RECHTSMETHODIEK
Cedric Jenart - 2025-2026
Inleiding van de inleiding
6 studiepunten
juridische heuristiek = “de leer van het vinden” (in functie van het beantwoorden van
juridische vragen)
hoorcolleges werkcolleges
= vooral theorie (soms oefeningen) = toepassing van de geziene theorie
examen
examencijfer: (/20)
- 50% (/10) van permanente evaluatie mee naar tweede zittijd
- 50% (/10) op examen (27 mei)
examenopstelling
- DEEL 1: (30%)
- theorievragen (15min)
- V&A (15min)
- DEEL 2: (70%)
- grote casus (3,5 uur)
1
,lesmateriaal:
- ‘Hoe vind ik recht?’ - Cedric Jenart + Dirk Vanheule (NIEUWE VERSIE)
- volledig kennen! de lessen zijn niet voldoende (te weinig tijd)
- blackboard: ppt & oefeningenboek rechtsmethodiek
- ‘juridische verwijzingen en afkortingen’: https://vena.be/
taalfouten
DEEL 1:
voorbeeld theorievragen - niet volledig uitgetypt (15 min)
2
,- wat is de definitie van een encyclopedie
- waar vind je de rép.not
- online via Stradalex
7 V&A-vragen (15 min)
- 2 WG, 2 RS, 3 RL
- zo exhaustief mogelijk: facultatieve zaken ook opgeven (enkel hier, niet in deel 2)
DEEL 2:
deeltest 1 DEEL 1: v&a schriftelijk (5/25)
DEEL 2: casus
(15/20) - a) lijst wetgeving (4/25)
- b) citeer uit de relevante wetgeving (2/25)
- c) methode (geef uw methode weer, ook wat je eventueel aanpastte)
(6/25)
- d) advies schrijven: situering, feiten, analyse, conclusie, advies (8/25)
3
, deeltest 2 DEEL 1: V&A 5/25 (15min)
DEEL 2: Casus deel (1u45min)
(12/20) - lijst rechtspraak 4/25
- minstens 5
- citaat 2/25
- methode 6/25
- advies 8/25
deeltest 3 DEEL 1: v&a schriftelijk (4/20)
DEEL 2: casus
( /20) - a) lijst rechtsleer (3/20)
- minstens 8 rechtsgeleerde bijdragen
- 3 in tijdschriften (artikelen, noten, …)
- 5 in boeken (handboeken, encyclopedisch werk,
monografieën, …)
- b) citeer uit één relevante rechtsgeleerde bijdrage (2/20)
- c) methode (geef uw methode weer, ook wat je eventueel aanpastte)
(4/20)
- d) advies schrijven: situering, feiten, analyse, conclusie, advies (7/20)
- een wetgeving en een rechtspraak erin
Inhoudstafel
Inleiding van de inleiding...................................................................................................... 1
Inhoudstafel............................................................................................................................ 4
Casus #rechtindesamenleving........................................................................................... 6
Hoe los ik een casus / juridische vraag / rechtsvraag op?................................................ 8
Rechtsvraag formuleren..................................................................................................... 8
Soms duidelijke vraag.................................................................................................. 8
Meestal complexere feitensituatie of casus, die noopt tot afbakening en situering van
de rechtsvraag/rechtsvragen........................................................................................ 8
Sommige rechtsregels vinden cumulatief toepassing.................................................. 9
Soms zijn rechtsregels confligerend, oplossen met voorrangsregels.......................... 9
DEEL 1: WETGEVING.......................................................................................................... 10
WG1: Normenhiërarchie...................................................................................................... 10
Wetgeving........................................................................................................................ 10
WG2: Hoe zoek ik WG.......................................................................................................... 12
Beginselen van de wetgevingstechniek........................................................................... 12
Waar zoeken? Databanken: overzicht doorlopend.......................................................... 15
1. Belgisch Staatsblad (Moniteur Belge).................................................................... 16
2. Belgische geconsolideerde wetgeving................................................................... 17
3. Reflex - deel Chrono.............................................................................................. 17
4. Vlaamse codex....................................................................................................... 20
5. Wallex.....................................................................................................................20
6. Gallilex....................................................................................................................21
7. Juristische Datenbank Ostbelgien..........................................................................21
8. Jura........................................................................................................................ 21
4
, 9. Stradalex................................................................................................................ 22
10. LexNow................................................................................................................ 22
EU-wetgeving................................................................................................................... 23
WG3: Hoe lees ik WG........................................................................................................... 23
Inleiding............................................................................................................................ 24
Parlementaire voorbereidingswerken...............................................................................25
Publicaties met wetgevende documenten........................................................................31
Hoe lees je wetgeving concreet?..................................................................................... 31
Verwijzen.......................................................................................................................... 34
DEEL 2: RECHTSPRAAK..................................................................................................... 35
RS1: Rechtscolleges............................................................................................................35
rechterlijke organisatie van het SUBJECTIEF CONTENTIEUX................................. 37
rechterlijke organisatie IN HET OBJECTIEF CONTENTIEUX:.................................. 39
supranationale en internationale rechtscolleges........................................................ 41
RS2: Hoe vind ik RS............................................................................................................. 45
Rechtspraak opzoeken.....................................................................................................45
Types van publicaties....................................................................................................... 45
Referentiewerken als hulpmiddel bij het opzoeken.......................................................... 46
1. Juportal...................................................................................................................47
2. Jura........................................................................................................................ 48
3. Stradalex................................................................................................................ 49
4. Lexnow................................................................................................................... 50
5. Juridische bronnen en de bibliotheek.....................................................................50
Publicaties met nationale uitspraken................................................................................50
1. Grondwettelijk Hof.................................................................................................. 51
2. Hof van Cassatie.................................................................................................... 52
3. Raad van State.......................................................................................................53
4. publicaties verzorgd door anderen......................................................................... 54
Publicaties met rechterlijke uitspraken............................................................................. 55
V&A.................................................................................................................................. 56
RS3: Hoe lees ik RS............................................................................................................. 58
RS lezen: feitenrechters................................................................................................... 59
RS lezen: Hof van Cassatie............................................................................................. 60
RS lezen: RvS.................................................................................................................. 63
RS lezen: Grondwettelijk hof............................................................................................ 65
DEEL 3: RECHTSLEER........................................................................................................ 69
RL1: Soorten rechtsleer...................................................................................................... 69
Boeken............................................................................................................................. 69
Tijdschriften...................................................................................................................... 73
Rechtsleer gebruiken (V&A).............................................................................................75
RL 2: Hoe vind ik RL............................................................................................................ 78
RL3: Hoe lees ik RL..............................................................................................................89
Casus: verbod onverdoofd slachten.................................................................................. 93
5
, Casus #rechtindesamenleving
homohuwelijk: voorstel van de Kamer van volksvertegenwoordigers om de grondwet te
herzien - artikel 22 quinquies: “Ieder heeft recht om een huwelijk of partnerschap aan te
gaan of een gezin te stichten, ook door mensen met hetzelfde geslacht.”
- Kan het artikel worden ingevoerd in de Gw?: 6 opties
Chat GPT: Copilot:
AI = verboden in rechtsmethodiek
- nog niet op punt (fouten die we niet
opmerken), nationaal gebonden, hallucinaties,
gelijkheidsargument (nu nog gratis
beschikbaar, later ook nog..?), methologie
(bepaalde stappen om een antwoord te
bekomen)
- aanzet, teksten verfijnen, schaalgrootte helpt, methodologie proberen toepassen
Jura boom (databank)
- begin bij de stam, tak per tak vragen
stellen → stap voor stap
- art. 143 oud BW: “Een huwelijk kan
worden aangegaan door twee
personen van verschillend of van
hetzelfde geslacht.
- Waarom willen we het dan ook nog
in de Gw plaatsen?
- moeilijker om aan te passen (lange procedure): ‘iets verankeren in de Gw’
- art. 195 Gw:
STAP 1: kijken naar wetgeving:
- art 12 EVRM: “Mannen en vrouwen van huwbare leeftijd hebben het recht te huwen
en een gezin te stichten volgens de nationale wetten die de uitoefening van dit recht
beheersen
- art 8 EVRM: “
6
,STAP 2: ook kijken naar rechtspraak:
-
- = Volgens EVRM: er is geen schending van het recht om te huwen wanneer een
staat niet de mogelijkheid geeft aan personen van hetzelfde geslacht om te huwen
- 5 tal jaar later: uitspraak waarin Amerikaanse hooggerechtshof wél uit het recht op
privacy en het recht om te huwen een recht afleid voor het huwen van personen van
hetzelfde geslacht
-
- = Volgens het EHRM vloeit voort uit artikel 8 EVRM: personen van hetzelfde geslacht
hebben het recht binnen de Raad van Europa om zich in een unie, een soort
partnerschap te verenigen (niet perse een huwelijk, maar er moet een officiële
erkenning zijn)
en wat als we een nieuw artikel willen invoegen?
- preconstituante (= eerste wetgever, alvorens de Gw gewijzigd wordt)
- mag enkel zeggen welke artikelen er gewijzigd mogen worden
- mag niets zeggen over de manier waarop er gewijzigd mag worden: dus niet
“het mag gewijzigd worden, maar enkel in deze zin”
- de constituante
- kan met ⅔ meerderheid er een nieuwe invulling aan geven
- in 2024: herzieningsverklaring “er mogen nieuwe artikelen worden ingevoerd, maar
enkel artikelen die al erkend waren in internationale verdragen”
- mocht de preconstituante wel zeggen wat de constituante mocht doen?
STAP 3: ook kijken naar rechtsleer:
- advocaten, professoren, rechters, … schrijven niet-bindende en tegenstrijdige om
commentaar te leveren op problemen binnen het recht
- “Wanneer de preconstituante de invoeging van een nieuw artikel [...] vooropstelt, dan
is de constituante gebonden aan de door de preconstituante opgegeven
overweging inzake de inhoud van de nieuwe bepaling.”
- indien niet: de constituante kan de inhoud van de volledige Gw veranderen, het is
dus logisch dat deze gebonden is door wat er in de eerste fase vastgelegd werd
- veel rechtsleer over het thema ‘homohuwelijk’: er is een verplichting om een
‘samenleving’ te erkennen maar het hoeft niet perse het ‘huwelijk’ te zijn.
7
,ANTWOORD OP DE STELLING = “Dit artikel kan momenteel worden ingevoerd met
uitzondering van het recht op huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht”
Hoe los ik een casus / juridische vraag /
rechtsvraag op?
3 stappen:
Rechtsvraag formuleren
Soms duidelijke vraag
- vb. "Mag ik op 17 jaar huwen?” → juridische vraag = “Wat is de minimumleeftijd om
in België in het huwelijk te treden?"
- boomstructuur: privaatrecht → burgerlijk recht → personen- en familierecht
- art. 144 oud BW: “Niemand mag een huwelijk aangaan voor hij de leeftijd van
achttien jaar heeft bereikt”
- art. 145 oud BW: “Om gewichtige redenen kan de familierechtbank de in het vorige
artikel vervatte verbodsbepaling opheffen. De vordering wordt bij verzoekschrift
ingediend, ofwel door beide ouders, ofwel door een van hen, ofwel door de voogd,
ofwel door de minderjarige indien de ouders of de voogd niet in het huwelijk
instemmen.”
Meestal complexere feitensituatie of casus, die noopt tot afbakening en
situering van de rechtsvraag/rechtsvragen
juridische kwalificatie van de feiten: feitelijke vraagstelling vertalen in een juridische
vraagstelling door de vraag te kaderen in de relevante rechtstak
- vb. een verborgen gebrek bij een aangekochte woning ingevolge een gebrek aan de
bouw (bij een koop)
8
, -
- Janssens kan Peeters aanspreken / Ivanov spreekt Janssens aan / Ivanov kan
rechtstreeks naar Peeters gaan
- deze vragen moeten we onszelf kunnen stellen als jurist (Ivanov gaat niet met dit
pijlenschema afkomen), wij moeten het oplossen
Sommige rechtsregels vinden cumulatief toepassing
verhouding tussen bepaalde rechtstakken onderzoeken
- vb. schadegeval in het buitenland
- aansprakelijkheidsrecht en internationaal privaatrecht (IPR)
- hebben deze factoren impact op welke rechtsregels er worden gebruikt,
impact op welke rechtbank, is dat recht wel degelijk toepasselijk op u, …
- vb. verkeersongeval door werknemer
- strafrecht en sociaal recht
Soms zijn rechtsregels confligerend, oplossen met voorrangsregels
lex superior derogat legi inferiori (superioriteitsregel)
- de hogere rechtsnorm gaat voor op de lagere rechtsnorm (lagere norm mag niet
strijdig zijn met hogere norm)
lex posterior derogat legi priori (posterioriteitsregel)
- de latere wet gaat voor op de oudere wet (zelfs als die oudere wet nooit werd
opgeheven)
lex specialis derogat legi generali (specialiteitsregel)
- de meer specifieke rechtsregel gaat voor op een algemenere rechtsregel (specifiek
op een bepaalde casus)
vb. WER: ‘Burgerlijk recht is recenter dus het gaat voor’; nee → toepassing van lex specialis
Steeds bewust zijn dat regels in conflict kunnen zijn met elkaar: je mag aangeven dat er
verschillende interpretatiemethoden zijn maar je moet ook kunnen beslissen: welke heeft
voorrang. (student - advocaat - rechter)
9
, DEEL 1: WETGEVING
WG1: Normenhiërarchie
- elke juridische norm ontleent rechtskracht aan een
hogere norm
- cf. Hans Kelsen: Stufenbau der Rechtsordnung
- veronderstelt dat lagere norm in overeenstemming is
met die hogere norm
- bij strijdigheid zal de lagere norm geen rechtskracht
hebben
- vraag (zie later): wie kan de strijdigheid vaststellen en
sanctioneren?
- RvS
- rechter in toepassing van artikel 159 Gw
Wetgeving
Grondwet (Gw)
- Grondwet van 7 februari 1831
- in 1994 gecoördineerd en hernummerd
- vandaar ook soms de Gecoördineerde Grondwet van 17 februari 1994
- let op nummering in teksten van voor én na 1994
- herziening (3 stappen)
- 1) verklaring tot grondwetsherziening
- 2) nieuwe verkiezingen
- 3) nieuw parlement kan als constituante wijzigen mits 2/3 leden aanwezig en
2/3 meerderheid in elke kamer
bijzondere (meerderheids)wetten (Bijz.W.)
- aangenomen door federale wetgever met bijzondere meerderheid (meerderheid per
taalgroep in K/S én 2/3 in geheel); enkel wijzigbaar met die meerderheid
- wezenlijke regels met betrekking tot de federale staatsvorm
- voorrang op gewone wetten
- aantal aspecten van de staatshervorming is ook bij gewone wet geregeld
- voorbeelden
- staatshervorming, bijzondere financieringswet, bijzondere wet op het GwH, …
bijzondere decreten
- constitutieve autonomie van gemeenschap en gewest
- 2/3 stemmen vereist
wetten, decreten en ordonnanties
10
Cedric Jenart - 2025-2026
Inleiding van de inleiding
6 studiepunten
juridische heuristiek = “de leer van het vinden” (in functie van het beantwoorden van
juridische vragen)
hoorcolleges werkcolleges
= vooral theorie (soms oefeningen) = toepassing van de geziene theorie
examen
examencijfer: (/20)
- 50% (/10) van permanente evaluatie mee naar tweede zittijd
- 50% (/10) op examen (27 mei)
examenopstelling
- DEEL 1: (30%)
- theorievragen (15min)
- V&A (15min)
- DEEL 2: (70%)
- grote casus (3,5 uur)
1
,lesmateriaal:
- ‘Hoe vind ik recht?’ - Cedric Jenart + Dirk Vanheule (NIEUWE VERSIE)
- volledig kennen! de lessen zijn niet voldoende (te weinig tijd)
- blackboard: ppt & oefeningenboek rechtsmethodiek
- ‘juridische verwijzingen en afkortingen’: https://vena.be/
taalfouten
DEEL 1:
voorbeeld theorievragen - niet volledig uitgetypt (15 min)
2
,- wat is de definitie van een encyclopedie
- waar vind je de rép.not
- online via Stradalex
7 V&A-vragen (15 min)
- 2 WG, 2 RS, 3 RL
- zo exhaustief mogelijk: facultatieve zaken ook opgeven (enkel hier, niet in deel 2)
DEEL 2:
deeltest 1 DEEL 1: v&a schriftelijk (5/25)
DEEL 2: casus
(15/20) - a) lijst wetgeving (4/25)
- b) citeer uit de relevante wetgeving (2/25)
- c) methode (geef uw methode weer, ook wat je eventueel aanpastte)
(6/25)
- d) advies schrijven: situering, feiten, analyse, conclusie, advies (8/25)
3
, deeltest 2 DEEL 1: V&A 5/25 (15min)
DEEL 2: Casus deel (1u45min)
(12/20) - lijst rechtspraak 4/25
- minstens 5
- citaat 2/25
- methode 6/25
- advies 8/25
deeltest 3 DEEL 1: v&a schriftelijk (4/20)
DEEL 2: casus
( /20) - a) lijst rechtsleer (3/20)
- minstens 8 rechtsgeleerde bijdragen
- 3 in tijdschriften (artikelen, noten, …)
- 5 in boeken (handboeken, encyclopedisch werk,
monografieën, …)
- b) citeer uit één relevante rechtsgeleerde bijdrage (2/20)
- c) methode (geef uw methode weer, ook wat je eventueel aanpastte)
(4/20)
- d) advies schrijven: situering, feiten, analyse, conclusie, advies (7/20)
- een wetgeving en een rechtspraak erin
Inhoudstafel
Inleiding van de inleiding...................................................................................................... 1
Inhoudstafel............................................................................................................................ 4
Casus #rechtindesamenleving........................................................................................... 6
Hoe los ik een casus / juridische vraag / rechtsvraag op?................................................ 8
Rechtsvraag formuleren..................................................................................................... 8
Soms duidelijke vraag.................................................................................................. 8
Meestal complexere feitensituatie of casus, die noopt tot afbakening en situering van
de rechtsvraag/rechtsvragen........................................................................................ 8
Sommige rechtsregels vinden cumulatief toepassing.................................................. 9
Soms zijn rechtsregels confligerend, oplossen met voorrangsregels.......................... 9
DEEL 1: WETGEVING.......................................................................................................... 10
WG1: Normenhiërarchie...................................................................................................... 10
Wetgeving........................................................................................................................ 10
WG2: Hoe zoek ik WG.......................................................................................................... 12
Beginselen van de wetgevingstechniek........................................................................... 12
Waar zoeken? Databanken: overzicht doorlopend.......................................................... 15
1. Belgisch Staatsblad (Moniteur Belge).................................................................... 16
2. Belgische geconsolideerde wetgeving................................................................... 17
3. Reflex - deel Chrono.............................................................................................. 17
4. Vlaamse codex....................................................................................................... 20
5. Wallex.....................................................................................................................20
6. Gallilex....................................................................................................................21
7. Juristische Datenbank Ostbelgien..........................................................................21
8. Jura........................................................................................................................ 21
4
, 9. Stradalex................................................................................................................ 22
10. LexNow................................................................................................................ 22
EU-wetgeving................................................................................................................... 23
WG3: Hoe lees ik WG........................................................................................................... 23
Inleiding............................................................................................................................ 24
Parlementaire voorbereidingswerken...............................................................................25
Publicaties met wetgevende documenten........................................................................31
Hoe lees je wetgeving concreet?..................................................................................... 31
Verwijzen.......................................................................................................................... 34
DEEL 2: RECHTSPRAAK..................................................................................................... 35
RS1: Rechtscolleges............................................................................................................35
rechterlijke organisatie van het SUBJECTIEF CONTENTIEUX................................. 37
rechterlijke organisatie IN HET OBJECTIEF CONTENTIEUX:.................................. 39
supranationale en internationale rechtscolleges........................................................ 41
RS2: Hoe vind ik RS............................................................................................................. 45
Rechtspraak opzoeken.....................................................................................................45
Types van publicaties....................................................................................................... 45
Referentiewerken als hulpmiddel bij het opzoeken.......................................................... 46
1. Juportal...................................................................................................................47
2. Jura........................................................................................................................ 48
3. Stradalex................................................................................................................ 49
4. Lexnow................................................................................................................... 50
5. Juridische bronnen en de bibliotheek.....................................................................50
Publicaties met nationale uitspraken................................................................................50
1. Grondwettelijk Hof.................................................................................................. 51
2. Hof van Cassatie.................................................................................................... 52
3. Raad van State.......................................................................................................53
4. publicaties verzorgd door anderen......................................................................... 54
Publicaties met rechterlijke uitspraken............................................................................. 55
V&A.................................................................................................................................. 56
RS3: Hoe lees ik RS............................................................................................................. 58
RS lezen: feitenrechters................................................................................................... 59
RS lezen: Hof van Cassatie............................................................................................. 60
RS lezen: RvS.................................................................................................................. 63
RS lezen: Grondwettelijk hof............................................................................................ 65
DEEL 3: RECHTSLEER........................................................................................................ 69
RL1: Soorten rechtsleer...................................................................................................... 69
Boeken............................................................................................................................. 69
Tijdschriften...................................................................................................................... 73
Rechtsleer gebruiken (V&A).............................................................................................75
RL 2: Hoe vind ik RL............................................................................................................ 78
RL3: Hoe lees ik RL..............................................................................................................89
Casus: verbod onverdoofd slachten.................................................................................. 93
5
, Casus #rechtindesamenleving
homohuwelijk: voorstel van de Kamer van volksvertegenwoordigers om de grondwet te
herzien - artikel 22 quinquies: “Ieder heeft recht om een huwelijk of partnerschap aan te
gaan of een gezin te stichten, ook door mensen met hetzelfde geslacht.”
- Kan het artikel worden ingevoerd in de Gw?: 6 opties
Chat GPT: Copilot:
AI = verboden in rechtsmethodiek
- nog niet op punt (fouten die we niet
opmerken), nationaal gebonden, hallucinaties,
gelijkheidsargument (nu nog gratis
beschikbaar, later ook nog..?), methologie
(bepaalde stappen om een antwoord te
bekomen)
- aanzet, teksten verfijnen, schaalgrootte helpt, methodologie proberen toepassen
Jura boom (databank)
- begin bij de stam, tak per tak vragen
stellen → stap voor stap
- art. 143 oud BW: “Een huwelijk kan
worden aangegaan door twee
personen van verschillend of van
hetzelfde geslacht.
- Waarom willen we het dan ook nog
in de Gw plaatsen?
- moeilijker om aan te passen (lange procedure): ‘iets verankeren in de Gw’
- art. 195 Gw:
STAP 1: kijken naar wetgeving:
- art 12 EVRM: “Mannen en vrouwen van huwbare leeftijd hebben het recht te huwen
en een gezin te stichten volgens de nationale wetten die de uitoefening van dit recht
beheersen
- art 8 EVRM: “
6
,STAP 2: ook kijken naar rechtspraak:
-
- = Volgens EVRM: er is geen schending van het recht om te huwen wanneer een
staat niet de mogelijkheid geeft aan personen van hetzelfde geslacht om te huwen
- 5 tal jaar later: uitspraak waarin Amerikaanse hooggerechtshof wél uit het recht op
privacy en het recht om te huwen een recht afleid voor het huwen van personen van
hetzelfde geslacht
-
- = Volgens het EHRM vloeit voort uit artikel 8 EVRM: personen van hetzelfde geslacht
hebben het recht binnen de Raad van Europa om zich in een unie, een soort
partnerschap te verenigen (niet perse een huwelijk, maar er moet een officiële
erkenning zijn)
en wat als we een nieuw artikel willen invoegen?
- preconstituante (= eerste wetgever, alvorens de Gw gewijzigd wordt)
- mag enkel zeggen welke artikelen er gewijzigd mogen worden
- mag niets zeggen over de manier waarop er gewijzigd mag worden: dus niet
“het mag gewijzigd worden, maar enkel in deze zin”
- de constituante
- kan met ⅔ meerderheid er een nieuwe invulling aan geven
- in 2024: herzieningsverklaring “er mogen nieuwe artikelen worden ingevoerd, maar
enkel artikelen die al erkend waren in internationale verdragen”
- mocht de preconstituante wel zeggen wat de constituante mocht doen?
STAP 3: ook kijken naar rechtsleer:
- advocaten, professoren, rechters, … schrijven niet-bindende en tegenstrijdige om
commentaar te leveren op problemen binnen het recht
- “Wanneer de preconstituante de invoeging van een nieuw artikel [...] vooropstelt, dan
is de constituante gebonden aan de door de preconstituante opgegeven
overweging inzake de inhoud van de nieuwe bepaling.”
- indien niet: de constituante kan de inhoud van de volledige Gw veranderen, het is
dus logisch dat deze gebonden is door wat er in de eerste fase vastgelegd werd
- veel rechtsleer over het thema ‘homohuwelijk’: er is een verplichting om een
‘samenleving’ te erkennen maar het hoeft niet perse het ‘huwelijk’ te zijn.
7
,ANTWOORD OP DE STELLING = “Dit artikel kan momenteel worden ingevoerd met
uitzondering van het recht op huwelijk tussen personen van hetzelfde geslacht”
Hoe los ik een casus / juridische vraag /
rechtsvraag op?
3 stappen:
Rechtsvraag formuleren
Soms duidelijke vraag
- vb. "Mag ik op 17 jaar huwen?” → juridische vraag = “Wat is de minimumleeftijd om
in België in het huwelijk te treden?"
- boomstructuur: privaatrecht → burgerlijk recht → personen- en familierecht
- art. 144 oud BW: “Niemand mag een huwelijk aangaan voor hij de leeftijd van
achttien jaar heeft bereikt”
- art. 145 oud BW: “Om gewichtige redenen kan de familierechtbank de in het vorige
artikel vervatte verbodsbepaling opheffen. De vordering wordt bij verzoekschrift
ingediend, ofwel door beide ouders, ofwel door een van hen, ofwel door de voogd,
ofwel door de minderjarige indien de ouders of de voogd niet in het huwelijk
instemmen.”
Meestal complexere feitensituatie of casus, die noopt tot afbakening en
situering van de rechtsvraag/rechtsvragen
juridische kwalificatie van de feiten: feitelijke vraagstelling vertalen in een juridische
vraagstelling door de vraag te kaderen in de relevante rechtstak
- vb. een verborgen gebrek bij een aangekochte woning ingevolge een gebrek aan de
bouw (bij een koop)
8
, -
- Janssens kan Peeters aanspreken / Ivanov spreekt Janssens aan / Ivanov kan
rechtstreeks naar Peeters gaan
- deze vragen moeten we onszelf kunnen stellen als jurist (Ivanov gaat niet met dit
pijlenschema afkomen), wij moeten het oplossen
Sommige rechtsregels vinden cumulatief toepassing
verhouding tussen bepaalde rechtstakken onderzoeken
- vb. schadegeval in het buitenland
- aansprakelijkheidsrecht en internationaal privaatrecht (IPR)
- hebben deze factoren impact op welke rechtsregels er worden gebruikt,
impact op welke rechtbank, is dat recht wel degelijk toepasselijk op u, …
- vb. verkeersongeval door werknemer
- strafrecht en sociaal recht
Soms zijn rechtsregels confligerend, oplossen met voorrangsregels
lex superior derogat legi inferiori (superioriteitsregel)
- de hogere rechtsnorm gaat voor op de lagere rechtsnorm (lagere norm mag niet
strijdig zijn met hogere norm)
lex posterior derogat legi priori (posterioriteitsregel)
- de latere wet gaat voor op de oudere wet (zelfs als die oudere wet nooit werd
opgeheven)
lex specialis derogat legi generali (specialiteitsregel)
- de meer specifieke rechtsregel gaat voor op een algemenere rechtsregel (specifiek
op een bepaalde casus)
vb. WER: ‘Burgerlijk recht is recenter dus het gaat voor’; nee → toepassing van lex specialis
Steeds bewust zijn dat regels in conflict kunnen zijn met elkaar: je mag aangeven dat er
verschillende interpretatiemethoden zijn maar je moet ook kunnen beslissen: welke heeft
voorrang. (student - advocaat - rechter)
9
, DEEL 1: WETGEVING
WG1: Normenhiërarchie
- elke juridische norm ontleent rechtskracht aan een
hogere norm
- cf. Hans Kelsen: Stufenbau der Rechtsordnung
- veronderstelt dat lagere norm in overeenstemming is
met die hogere norm
- bij strijdigheid zal de lagere norm geen rechtskracht
hebben
- vraag (zie later): wie kan de strijdigheid vaststellen en
sanctioneren?
- RvS
- rechter in toepassing van artikel 159 Gw
Wetgeving
Grondwet (Gw)
- Grondwet van 7 februari 1831
- in 1994 gecoördineerd en hernummerd
- vandaar ook soms de Gecoördineerde Grondwet van 17 februari 1994
- let op nummering in teksten van voor én na 1994
- herziening (3 stappen)
- 1) verklaring tot grondwetsherziening
- 2) nieuwe verkiezingen
- 3) nieuw parlement kan als constituante wijzigen mits 2/3 leden aanwezig en
2/3 meerderheid in elke kamer
bijzondere (meerderheids)wetten (Bijz.W.)
- aangenomen door federale wetgever met bijzondere meerderheid (meerderheid per
taalgroep in K/S én 2/3 in geheel); enkel wijzigbaar met die meerderheid
- wezenlijke regels met betrekking tot de federale staatsvorm
- voorrang op gewone wetten
- aantal aspecten van de staatshervorming is ook bij gewone wet geregeld
- voorbeelden
- staatshervorming, bijzondere financieringswet, bijzondere wet op het GwH, …
bijzondere decreten
- constitutieve autonomie van gemeenschap en gewest
- 2/3 stemmen vereist
wetten, decreten en ordonnanties
10
