POSTKOLONIALISME
1. Introductie
Centraal argument
We kunnen IR niet begrijpen zonder de fundamentele rol van kolonialisme, racialisering en
kapitalistische expansie bij de vorming van het huidige internationale systeem te erkennen.
Kritiek op mainstream IR-theorieën (realisme en liberalisme)
• Ze negeren koloniale en raciale machtstructuren
• Ze vertellen een verhaal van 'anarchie' waarbij staten eigenbelang nastreven, maar
dit narratief verhult historische en raciale hiërarchieën
• IR als discipline heeft zich historisch gefocust op de westerse wereld en tweederde
van de mensheid uitgesloten, ondanks aanspraken op universele geldigheid
Postkoloniale kritiek
• Kolonialisme, racisme en imperialisme zijn structureel ingebed in zowel het
internationale systeem als de IR-discipline zelf
• In plaats van de Vrede van Westfalen (1648) als beginpunt stellen postkoloniale
denkers dat het moderne systeem werd opgericht met de koloniale verovering van
Amerika in 1492
Wat wil de postkoloniale theorie in IR?
1) De rol van kolonialisme en empire zichtbaar maken bij de oprichting van het moderne
staatssysteem
2) De koloniale en imperiale wortels van de IR-discipline zelf blootleggen
2. The Third World was not a place, it was a Project
Postkolonialisme-theorie
• Onderzoekt hoe kolonialisme historisch de wereldpolitiek en wereldsystemen heeft
gevormd en blijft vormen
• Koloniale ervaringen, zoals de transatlantische slavenhandel, zijn fundamenteel
voor de moderne wereld en voor de westerse identiteit
Kolonialisme
• Europese veroveringen en controle over gebieden in Afrika, Azië en Amerika om land,
arbeid en grondstoffen te exploiteren
• Rechtvaardiging: kapitalistische economische expansie en raciale hiërarchieën
waarbij Europeanen als van nature superieur werden beschouwd
Anti-koloniale bewegingen
• Ze zochten bevrijding via zowel diplomatie als militante weerstand
• Aime Cesaire's Discourse on Colonialism (1950): een fundamentele kritiek die
koloniale wreedheden en kapitalistische uitbuiting blootlegt
• Frantz Fanon's The Wretched of the Earth (1961): analyseerde de psychologische
impact van koloniaal geweld en pleitte voor revolutionair geweld als manier om
waardigheid te herwinnen
1
, De Bandung-conferentie (1955)
• 29 Aziatische en Afrikaanse naties kwamen samen en pleitten voor een 'derde weg'
buiten het Amerikaanse kapitalisme en het Sovjet-communisme
• Sprak over een 'Derde Wereld-blok' met nadruk op antikoloniale solidariteit
Dekolonisatie, radicalisering en de Tricontinentale Conferentie
• De Suez-crisis (1956) markeerde de neergang van Britse/Franse empires en de
opkomst van Amerikaanse globale dominantie
• De Tricontinentale Conferentie in Havana (1966) zorgde voor een radicale
verschuiving:
1. Van gematigde diplomatieke antikolonialisme naar militante, gewapende strijd
2. Beinvloed door figuren zoals Che Guevara en Fidel Castro
3. Het markeerde de geboorte van een globaal postkoloniaal subject
Said's Orientalism
• Hoe kennisproductie (literatuur, academie) koloniale dominantie en westerse
autoriteit over het 'Oosten' (niet-westerse samenlevingen) versterkt
3. Kernonderscheid: Colonialism vs. Coloniality
Dit fundamentele onderscheid vormt het vertrekpunt van het postkoloniale denken.
Colonialism Coloniality
• Formele politiek-economische relatie: • Langdurige machtspatronen die overleven
soevereiniteit van een volk rust op macht na het einde van koloniale administratie
van een ander • Aanwezig in kennis, cultuur, identiteit,
• Territoriale verovering, slavernij, genocide, economie en dagelijkse leefwereld
extractie • Maldonado-Torres: 'Coloniality survives
• Eindigt formeel met dekolonisatie (Latijns- colonialism we ademen het elke dag'
Amerika 19e eeuw, Azië & Afrika 20e eeuw)
Sleutelbegrip: Coloniality of power (Quijano)
Raciale sociale classificatie van de wereldbevolking dat voortleeft als structurerend principe
in economie, cultuur, gender en kennisproductie, ook lang nadat formele koloniale besturen
zijn verdwenen.
4. Postkolonialisme in Internationale Betrekkingen
Vier kernbeweringen (key claims)
• Kolonialisme is centraal: kolonialisme is fundamenteel voor de opbouw van het
moderne wereldsysteem
• Race als structureel en ideologisch: raciale structuren doordringen IR omdat
racisme ingebed is in besluitvormingsprocessen
• Globale economie gevormd door kolonialisme: kapitalistische expansie via
kolonialisme moet worden meegenomen bij het begrijpen van de mondiale economie
• Kennisproductie is politiek: kennis over niet-westerse actoren is verweven met
geracialiseerde en gegenderde machtsdynamieken
2
1. Introductie
Centraal argument
We kunnen IR niet begrijpen zonder de fundamentele rol van kolonialisme, racialisering en
kapitalistische expansie bij de vorming van het huidige internationale systeem te erkennen.
Kritiek op mainstream IR-theorieën (realisme en liberalisme)
• Ze negeren koloniale en raciale machtstructuren
• Ze vertellen een verhaal van 'anarchie' waarbij staten eigenbelang nastreven, maar
dit narratief verhult historische en raciale hiërarchieën
• IR als discipline heeft zich historisch gefocust op de westerse wereld en tweederde
van de mensheid uitgesloten, ondanks aanspraken op universele geldigheid
Postkoloniale kritiek
• Kolonialisme, racisme en imperialisme zijn structureel ingebed in zowel het
internationale systeem als de IR-discipline zelf
• In plaats van de Vrede van Westfalen (1648) als beginpunt stellen postkoloniale
denkers dat het moderne systeem werd opgericht met de koloniale verovering van
Amerika in 1492
Wat wil de postkoloniale theorie in IR?
1) De rol van kolonialisme en empire zichtbaar maken bij de oprichting van het moderne
staatssysteem
2) De koloniale en imperiale wortels van de IR-discipline zelf blootleggen
2. The Third World was not a place, it was a Project
Postkolonialisme-theorie
• Onderzoekt hoe kolonialisme historisch de wereldpolitiek en wereldsystemen heeft
gevormd en blijft vormen
• Koloniale ervaringen, zoals de transatlantische slavenhandel, zijn fundamenteel
voor de moderne wereld en voor de westerse identiteit
Kolonialisme
• Europese veroveringen en controle over gebieden in Afrika, Azië en Amerika om land,
arbeid en grondstoffen te exploiteren
• Rechtvaardiging: kapitalistische economische expansie en raciale hiërarchieën
waarbij Europeanen als van nature superieur werden beschouwd
Anti-koloniale bewegingen
• Ze zochten bevrijding via zowel diplomatie als militante weerstand
• Aime Cesaire's Discourse on Colonialism (1950): een fundamentele kritiek die
koloniale wreedheden en kapitalistische uitbuiting blootlegt
• Frantz Fanon's The Wretched of the Earth (1961): analyseerde de psychologische
impact van koloniaal geweld en pleitte voor revolutionair geweld als manier om
waardigheid te herwinnen
1
, De Bandung-conferentie (1955)
• 29 Aziatische en Afrikaanse naties kwamen samen en pleitten voor een 'derde weg'
buiten het Amerikaanse kapitalisme en het Sovjet-communisme
• Sprak over een 'Derde Wereld-blok' met nadruk op antikoloniale solidariteit
Dekolonisatie, radicalisering en de Tricontinentale Conferentie
• De Suez-crisis (1956) markeerde de neergang van Britse/Franse empires en de
opkomst van Amerikaanse globale dominantie
• De Tricontinentale Conferentie in Havana (1966) zorgde voor een radicale
verschuiving:
1. Van gematigde diplomatieke antikolonialisme naar militante, gewapende strijd
2. Beinvloed door figuren zoals Che Guevara en Fidel Castro
3. Het markeerde de geboorte van een globaal postkoloniaal subject
Said's Orientalism
• Hoe kennisproductie (literatuur, academie) koloniale dominantie en westerse
autoriteit over het 'Oosten' (niet-westerse samenlevingen) versterkt
3. Kernonderscheid: Colonialism vs. Coloniality
Dit fundamentele onderscheid vormt het vertrekpunt van het postkoloniale denken.
Colonialism Coloniality
• Formele politiek-economische relatie: • Langdurige machtspatronen die overleven
soevereiniteit van een volk rust op macht na het einde van koloniale administratie
van een ander • Aanwezig in kennis, cultuur, identiteit,
• Territoriale verovering, slavernij, genocide, economie en dagelijkse leefwereld
extractie • Maldonado-Torres: 'Coloniality survives
• Eindigt formeel met dekolonisatie (Latijns- colonialism we ademen het elke dag'
Amerika 19e eeuw, Azië & Afrika 20e eeuw)
Sleutelbegrip: Coloniality of power (Quijano)
Raciale sociale classificatie van de wereldbevolking dat voortleeft als structurerend principe
in economie, cultuur, gender en kennisproductie, ook lang nadat formele koloniale besturen
zijn verdwenen.
4. Postkolonialisme in Internationale Betrekkingen
Vier kernbeweringen (key claims)
• Kolonialisme is centraal: kolonialisme is fundamenteel voor de opbouw van het
moderne wereldsysteem
• Race als structureel en ideologisch: raciale structuren doordringen IR omdat
racisme ingebed is in besluitvormingsprocessen
• Globale economie gevormd door kolonialisme: kapitalistische expansie via
kolonialisme moet worden meegenomen bij het begrijpen van de mondiale economie
• Kennisproductie is politiek: kennis over niet-westerse actoren is verweven met
geracialiseerde en gegenderde machtsdynamieken
2
