Tradities in kwalitatief onderzoek – Dominique van de Velde
- Kwantitatief onderzoek = vragenlijsten, bevragen rond bepaalde aspecten vd gezondheid,
metingen rond goniometrie en spierkracht etc
Wel met cijfers -> voor grote groepen een mooi plan v aanpak omtrent de verbetering v
kinesitherapie door wetenschappelijk onderzoek
- Kwalitatief onderzoek = zonder cijfers
Bv: onderzoek medicatie: incontinentie van mensen met multiple sclerose verminderen
significantie was 3% vermindering tov het niet nemen vd medicatie, maar was wel een
significant verschil
in het dagelijks leven was er dus geen verschil want het heeft geen effect op kwaliteit v
leven want personen moeten nog steeds zorgen dat er een toilet in de buurt is
Op basis van wat zou het RIZIV de beslissing nemen om deze medicatie al dan niet terug te
betalen? Cijfermateriaal of ervaring? Is belangrijke beslissing
Kwalitatief onderzoek: niet in cijfermateriaal, maar wel uit ervaringen en gevoelens is
minstens even belangrijk!
Bevragingen doen, interviews, observaties om te capteren wat er voor de individuen
belangrijk is
Vormen van kwalitatief onderzoek gerelateerd aan kine (= basisfilosofieën)
4 grote methodes: (‘wat is de beste methode in een bepaalde situatie’ = examenvraag)
1. Ethnografie
= meest intensieve, ruime manier om kwalitatief
onderzoek te doen
- Focus: cultuur
Je gaat je als onderzoeker in de groep mengen vd
groep die je wil onderzoeken
- Doel: beschrijving geven vd groep en sociale
interacties vd groep detecteren om van daaruit
beslissingen te nemen
- Bv: boek ‘naked ape’ -> als persoon heeft de onderzoeker zich gemengd tussen de
onderzoekseenheden (apen) en heeft zo het gedrag vd apen kunnen beschrijven
- Bv: kijken wat het gedrag is van studenten of ze weggaan als de prof te laat is -> tussen de
mensen gaan zitten en gewoon observeren
- Komt vanuit antropologie
- (Grondleggers -> niet kennen)
- Origineel (wel kennen) kwam vanuit: primitieve stammen
observeren -> wat kunnen we daaruit leren (primitieve
stammen uit Midden-Afrika die geen contact hadden met de
buitenwereld) -> later ook overgeleverd aan kine
- Letten
op gedragingen, wat er verteld wordt,
, mime, non verbaal gedrag… je let op alles om te zien wat er gebeurd -> neerschrijven -> over
rapporteren
- Komt vanuit primitieve groepen en wordt vaak ook toegepast op biologie: Diana Fossey begaf
zich tussen de gorillas om te zien hoe die zich gedragen tegenover elkaar -> geleidelijk aan
werd ze geaccepteerd door de gorillas en werd deel van de groep
- Hoe zet je dit om in gezondheidszorg? Hoe kunnen
wetenschappers de gezondheidszorg verbeteren door
etnografische studies?
Bv: etnografische studie waarbij de onderzoeksvraag
kwam vanuit een aantal mensen die een klacht in
hadden gediend tegen een bepaald ziekenhuis werd
aangeklaagd nadat er een stuk naald in h lichaam
achterbleef na de operatie.
Ze moesten een kwaliteitssysteem hebben in het operatiekwartier -> als operatie
gedaan is: checklist van wat binnen en buiten is gegaan zodat er niks achterblijft in h
lichaam
Paar maanden later werd er weer een klacht gedaan -> met kwaliteitscriteria
kwamen ze er niet dus anders aanpakken: etnografische studie -> verpleegkundigen
opgeleid tot etnografisch onderzoeker: ze moesten observeren wat er fout gaat ->
conclusie: in 99% vd gevallen verplichtte de chirurg de verpleegkundige om gewoon
een vinkje te zetten zonder het daadwerkelijk te controleren -> te grote
machtsverhouding in OK
Bv: studie in WZC: mensen met blauwe plekken -> klachten ertegen -> verpleegkundigen
opgeleid en weer in te blenden om te kijken wat er daar gebeurd -> er gebeurde slagen
en verwondingen in de toepassingen vd zorg = ook een etnografische studie
- Je vertrekt dus altijd van ‘hoe zit de cultuur in elkaar’ met als doel
om de cultuur te veranderen. Je zoekt patronen etc. en zoekt waar
de veranderingen/oplossingen kunnen liggen
Bv: 2 vorige vb vertrokken vanuit een neg event. Dit is ook een vb uit een WZC: vraag
kwam ve ingenieur in alles wat te maken had met geluiden: moeder zat in WZC en was
opeens altijd boos -> kwam door geluiden in de kamer -> verschillende mensen (kine,
ergo, ingenieur…) opgeleid tot etnografisch onderzoekers -> laten observeren -> analyse:
zie tekenening. Hoe hoger het reageren op een adequate manier is, hoe beter dat je het
geluid kan interpreteren (bv gsm die afgaat). Maar als dit is met bv een brandalarm ->
daalt want je weet niet juist wat er gebeurd. Reageren op adequate manier kan ook
liggen aan de groepsdruk
Mensen die geluid juist kunnen interpreteren en reageren op adequate manier
(mensen gaat blijven zitten en zich niet verzetten) OF net andersom; mensen krijgen
wel wegloop gedrag
, 1) Kan men de geluiden v thuis meenemen zodat de mensen zich thuis voelen? ->
ingenieurs hebben storende geluiden gefilterd (bv airco, lift, karren in de gang…) ->
mensen die dement zijn kunnen die geluiden niet plaatsen = onrustig -> mensen
kregen medicatie omdat zij onrustig waren en zo werden zij nog onrustiger (suffer)
want ze konden de geluiden nog moeilijker interpreteren
2) kan men in de kamer een soundscape plaatsen (te vergelijken met een landscape)
= geluidsatmosfeer creëren die voor de bewoner herkenbaar is -> moet
gepersonaliseerd worden. Eerst goed bevragen (bewoner en familie) welke geluiden
er zo typerend die belangrijk zijn voor P (bv: trein, school…)
Was etnografische studie
- Studie in de literatuur -> descriptief of conventioneel
- Verschillende methodes in etnografie:
A) Critical etnografie:
= heeft de bedoeling om een bepaalde cultuur te veranderen
door er eerst kritisch naar te kijken
- Equality -> iedereen is gelijk in de gezondheidszorg: zelfde
zorg, zelfde betaling. Makkelijk: zelfde regels
- Equity -> mensen die minder geld hebben moeten minder
betalen voor hun zorg. Veel moeilijker organiseerbaar te
krijgen
Zouden we de financiering op de terugbetaling niet beter op het
functioneren doen ipv op het ziektebeeld
Functioneren = persoon heeft niet per se nog kinebehandeling
nodig -> maar heeft er recht op door het principe van equality
Ziektebeeld = bepaald hoelang je kinebehandeling kan krijgen
B) Data-collection:
(vooral vtp op master proef)
C) Thick description (examenvraag!)
- In kwantitatief onderzoek = je beschrijft je sample:
1000 observaties
- In kwalitatief onderzoek = je hebt geen 1000
observaties, wel maar 20 -> de groep die je
geobserveerd hebt, omschrijf je tot in detail want
anders ga je nooit besluiten kunnen nemen = thick
description. Niet alleen de mensen beschrijven, maar
ook den context!
- Kwantitatief onderzoek = vragenlijsten, bevragen rond bepaalde aspecten vd gezondheid,
metingen rond goniometrie en spierkracht etc
Wel met cijfers -> voor grote groepen een mooi plan v aanpak omtrent de verbetering v
kinesitherapie door wetenschappelijk onderzoek
- Kwalitatief onderzoek = zonder cijfers
Bv: onderzoek medicatie: incontinentie van mensen met multiple sclerose verminderen
significantie was 3% vermindering tov het niet nemen vd medicatie, maar was wel een
significant verschil
in het dagelijks leven was er dus geen verschil want het heeft geen effect op kwaliteit v
leven want personen moeten nog steeds zorgen dat er een toilet in de buurt is
Op basis van wat zou het RIZIV de beslissing nemen om deze medicatie al dan niet terug te
betalen? Cijfermateriaal of ervaring? Is belangrijke beslissing
Kwalitatief onderzoek: niet in cijfermateriaal, maar wel uit ervaringen en gevoelens is
minstens even belangrijk!
Bevragingen doen, interviews, observaties om te capteren wat er voor de individuen
belangrijk is
Vormen van kwalitatief onderzoek gerelateerd aan kine (= basisfilosofieën)
4 grote methodes: (‘wat is de beste methode in een bepaalde situatie’ = examenvraag)
1. Ethnografie
= meest intensieve, ruime manier om kwalitatief
onderzoek te doen
- Focus: cultuur
Je gaat je als onderzoeker in de groep mengen vd
groep die je wil onderzoeken
- Doel: beschrijving geven vd groep en sociale
interacties vd groep detecteren om van daaruit
beslissingen te nemen
- Bv: boek ‘naked ape’ -> als persoon heeft de onderzoeker zich gemengd tussen de
onderzoekseenheden (apen) en heeft zo het gedrag vd apen kunnen beschrijven
- Bv: kijken wat het gedrag is van studenten of ze weggaan als de prof te laat is -> tussen de
mensen gaan zitten en gewoon observeren
- Komt vanuit antropologie
- (Grondleggers -> niet kennen)
- Origineel (wel kennen) kwam vanuit: primitieve stammen
observeren -> wat kunnen we daaruit leren (primitieve
stammen uit Midden-Afrika die geen contact hadden met de
buitenwereld) -> later ook overgeleverd aan kine
- Letten
op gedragingen, wat er verteld wordt,
, mime, non verbaal gedrag… je let op alles om te zien wat er gebeurd -> neerschrijven -> over
rapporteren
- Komt vanuit primitieve groepen en wordt vaak ook toegepast op biologie: Diana Fossey begaf
zich tussen de gorillas om te zien hoe die zich gedragen tegenover elkaar -> geleidelijk aan
werd ze geaccepteerd door de gorillas en werd deel van de groep
- Hoe zet je dit om in gezondheidszorg? Hoe kunnen
wetenschappers de gezondheidszorg verbeteren door
etnografische studies?
Bv: etnografische studie waarbij de onderzoeksvraag
kwam vanuit een aantal mensen die een klacht in
hadden gediend tegen een bepaald ziekenhuis werd
aangeklaagd nadat er een stuk naald in h lichaam
achterbleef na de operatie.
Ze moesten een kwaliteitssysteem hebben in het operatiekwartier -> als operatie
gedaan is: checklist van wat binnen en buiten is gegaan zodat er niks achterblijft in h
lichaam
Paar maanden later werd er weer een klacht gedaan -> met kwaliteitscriteria
kwamen ze er niet dus anders aanpakken: etnografische studie -> verpleegkundigen
opgeleid tot etnografisch onderzoeker: ze moesten observeren wat er fout gaat ->
conclusie: in 99% vd gevallen verplichtte de chirurg de verpleegkundige om gewoon
een vinkje te zetten zonder het daadwerkelijk te controleren -> te grote
machtsverhouding in OK
Bv: studie in WZC: mensen met blauwe plekken -> klachten ertegen -> verpleegkundigen
opgeleid en weer in te blenden om te kijken wat er daar gebeurd -> er gebeurde slagen
en verwondingen in de toepassingen vd zorg = ook een etnografische studie
- Je vertrekt dus altijd van ‘hoe zit de cultuur in elkaar’ met als doel
om de cultuur te veranderen. Je zoekt patronen etc. en zoekt waar
de veranderingen/oplossingen kunnen liggen
Bv: 2 vorige vb vertrokken vanuit een neg event. Dit is ook een vb uit een WZC: vraag
kwam ve ingenieur in alles wat te maken had met geluiden: moeder zat in WZC en was
opeens altijd boos -> kwam door geluiden in de kamer -> verschillende mensen (kine,
ergo, ingenieur…) opgeleid tot etnografisch onderzoekers -> laten observeren -> analyse:
zie tekenening. Hoe hoger het reageren op een adequate manier is, hoe beter dat je het
geluid kan interpreteren (bv gsm die afgaat). Maar als dit is met bv een brandalarm ->
daalt want je weet niet juist wat er gebeurd. Reageren op adequate manier kan ook
liggen aan de groepsdruk
Mensen die geluid juist kunnen interpreteren en reageren op adequate manier
(mensen gaat blijven zitten en zich niet verzetten) OF net andersom; mensen krijgen
wel wegloop gedrag
, 1) Kan men de geluiden v thuis meenemen zodat de mensen zich thuis voelen? ->
ingenieurs hebben storende geluiden gefilterd (bv airco, lift, karren in de gang…) ->
mensen die dement zijn kunnen die geluiden niet plaatsen = onrustig -> mensen
kregen medicatie omdat zij onrustig waren en zo werden zij nog onrustiger (suffer)
want ze konden de geluiden nog moeilijker interpreteren
2) kan men in de kamer een soundscape plaatsen (te vergelijken met een landscape)
= geluidsatmosfeer creëren die voor de bewoner herkenbaar is -> moet
gepersonaliseerd worden. Eerst goed bevragen (bewoner en familie) welke geluiden
er zo typerend die belangrijk zijn voor P (bv: trein, school…)
Was etnografische studie
- Studie in de literatuur -> descriptief of conventioneel
- Verschillende methodes in etnografie:
A) Critical etnografie:
= heeft de bedoeling om een bepaalde cultuur te veranderen
door er eerst kritisch naar te kijken
- Equality -> iedereen is gelijk in de gezondheidszorg: zelfde
zorg, zelfde betaling. Makkelijk: zelfde regels
- Equity -> mensen die minder geld hebben moeten minder
betalen voor hun zorg. Veel moeilijker organiseerbaar te
krijgen
Zouden we de financiering op de terugbetaling niet beter op het
functioneren doen ipv op het ziektebeeld
Functioneren = persoon heeft niet per se nog kinebehandeling
nodig -> maar heeft er recht op door het principe van equality
Ziektebeeld = bepaald hoelang je kinebehandeling kan krijgen
B) Data-collection:
(vooral vtp op master proef)
C) Thick description (examenvraag!)
- In kwantitatief onderzoek = je beschrijft je sample:
1000 observaties
- In kwalitatief onderzoek = je hebt geen 1000
observaties, wel maar 20 -> de groep die je
geobserveerd hebt, omschrijf je tot in detail want
anders ga je nooit besluiten kunnen nemen = thick
description. Niet alleen de mensen beschrijven, maar
ook den context!
