stress aanpakken
o Aanvaard sporadische slapenloosheid
o Vermijd s’avonds te discuteren
o Leer relaxatie oefeningen


5

, DIABETES

 Bij type 2 diabetes maakt de alvleesklier te weinig insuline en/of zijn de lichaamscellen minder
gevoelig voor insuline
 Boven 65 jaar lijden volwassenen aan diabetes


OORZAKEN


- Levensstijl
o Beweging
o Overgewicht
- Veroudering
o Insulineresistentie
o Insulinetekort

DM 2 – KLINISCHE SYMPTOMEN


- Onverklaarbaar gewichtsverlies, vermoeidheid
- Daling van het gewichtsvermogen
- Vertraagde wondheling
- Recidiverende bacteriële infecties
- Pruritus vulvae, urine-incontinentie, balanitis
- Polyurie, polydipsie
- Misselijkheid en maagpijn

ACUTE VERWIKKELINGEN


Hyperglycemie Hypoglycemie
- Vermoeidheid - Bleekheid
- Prikkelbaarheid - Intense vermoeidheid
- Vaak plassen, dorst - Zweten, beven
- Schimmelinfecties - Hartkloppingen
- Trage wondheling - Gezichtsstoornissen
- Gezichtsstoornissen - Spierzwakte



CHRONISCHE VERWIKKELINGEN


- Osteoarticulair
- Microvasculair

6