Samenvatting Burn-out: gastcollege prof De Wit:
1. Geschiedenis en verspreiding van een metafoor
1.1. Metafoor van het vuur
Burn-out is het eerst onderzocht en gesignaleerd geweest vanuit de praktijk
In een hulpcentrum waar ze werkten met drugsverslaafden
Mensen die in het begin in vuur en vlam stonden van hun werk gingen na verloop
van tijd te maken krijgen met drugs problematiek: raakten verslaafd
Hierdoor raakte het vuur voor hun job op laag pitje en doofde het uit
Dit metafoor heeft al een lange voorgeschiedenis en is al vaak vermeld geweest
Burn-out is de laatste jaren nogal bemand geworden: het wordt steeds vaker
onderzocht en beschreven in de literatuur (dus in de wetenschap is het een dominant
fenomeen)
o Gevolg: er is veel rond te doen in de media
Daarnaast is het onderzoek ook vertaald naar de wetgeving, zowel nationaal, als
internationaal
o wetten rond welzijn op het werk
Conclusie: Burn-out is een belangrijk fenomeen
2. Wat is burn-out? – definities en operationaliseringen
2.1. 2 aspecten om rekening mee te houden vooraf
1) Burn-out is géén medische diagnose
Staat niet in DSM (‘Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th Edition:
DSM-5’):
o zogezegd bestaat het niet, maar dit is niet waar niet omdat het niet in de
DSM staat, dat het niet bestaat
o eigenlijk is het een aanpassingsstoornis, ongedifferentieerde somatoforme
stoornis
Wél in ICD-11 (‘International Classification of Diseases’ – WHO) : ‘Beroepsgebonden
verschijnsel’, maar géén medische conditie
2) Wezelijk verschil
Je moet onderscheid maken tussen brun-out als stoornis en als klacht
o Burn-out als stoornis (diagnostisch interview door arts en/of psycholoog)
ernstig fenomeen! niet veel mensen hebben deze diagnose
o Burn-out als klacht (vragenlijst)
milde vorm
cluster van klachten meer mensen hebben gewoon wat klachten,
dan een diagnose
Diagnose vraagt heel wat meer dan het afnemen v/e vragenlijst (wordt ook gedaan),
maar je hebt info over psychisch en lichamelijk functioneren nodig
o Ruimere anamnese (in kaart brengen voorgeschiedenis en ziektegeschiedenis)
nodig + grondige analyse van context en symptomen diagnostisch
interview
context, symptomen, voorgeschiedenis...
Grondig diagnostisch interview: 2h praten, zoveel mogelijk info
verzamelen
o Vragenlijst helpt een beetje, maar er is meer nodig
, o Medische uitlsuitingsdiagnose
Moet uitsluiten dat het niets anders is (oa depressie en angst)
is het co-morbiditeit of gevolg?
Moet somatische stoornissen (bv schildklier die niet deftig werkt) uitsluiten
o Deze les vnl als gekeken nr geheel van klachten door vragenlijst af te nemen
2.2. Definities
Eerst wordt een oude definitie en operationalisering besproken, erna een nieuwere
De oude definitie heeft een statische en dynamische vorm
2.2.1. Statische definitie
“Burnout is a syndrome of emotional exhaustion, depersonalisation, and reduced personal
accomplishment that can occur among individuals who do ‘people work’ of some kind”
Def gegeven door Maslach en Jackson Maslach = grondlegger ch onderzoek rond
burn-out
o praten over burn-out als een negatieve psychische toetstand
Syndroom met 3 dimensies
o Gereduceerde persoonlijke of professionele bekwaamheid vnl bij beroepen in
contact met andere mensen
o depresonalisatie
o emotionele uitputting
Alle 3 deze dimensies MOETEN aanwezig zijn om te kunnen spreken van burn-out
Emotionele uitputting Gaat over “kunnen”: gebrek aan handelingsvermogen
Alle energie is opgebruikt – kan niet meer
‘energetische component’
o Ik heb geen energie meer om mijn werk te doen
Later verandert in: Mentale uitputting
o ipv enkel contactuele uitputting (omdat je
constant in contact was met mensen) voor
contactuele beroepen
o van “ik kan niet met andere mensen om” naar
“ik kan er mentaal niet meer aan uit”
Depresonalisatie = cynisme
Gaat over “willen”: gebrek aan handelingsbereidheid
Mentaal afstand nemen ‘dehumanisering’
o vnl voor contactuele beroepen
‘motivationale component’
Later uitgebreid naar: Mentale distantie (van werk)
o verruiming vh concept om op meer beroepen toe
te passen
Verminderde Ben niet meer in staat om beroepsmatig goed te functioneren
professionele
bekwaamheid
Maslach & Jackson: typisch voor contactuele beroepen: beroepsmatig met anderen werken
Metingen: Deze definitie geeft aanleiding tot een aantal meetinstrumenten
o Maslach Burnout Inventory (MBI): gebruikt in +/-90% (ondertussen 85%) vd
studies
o Utrechtse Burnout Schaal (UBOS)
UBOS-C: contactuele beroepen: ik werk met patiënten en cliënten
(zorgverlening)
UBOS-L: leerkrachten
Burnout =
1. Geschiedenis en verspreiding van een metafoor
1.1. Metafoor van het vuur
Burn-out is het eerst onderzocht en gesignaleerd geweest vanuit de praktijk
In een hulpcentrum waar ze werkten met drugsverslaafden
Mensen die in het begin in vuur en vlam stonden van hun werk gingen na verloop
van tijd te maken krijgen met drugs problematiek: raakten verslaafd
Hierdoor raakte het vuur voor hun job op laag pitje en doofde het uit
Dit metafoor heeft al een lange voorgeschiedenis en is al vaak vermeld geweest
Burn-out is de laatste jaren nogal bemand geworden: het wordt steeds vaker
onderzocht en beschreven in de literatuur (dus in de wetenschap is het een dominant
fenomeen)
o Gevolg: er is veel rond te doen in de media
Daarnaast is het onderzoek ook vertaald naar de wetgeving, zowel nationaal, als
internationaal
o wetten rond welzijn op het werk
Conclusie: Burn-out is een belangrijk fenomeen
2. Wat is burn-out? – definities en operationaliseringen
2.1. 2 aspecten om rekening mee te houden vooraf
1) Burn-out is géén medische diagnose
Staat niet in DSM (‘Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 5th Edition:
DSM-5’):
o zogezegd bestaat het niet, maar dit is niet waar niet omdat het niet in de
DSM staat, dat het niet bestaat
o eigenlijk is het een aanpassingsstoornis, ongedifferentieerde somatoforme
stoornis
Wél in ICD-11 (‘International Classification of Diseases’ – WHO) : ‘Beroepsgebonden
verschijnsel’, maar géén medische conditie
2) Wezelijk verschil
Je moet onderscheid maken tussen brun-out als stoornis en als klacht
o Burn-out als stoornis (diagnostisch interview door arts en/of psycholoog)
ernstig fenomeen! niet veel mensen hebben deze diagnose
o Burn-out als klacht (vragenlijst)
milde vorm
cluster van klachten meer mensen hebben gewoon wat klachten,
dan een diagnose
Diagnose vraagt heel wat meer dan het afnemen v/e vragenlijst (wordt ook gedaan),
maar je hebt info over psychisch en lichamelijk functioneren nodig
o Ruimere anamnese (in kaart brengen voorgeschiedenis en ziektegeschiedenis)
nodig + grondige analyse van context en symptomen diagnostisch
interview
context, symptomen, voorgeschiedenis...
Grondig diagnostisch interview: 2h praten, zoveel mogelijk info
verzamelen
o Vragenlijst helpt een beetje, maar er is meer nodig
, o Medische uitlsuitingsdiagnose
Moet uitsluiten dat het niets anders is (oa depressie en angst)
is het co-morbiditeit of gevolg?
Moet somatische stoornissen (bv schildklier die niet deftig werkt) uitsluiten
o Deze les vnl als gekeken nr geheel van klachten door vragenlijst af te nemen
2.2. Definities
Eerst wordt een oude definitie en operationalisering besproken, erna een nieuwere
De oude definitie heeft een statische en dynamische vorm
2.2.1. Statische definitie
“Burnout is a syndrome of emotional exhaustion, depersonalisation, and reduced personal
accomplishment that can occur among individuals who do ‘people work’ of some kind”
Def gegeven door Maslach en Jackson Maslach = grondlegger ch onderzoek rond
burn-out
o praten over burn-out als een negatieve psychische toetstand
Syndroom met 3 dimensies
o Gereduceerde persoonlijke of professionele bekwaamheid vnl bij beroepen in
contact met andere mensen
o depresonalisatie
o emotionele uitputting
Alle 3 deze dimensies MOETEN aanwezig zijn om te kunnen spreken van burn-out
Emotionele uitputting Gaat over “kunnen”: gebrek aan handelingsvermogen
Alle energie is opgebruikt – kan niet meer
‘energetische component’
o Ik heb geen energie meer om mijn werk te doen
Later verandert in: Mentale uitputting
o ipv enkel contactuele uitputting (omdat je
constant in contact was met mensen) voor
contactuele beroepen
o van “ik kan niet met andere mensen om” naar
“ik kan er mentaal niet meer aan uit”
Depresonalisatie = cynisme
Gaat over “willen”: gebrek aan handelingsbereidheid
Mentaal afstand nemen ‘dehumanisering’
o vnl voor contactuele beroepen
‘motivationale component’
Later uitgebreid naar: Mentale distantie (van werk)
o verruiming vh concept om op meer beroepen toe
te passen
Verminderde Ben niet meer in staat om beroepsmatig goed te functioneren
professionele
bekwaamheid
Maslach & Jackson: typisch voor contactuele beroepen: beroepsmatig met anderen werken
Metingen: Deze definitie geeft aanleiding tot een aantal meetinstrumenten
o Maslach Burnout Inventory (MBI): gebruikt in +/-90% (ondertussen 85%) vd
studies
o Utrechtse Burnout Schaal (UBOS)
UBOS-C: contactuele beroepen: ik werk met patiënten en cliënten
(zorgverlening)
UBOS-L: leerkrachten
Burnout =
