Samenvatting Farmacologie
8. Middelen die het autonome
zenuwstelsel beïnvloeden
8.1. Impulsoverdracht
Zenuwen zijn opgebouwd uit neuronen
Zenuwprikkels of AP (Actiepotentiaal) gaan over van het ene neuron naar het andere
tot het eindorgaan bereikt is (spier of klier)
De prikkeloverdracht tussen 2 neuronen gebeurd als volgt
o Een neuron geleidt een zenuwprikkel
o Aan het einde van het neuron, thv de synaps, maakt dit neuron contact met
een ontvangend neuron (of postsynaptische neuron)
o Het presynaptische neuron geeft neurotransmitters af thv de synaps
o Deze neurotransmitters worden in de presynaptische cel geproduceerd en
opgeslagen in vesikels thv het eindknopje
Indien er een prikkel of AP (Actiepotentiaal) het eindknopje van de presynaptische cel
bereikt wordt de neurotransmitter vrijgesteld in de synaptische spleet.
Neurotransmitters binden zich op de receptoren van het ontvangende neuron.
o Exciterende neurotransmitter = voldoende neurotransmitter afgegeven
waardoor signaal kan door gegeven worden aan de post synaptische cel
o Inhiberende neurotransmitter = signaal wordt afgeremd en de weg van het
impuls is afgeremd.
De prikkeloverdracht thv het eindorgaan, zoals de spier gebeurt als volgt
o Een neuron geleidt een AP (Actiepotentiaal)
o Aan het einde van het neuron, thv de synaps, maakt dit neuron contact met
de cellen van het eindorgaan
o Het presynpatische neuron geeft neurotransmitters af thv de synaps
o Deze neurotransmitters binden op receptoren van cellen van het eindorgaan
o Hierdoor zullen bvb spiercellen
samentrekken of ontspannen
Belangrijkste neurotransmitters in het AZ
(Autonome zenuwstelsel) zijn
o Noradrenaline en Acetylcholine
1
,8.2. Autonoom zenuwstelsel
Binnen het perifere zenuwstelsel wordt onderscheidt gemaakt tussen autonome
zenuwstelsel en het willekeurige (of somatische) zenuwstelsel
Autonome zenuwstelsel (AZ) = Onwillekeurige zenuwstelsel (Bloeddruk, Hartslag,
ademhaling, spijsvertering, stofwisseling,… worden hier geregeld)
De primaire delen van het AZ liggen in de hypothalamus (dit maakt deel uit van
limbisch systeem).
o Hierdoor AZ sterk beïnvloed door
emoties
AZ wordt onderverdeeld in het
o (Ortho)sympatisch Zenuwstelsel
o Parasympatisch Zenuwstelsel
8.2.1. Orthosympathisch zenuwstelsel
Dit zenuwstelsel komt in actie in geval van stress, fysieke inspanning (Fight or Flight
in periodes van stress wordt er gekozen om te vechten of om te vluchten.)
Dit lijdt tot:
o Snellere hartslag, bronchodilatatie, skeletspieren krijgen meer bloed,…
Belangrijkste neurotransmitter is NORADRENALINE Vandaar de naam Adrenerge
systeem
Het bindt zich op adrenerge receptroren en we hebben 2 soorten α- en β- receptoren
de belangrijkste hiervan zijn α , β1 en β2.
De α-receptoren bevinden zich in de arteriolen vasoConstrictie (bv. neusspray)
De β1-receptoren ter hoogte van het hart (1 hart) vasoDilatatie ( bv. longen openen,
De β2-receptoren ter hoogte van de longen (2 longen) bloeddruk omhoog,…)
2
,8.2.2. Parasympathisch zenuwstelsel
Dit zenuwstelsel zorgt ervoor dat we kunnen herstellen en tot rust komen. (Rest en
Digest)
Dit lijdt tot
o Tragere hartslag en ademfrequentie, stimuleren van het spijsverteringstelsel
en opbouw van glycogeen.
o Het ParasympatischZS zorgt voor meer opbouw dan afbraak
Doordat de signaaloverdracht hier gebeurt in het orgaan of dicht errond kan het een
specifiekere werking hebben. Wel kunnen er meer bijwerkingen zijn.
Belangrijkste neurotransmitter is ACETYLCHOLINE Vandaar de naam cholinerge
systeem
Acetylcholine Bindt zich op muscarinereceptoren
Hoe passiever een organisme is hoe groter het aandeel van het ParaZS
Hoe actiever een organisme is hoe groter het aandeel van het OrthoZS
8.3. Indeling van de vegetatieve farmaca
Vegetatieve farmaca middelen die inwerken op het autonome zenuwstelsel
Geneesmiddelen die meewerken worden agonisten genoemd en krijgen de benaming
(mimetica bv. Sympathicomimetica of Parasymapthicomimetica)
Ze grijpen aan op dezelfde receptoren als onze eigen neurotransmitters en versterken
het effect ervan.
Geeesmiddelen die tegenwerken worden antagonisten genoemd en
krijgen de benaming (lytica Sympathicolytica of
Parasympathicolytica)
Sympaticomimeticca en Parasympaticolytica hebben dezelfde werking
Parasympaticomimetica en Sympaticolytica hebben dezelfde werking
3
, 8.3.1. Sympathicomimetica
Sympathicomimetica zijn middelen met een stimulerende werking op het
sympathisch zenuwstelsel
Het zijn agonisten voor adrenerge receptoren
Chemisch vertonen de meeste van deze middelen veel overeenkomsten met de
natuurlijke neurotransmitter noradrenaline
Sympathicomimetica kunnen een actiepotentiaal genereren door zich specifiek te
binden aan de adrenerge receptoren
8.3.2. Sympathicolytica
Sympathicolytica zijn α – of β-blokkers
De bekendste werking hiervan is thv het hart, waarbij β1 – receptoren geblokkeerd
worden en zo zorgen voor een bradycardie waardoor het hart ontlast wordt en de
bloeddruk daalt
4
8. Middelen die het autonome
zenuwstelsel beïnvloeden
8.1. Impulsoverdracht
Zenuwen zijn opgebouwd uit neuronen
Zenuwprikkels of AP (Actiepotentiaal) gaan over van het ene neuron naar het andere
tot het eindorgaan bereikt is (spier of klier)
De prikkeloverdracht tussen 2 neuronen gebeurd als volgt
o Een neuron geleidt een zenuwprikkel
o Aan het einde van het neuron, thv de synaps, maakt dit neuron contact met
een ontvangend neuron (of postsynaptische neuron)
o Het presynaptische neuron geeft neurotransmitters af thv de synaps
o Deze neurotransmitters worden in de presynaptische cel geproduceerd en
opgeslagen in vesikels thv het eindknopje
Indien er een prikkel of AP (Actiepotentiaal) het eindknopje van de presynaptische cel
bereikt wordt de neurotransmitter vrijgesteld in de synaptische spleet.
Neurotransmitters binden zich op de receptoren van het ontvangende neuron.
o Exciterende neurotransmitter = voldoende neurotransmitter afgegeven
waardoor signaal kan door gegeven worden aan de post synaptische cel
o Inhiberende neurotransmitter = signaal wordt afgeremd en de weg van het
impuls is afgeremd.
De prikkeloverdracht thv het eindorgaan, zoals de spier gebeurt als volgt
o Een neuron geleidt een AP (Actiepotentiaal)
o Aan het einde van het neuron, thv de synaps, maakt dit neuron contact met
de cellen van het eindorgaan
o Het presynpatische neuron geeft neurotransmitters af thv de synaps
o Deze neurotransmitters binden op receptoren van cellen van het eindorgaan
o Hierdoor zullen bvb spiercellen
samentrekken of ontspannen
Belangrijkste neurotransmitters in het AZ
(Autonome zenuwstelsel) zijn
o Noradrenaline en Acetylcholine
1
,8.2. Autonoom zenuwstelsel
Binnen het perifere zenuwstelsel wordt onderscheidt gemaakt tussen autonome
zenuwstelsel en het willekeurige (of somatische) zenuwstelsel
Autonome zenuwstelsel (AZ) = Onwillekeurige zenuwstelsel (Bloeddruk, Hartslag,
ademhaling, spijsvertering, stofwisseling,… worden hier geregeld)
De primaire delen van het AZ liggen in de hypothalamus (dit maakt deel uit van
limbisch systeem).
o Hierdoor AZ sterk beïnvloed door
emoties
AZ wordt onderverdeeld in het
o (Ortho)sympatisch Zenuwstelsel
o Parasympatisch Zenuwstelsel
8.2.1. Orthosympathisch zenuwstelsel
Dit zenuwstelsel komt in actie in geval van stress, fysieke inspanning (Fight or Flight
in periodes van stress wordt er gekozen om te vechten of om te vluchten.)
Dit lijdt tot:
o Snellere hartslag, bronchodilatatie, skeletspieren krijgen meer bloed,…
Belangrijkste neurotransmitter is NORADRENALINE Vandaar de naam Adrenerge
systeem
Het bindt zich op adrenerge receptroren en we hebben 2 soorten α- en β- receptoren
de belangrijkste hiervan zijn α , β1 en β2.
De α-receptoren bevinden zich in de arteriolen vasoConstrictie (bv. neusspray)
De β1-receptoren ter hoogte van het hart (1 hart) vasoDilatatie ( bv. longen openen,
De β2-receptoren ter hoogte van de longen (2 longen) bloeddruk omhoog,…)
2
,8.2.2. Parasympathisch zenuwstelsel
Dit zenuwstelsel zorgt ervoor dat we kunnen herstellen en tot rust komen. (Rest en
Digest)
Dit lijdt tot
o Tragere hartslag en ademfrequentie, stimuleren van het spijsverteringstelsel
en opbouw van glycogeen.
o Het ParasympatischZS zorgt voor meer opbouw dan afbraak
Doordat de signaaloverdracht hier gebeurt in het orgaan of dicht errond kan het een
specifiekere werking hebben. Wel kunnen er meer bijwerkingen zijn.
Belangrijkste neurotransmitter is ACETYLCHOLINE Vandaar de naam cholinerge
systeem
Acetylcholine Bindt zich op muscarinereceptoren
Hoe passiever een organisme is hoe groter het aandeel van het ParaZS
Hoe actiever een organisme is hoe groter het aandeel van het OrthoZS
8.3. Indeling van de vegetatieve farmaca
Vegetatieve farmaca middelen die inwerken op het autonome zenuwstelsel
Geneesmiddelen die meewerken worden agonisten genoemd en krijgen de benaming
(mimetica bv. Sympathicomimetica of Parasymapthicomimetica)
Ze grijpen aan op dezelfde receptoren als onze eigen neurotransmitters en versterken
het effect ervan.
Geeesmiddelen die tegenwerken worden antagonisten genoemd en
krijgen de benaming (lytica Sympathicolytica of
Parasympathicolytica)
Sympaticomimeticca en Parasympaticolytica hebben dezelfde werking
Parasympaticomimetica en Sympaticolytica hebben dezelfde werking
3
, 8.3.1. Sympathicomimetica
Sympathicomimetica zijn middelen met een stimulerende werking op het
sympathisch zenuwstelsel
Het zijn agonisten voor adrenerge receptoren
Chemisch vertonen de meeste van deze middelen veel overeenkomsten met de
natuurlijke neurotransmitter noradrenaline
Sympathicomimetica kunnen een actiepotentiaal genereren door zich specifiek te
binden aan de adrenerge receptoren
8.3.2. Sympathicolytica
Sympathicolytica zijn α – of β-blokkers
De bekendste werking hiervan is thv het hart, waarbij β1 – receptoren geblokkeerd
worden en zo zorgen voor een bradycardie waardoor het hart ontlast wordt en de
bloeddruk daalt
4
