Immunologische biotechnologie
1. Inleiding
Rode biotechnologie
> Diagnostica ~ testen
o Genetische aandoening
o Infectieziekte
> Preventie
o Vaccinatie
> Genezing
o Recombinante EIW → in gistcellen of bacteriën insuline maken
o Therapeutische AL → poly- & monoklonaal
Eigen vs vreemd?
> Antigeen
o = is een molecuul dat in staat is een reactie van het afweersysteem op te wekken,
waarbij antistoffen worden aangemaakt.
o = de stof waarop de AL gaan reageren
> Epitoop
o Is aanwezig op een antigen en zal binden met een AL
o wordt herkend dr schimmels, bacteriën, virussen en parasieten
> Ziek?
o Bacteriën ( bloed of anders)
o Schimmels
o Virussen (cellen)
o Parasieten
Begrippen
> Immuunsysteem (IS)
o Alle cellen en molecule die een rol spelen in immuunreacties (resistent)
> Immuniteit
o Resistentie tegen infectieus antigen
> Immuunrespons (IR)
o Gecoördineerde reactie van alle cellen en moleculen tegen infectieus antigen
o Specifiek geactiveerd <-> iets
Pathogenen in ons lichaam:
> Bacteriën en wormen meestal extracellulair
o Sommigen = intracellulair & gedragen zich dan als virus
> Virussen = kleinst
> Indeling:
o Goede → bv: lactobacillus
o Onschuldige → + noch –, doen nt veel
o Slechte → meestal gn ziekte, soms wel bv. salmonella
o Extreem schadelijke → bv: Ebolavirus, Tetanusbacterie
,Balans tussen beschermende immuniteit en schadelijke immuniteit
> Faling v/h immuunsysteem
o Hypersensitiviteit = IS gaat te veel <-> iets reageren
▪ Allergieën
▪ Bv. Pollen → ontstaan allergie
o Immunodeficiëntie = IS kan niet reageren → kapot
o Auto-immuniteit = reageren <-> iets v/h eigen lichaam
> Immuunsysteem
o <-> schadelijke MO
o Afweer tumoren
o Opruimen oude, versleten cellen
2. Eerste barrière tegen potentiële indringers
Soorten barrières
> Fysieke/ mechanische barrière → huid & slijmvliezen
> Biochemische barrière → lage pH maag, lysozym traanvocht, vetzuren huid
o Oog & vrouwelijk geslachtsorgaan = enige die zichzelf reinigen
o Lysozym → breekt celwand af
o Vetzuren → alles zuur, kan bact. & pathogenen <-> houden
> Biologische barrière → microbiële flora v. darm & andere slijmvliesopp.
o Microbiële flora gaat slechte flora afbreken
Darm
> Soorten darmen
o Dunne darm
▪ Functie = zelf opp.↗↗
• Pathogene <-> houden
• voedsel
▪ opp. ↗↗ = door plooien
• Villi
• Microvilli
▪ Tightjunctions = extra vasthangen van 1 laag cellen voor het <-> houden v. pathogenen
o Dikke darm
o Anus
> Epitheel
o Buitenste laag huid & slijmvliezen
o Beschermende werken ~ tightjunctions
o Beschermende werking w ondersteund dr
▪ Trilharen → beschadigd = ↘ bescherming
▪ Zuurtegraad
▪ Vetzuren
▪ Slijm
▪ Urinestroom
▪ Luchtstroom
o Brandwonden, rokers, anatomische afwijkingen, neusbijholten = schadelijk voor epitheel
> Aantasting barrièrefunctie darm
o Verstoring darmflora
o Ontstekingen v/d darmwand
o Stress,….
> Pro- & prebiotica
o Innemen voor in stand houden v. darmflora
o Probiotica = innemen v. levende organismen
o Prebiotica = voedingstoffen voor in stand houden van de probiotica
,Inleiding/vergelijking
Eerste lijnsverdediging = aangeboren immuunsysteem Tweede lijnsverdediging = verworven immuunsysteem
> Innate immuunsysteem > Adaptive immunsysteem
> Aangeboren > Verworven
o Fagocytose & oponisatie > Komt traag tot stand
▪ Fagocyten = Ma, Mo, Gr, Dc > Specifiek
o NK cellen & INF > Wordt opgebouwd tijdens leven
o complementsysteem
> Komt snel tot stand
> ‘niet specifiek’
> Eerste cellen ingang <-> pathogenen
> Immuniteit = SAMENSPEL tussen 1e & 2e lijnsverdediging <-> m.o.
Afweer tegen infecties
~ Aard m.o. bepaalt welke reactie v. immuunsysteem nodig is
> Bacteriën (extracellulair)
o Principe
▪ Bacterie w herkend dr AL/complement
▪ Opgeruimd dr fagocytose
o 2 soorten
▪ AL nodig die bindt → fagocytose
▪ EIW v. complementsysteem binden → rechtstreeks doden +
simulatie fagocytose
> Virussen (IC)
o NK-cellen // Natural killer cells
▪ Aangeboren immuunrespons, 1e lijns
▪ Virusgeïnfecteerde cel opruimen
o Tc // T-lymfocyct
▪ Verworven immuunrespons, 2e lijns
▪ Cellulaire immuunrespons AP maken peptide zichtbaar →
gedood dr Tc
> Wormen (EC)
o Ook fagocyterende cel
o Eosinofiele granulocyten + mestcellen
, Soorten cellen
3. Eerste lijnsverdediging: aangeboren immuunsysteem
Fagocytose
> = vorm v. endocytose
> Bacterie wordt omgeven → ontstaan phagosoom
> Fagosoom versmelt met het lysosoom (zure pH)→ ontstaan fagolysosoom
> Fagolysosoom verlaat cel door excoytose
1. Inleiding
Rode biotechnologie
> Diagnostica ~ testen
o Genetische aandoening
o Infectieziekte
> Preventie
o Vaccinatie
> Genezing
o Recombinante EIW → in gistcellen of bacteriën insuline maken
o Therapeutische AL → poly- & monoklonaal
Eigen vs vreemd?
> Antigeen
o = is een molecuul dat in staat is een reactie van het afweersysteem op te wekken,
waarbij antistoffen worden aangemaakt.
o = de stof waarop de AL gaan reageren
> Epitoop
o Is aanwezig op een antigen en zal binden met een AL
o wordt herkend dr schimmels, bacteriën, virussen en parasieten
> Ziek?
o Bacteriën ( bloed of anders)
o Schimmels
o Virussen (cellen)
o Parasieten
Begrippen
> Immuunsysteem (IS)
o Alle cellen en molecule die een rol spelen in immuunreacties (resistent)
> Immuniteit
o Resistentie tegen infectieus antigen
> Immuunrespons (IR)
o Gecoördineerde reactie van alle cellen en moleculen tegen infectieus antigen
o Specifiek geactiveerd <-> iets
Pathogenen in ons lichaam:
> Bacteriën en wormen meestal extracellulair
o Sommigen = intracellulair & gedragen zich dan als virus
> Virussen = kleinst
> Indeling:
o Goede → bv: lactobacillus
o Onschuldige → + noch –, doen nt veel
o Slechte → meestal gn ziekte, soms wel bv. salmonella
o Extreem schadelijke → bv: Ebolavirus, Tetanusbacterie
,Balans tussen beschermende immuniteit en schadelijke immuniteit
> Faling v/h immuunsysteem
o Hypersensitiviteit = IS gaat te veel <-> iets reageren
▪ Allergieën
▪ Bv. Pollen → ontstaan allergie
o Immunodeficiëntie = IS kan niet reageren → kapot
o Auto-immuniteit = reageren <-> iets v/h eigen lichaam
> Immuunsysteem
o <-> schadelijke MO
o Afweer tumoren
o Opruimen oude, versleten cellen
2. Eerste barrière tegen potentiële indringers
Soorten barrières
> Fysieke/ mechanische barrière → huid & slijmvliezen
> Biochemische barrière → lage pH maag, lysozym traanvocht, vetzuren huid
o Oog & vrouwelijk geslachtsorgaan = enige die zichzelf reinigen
o Lysozym → breekt celwand af
o Vetzuren → alles zuur, kan bact. & pathogenen <-> houden
> Biologische barrière → microbiële flora v. darm & andere slijmvliesopp.
o Microbiële flora gaat slechte flora afbreken
Darm
> Soorten darmen
o Dunne darm
▪ Functie = zelf opp.↗↗
• Pathogene <-> houden
• voedsel
▪ opp. ↗↗ = door plooien
• Villi
• Microvilli
▪ Tightjunctions = extra vasthangen van 1 laag cellen voor het <-> houden v. pathogenen
o Dikke darm
o Anus
> Epitheel
o Buitenste laag huid & slijmvliezen
o Beschermende werken ~ tightjunctions
o Beschermende werking w ondersteund dr
▪ Trilharen → beschadigd = ↘ bescherming
▪ Zuurtegraad
▪ Vetzuren
▪ Slijm
▪ Urinestroom
▪ Luchtstroom
o Brandwonden, rokers, anatomische afwijkingen, neusbijholten = schadelijk voor epitheel
> Aantasting barrièrefunctie darm
o Verstoring darmflora
o Ontstekingen v/d darmwand
o Stress,….
> Pro- & prebiotica
o Innemen voor in stand houden v. darmflora
o Probiotica = innemen v. levende organismen
o Prebiotica = voedingstoffen voor in stand houden van de probiotica
,Inleiding/vergelijking
Eerste lijnsverdediging = aangeboren immuunsysteem Tweede lijnsverdediging = verworven immuunsysteem
> Innate immuunsysteem > Adaptive immunsysteem
> Aangeboren > Verworven
o Fagocytose & oponisatie > Komt traag tot stand
▪ Fagocyten = Ma, Mo, Gr, Dc > Specifiek
o NK cellen & INF > Wordt opgebouwd tijdens leven
o complementsysteem
> Komt snel tot stand
> ‘niet specifiek’
> Eerste cellen ingang <-> pathogenen
> Immuniteit = SAMENSPEL tussen 1e & 2e lijnsverdediging <-> m.o.
Afweer tegen infecties
~ Aard m.o. bepaalt welke reactie v. immuunsysteem nodig is
> Bacteriën (extracellulair)
o Principe
▪ Bacterie w herkend dr AL/complement
▪ Opgeruimd dr fagocytose
o 2 soorten
▪ AL nodig die bindt → fagocytose
▪ EIW v. complementsysteem binden → rechtstreeks doden +
simulatie fagocytose
> Virussen (IC)
o NK-cellen // Natural killer cells
▪ Aangeboren immuunrespons, 1e lijns
▪ Virusgeïnfecteerde cel opruimen
o Tc // T-lymfocyct
▪ Verworven immuunrespons, 2e lijns
▪ Cellulaire immuunrespons AP maken peptide zichtbaar →
gedood dr Tc
> Wormen (EC)
o Ook fagocyterende cel
o Eosinofiele granulocyten + mestcellen
, Soorten cellen
3. Eerste lijnsverdediging: aangeboren immuunsysteem
Fagocytose
> = vorm v. endocytose
> Bacterie wordt omgeven → ontstaan phagosoom
> Fagosoom versmelt met het lysosoom (zure pH)→ ontstaan fagolysosoom
> Fagolysosoom verlaat cel door excoytose
