Deontologische problemen uit de
criminologisch praktijk
Juni 2024
,
,Inhoudsopgave
Inleiding: praktische afspraken ............................................................................................................... 2
Integriteit en de criminologische praktijk ............................................................................................... 4
Deontologische codes ........................................................................................................................... 14
Beroepsgeheim...................................................................................................................................... 28
Integriteitsbeleid ................................................................................................................................... 40
Ethische theorieën: deel 1..................................................................................................................... 46
Ethische theorieën: deel 2..................................................................................................................... 58
Ethische theorieën: deel 3- ................................................................................................................... 64
Ethische theorieën: deel 4..................................................................................................................... 72
Ethische theorieën: deel 5..................................................................................................................... 80
Professor Daems
Professor Lievens
1
,Inleiding: praktische afspraken
(1) Doelstelling van de cursus
− Centrale doelstelling: Het onderbouwen van en reflecteren op een aantal basisproblemen uit
de criminologische praktijk, die de studenten o.m. dank zij hun stage-ervaring hebben leren
kennen.
− Kennen: Kennis maken met een aantal ethische kaders en bestaande reguleringen (bv.
beroepsgeheim). Kennis nemen van de belangrijke ethische en deontologische problemen
binnen de criminologische functies.
− Kunnen: Oplossen van deontologische problemen in het veld. Reflecteren op ethische
beginselen en problemen binnen het criminologisch vakgebied.
− Houding: Leren ontwikkelen van een kritisch-ethische houding binnen de criminologie en de
criminologische werksettings, ontwikkelen van een ethische gevoeligheid
(2) Cursusmateriaal
− (1) Reader: beschikbaar in e-versie op Toledo (elektronisch ter beschikking)
o Inhoudstafel: zie pwp Toledo
o NIET: teksten gaan bestuderen (je wordt er niet over ondervraagd)
▪ Helpen bij uitwerken van paper
▪ Reflectievermogen verbeteren
o Sommige teksten ook in colleges gebruikt
− (2) Powerpoints: deze worden beschikbaar gesteld via Toledo
(3) Programma
13 mei: interactie (groep) ->
probleem bespreken (verplicht)
Feedback (optioneel)
Afspraken lesopnames
Lesopnames als aanvullend lesmateriaal - 3 weken beschikbaar
Beste studenten,
Het universitaire kader stelt dat er in die gevallen waar het werkbaar is, warm aanbevolen wordt om
lesopnames ter beschikking te stellen als aanvullend lesmateriaal. Tegen die achtergrond zullen we
voor deze cursus lesopnames op Toledo plaatsen, als aanvullend lesmateriaal, gedurende een
beperkte periode van 3 weken na het hoorcollege. De opnames zullen dus enkel in die periode van
3 weken te bekijken zijn via Toledo.
Het beschikbaar stellen van de opnames is een inspanningsverbintenis van onze zijde: indien er
o.w.v. technische of andere problemen geen opname gemaakt kan worden, dan zal deze ook niet via
Toledo beschikbaar zijn. In lijn met het universitair kader willen we iedereen warm aanbevelen om
de hoorcolleges zoveel mogelijk on-campus bij te wonen: zo blijft u bij met de leerstof en on-campus
onderwijs heeft uiteraard ook heel wat andere voordelen. We wensen u alvast een leerrijk en
boeiend semester toe!
2
Vriendelijke groeten,
Prof. Daems, Prof. Lievens & Pauline Geeroms
,(4) Evaluatie: paper
Inhoud:
Twee opties:
− (1) Een reflectie op een deontologisch aspect uit de eigen stage-ervaring, met beknopte
beschrijving van de problematiek (bondige situering van de stageplaats), analyse van het
deontologisch probleem en mogelijke oplossingen.
o Stageplaats en jezelf daarbinnen beschrijven (beknopt -> enkele lijnen zijn voldoende)
▪ Wat is stageplaats?
▪ Waar ben je daarbinnen actief geweest?
o GEEN copy paste van stageverslagen (plagiaat!!)
OFWEL
− (2) Een analyse van een deontologisch probleem dat relevant is voor het criminologische veld
(dit wil zeggen geen louter overzicht van literatuur of cases). Als je voor deze optie kiest, dien
je hierover eerst te overleggen met één van de docenten.
In de paper verwerkt de student inzichten die opgedaan werden tijdens de hoorcolleges en maakt
daarbij gebruik van literatuur uit de reader en / of aanvullende relevante literatuur.
- In paper werken met inzichten uit hoorcolleges -> literatuur uit reader (of andere literatuur;
Bv. deontologische codes -> voorbeelden geven maar die dekken niet het ganse werkveld -> je
kan er naar vragen op de stageplaats)
Vormelijk:
− Papers worden geschreven in correct Nederlands
o Problemen? -> gebruik schrijftools!!
− Omvang: min. 2500 - max. 3000 woorden (exclusief literatuurlijst)
o Je moet dus ‘to the point’ zijn
− Verwijzingen naar literatuur gebeuren consistent via ofwel APA ofwel V&A
o Geen uitgebreide literatuurstudie of lange voetnoten
o Beknopte paper -> op creatieve manier met problemen uit de cursus aan de slag
gaan
Deadline en wijze van inleveren:
− Voor de eerste zittijd dient de paper enkel digitaal te worden ingediend in een Word-bestand
via Turnitin, ten laatste op 30 mei 2024 om 23u59.
− Voor de tweede zittijd dient de paper eveneens enkel digitaal te worden ingediend in een
Word-bestand via Turnitin, ten laatste op 19 augustus 2024 om 23u59.
3
,Integriteit en de criminologische praktijk
Tekst e-reader (Toledo):
• Huberts, L. (2012). Integriteit van de politie: waar gaat het om? Cahiers Politiestudies, 24,
13-28.
https://www.123test.nl/integriteit-test/
- Test waarvan je er zeer veel kan terugvinden op het internet (zelftest)
- Invullen van een aantal stellingen = score geven -> bepaald in welk ‘vakje’ je thuis hoort
(1) Integriteit en de criminologische praktijk
(1.1) Een spiegel voor de criminoloog
− Criminologie kijkt vooral naar anderen: misdrijfplegers, gedetineerden,
slachtoffers, media, politie, justitiële actoren, e.d.m.
o Nog niet naar zichzelf gekeken tijdens de opleiding
o Vooral naar misdrijfplegers -> waarom plegen ze criminaliteit?
o Vooral naar buiten kijken in de criminologie (naar de anderen)
- Wereld veiliger / aangenamer maken
− Maar wat als we naar onszelf kijken, in onze professionele hoedanigheid van
politieofficier, hulpverlener, bemiddelaar, gevangenisdirecteur, wetenschappelijk
onderzoeker, beleidsmaker, e.d.m.?
o Vaak werkzaam aan de rand van de samenleving
o Omgeving die gevoelig is voor integriteitsschendingen
o In professionele hoedanigheid werken -> hoe ga je daarmee om?
- Bv. politieofficier die bepaalde situatie overziet -> auto staande houden; boete
of niet?
• Hoe omgaan met allerhande situaties waarin je beslissingen moet
nemen?
• Het zijn niet altijd goede beslissingen die worden genomen!!
- Bv. hulpverlener -> vertrouwelijke / gevoelige informatie waarmee je op
discrete wijze mee moet omgaan (wat als dat ook interessant is voor justitie?)
4
, (1.2) Een actueel thema (beweegredenen voor cursus)
− Cf de crisis in het Belgische politioneel, justitieel en politiek apparaat in de jaren ’90 van vorige
eeuw
o Bevindingen en aanbevelingen van de (parlementaire) onderzoekscommissies
o Politieke (corruptie)schandalen (Agusta, Dassault, enzovoort)
o Universeel thema -> tijd- en plaatsloos
− Enkele illustraties uit de actualiteit
o Actueel thema -> kijken naar recente geschiedenis van politie en justitie (en apparaat)
= vaststellen dat het meer en meer bevraagd wordt uit ethisch perspectief (vanaf jaren
’90)
o Illustraties: zie hieronder
2006 al geschorst (arrestanten mishandeld) -> tijdens schorsing andere feiten gepleegd
Wat hier gebeurt kan niet door de beugel -> stellen van strafrechtelijke feiten (misdrijven die via
strafrecht kunnen worden gestraft)
Onderzoek -> naar politiediensten in Brussel (voordoen als vinder van portefeuille)
Daarna terug naar politiedienst -> ‘portefeuille verloren, hebben jullie er één gevonden?’
Er zijn er een aantal zomaar verdwenen (men weet dat die zijn binnengebracht)
Politiemensen willen loon verhogen -> knoeien met premies
Comité P stelt zich er vragen bij -> bepaalde premies worden misbruikt (Bv. geen recht op hebben)
Politiemensen zijn vaak misnoegd over loon, pensioen…
Politieambtenaar wil foutparkeerders strenger straffen -> eigen combi staat zelf fout geparkeerd
= hilarisch -> in de media werd er de spot mee gedreven (burgers <> politie = dezelfde regels?)
5
criminologisch praktijk
Juni 2024
,
,Inhoudsopgave
Inleiding: praktische afspraken ............................................................................................................... 2
Integriteit en de criminologische praktijk ............................................................................................... 4
Deontologische codes ........................................................................................................................... 14
Beroepsgeheim...................................................................................................................................... 28
Integriteitsbeleid ................................................................................................................................... 40
Ethische theorieën: deel 1..................................................................................................................... 46
Ethische theorieën: deel 2..................................................................................................................... 58
Ethische theorieën: deel 3- ................................................................................................................... 64
Ethische theorieën: deel 4..................................................................................................................... 72
Ethische theorieën: deel 5..................................................................................................................... 80
Professor Daems
Professor Lievens
1
,Inleiding: praktische afspraken
(1) Doelstelling van de cursus
− Centrale doelstelling: Het onderbouwen van en reflecteren op een aantal basisproblemen uit
de criminologische praktijk, die de studenten o.m. dank zij hun stage-ervaring hebben leren
kennen.
− Kennen: Kennis maken met een aantal ethische kaders en bestaande reguleringen (bv.
beroepsgeheim). Kennis nemen van de belangrijke ethische en deontologische problemen
binnen de criminologische functies.
− Kunnen: Oplossen van deontologische problemen in het veld. Reflecteren op ethische
beginselen en problemen binnen het criminologisch vakgebied.
− Houding: Leren ontwikkelen van een kritisch-ethische houding binnen de criminologie en de
criminologische werksettings, ontwikkelen van een ethische gevoeligheid
(2) Cursusmateriaal
− (1) Reader: beschikbaar in e-versie op Toledo (elektronisch ter beschikking)
o Inhoudstafel: zie pwp Toledo
o NIET: teksten gaan bestuderen (je wordt er niet over ondervraagd)
▪ Helpen bij uitwerken van paper
▪ Reflectievermogen verbeteren
o Sommige teksten ook in colleges gebruikt
− (2) Powerpoints: deze worden beschikbaar gesteld via Toledo
(3) Programma
13 mei: interactie (groep) ->
probleem bespreken (verplicht)
Feedback (optioneel)
Afspraken lesopnames
Lesopnames als aanvullend lesmateriaal - 3 weken beschikbaar
Beste studenten,
Het universitaire kader stelt dat er in die gevallen waar het werkbaar is, warm aanbevolen wordt om
lesopnames ter beschikking te stellen als aanvullend lesmateriaal. Tegen die achtergrond zullen we
voor deze cursus lesopnames op Toledo plaatsen, als aanvullend lesmateriaal, gedurende een
beperkte periode van 3 weken na het hoorcollege. De opnames zullen dus enkel in die periode van
3 weken te bekijken zijn via Toledo.
Het beschikbaar stellen van de opnames is een inspanningsverbintenis van onze zijde: indien er
o.w.v. technische of andere problemen geen opname gemaakt kan worden, dan zal deze ook niet via
Toledo beschikbaar zijn. In lijn met het universitair kader willen we iedereen warm aanbevelen om
de hoorcolleges zoveel mogelijk on-campus bij te wonen: zo blijft u bij met de leerstof en on-campus
onderwijs heeft uiteraard ook heel wat andere voordelen. We wensen u alvast een leerrijk en
boeiend semester toe!
2
Vriendelijke groeten,
Prof. Daems, Prof. Lievens & Pauline Geeroms
,(4) Evaluatie: paper
Inhoud:
Twee opties:
− (1) Een reflectie op een deontologisch aspect uit de eigen stage-ervaring, met beknopte
beschrijving van de problematiek (bondige situering van de stageplaats), analyse van het
deontologisch probleem en mogelijke oplossingen.
o Stageplaats en jezelf daarbinnen beschrijven (beknopt -> enkele lijnen zijn voldoende)
▪ Wat is stageplaats?
▪ Waar ben je daarbinnen actief geweest?
o GEEN copy paste van stageverslagen (plagiaat!!)
OFWEL
− (2) Een analyse van een deontologisch probleem dat relevant is voor het criminologische veld
(dit wil zeggen geen louter overzicht van literatuur of cases). Als je voor deze optie kiest, dien
je hierover eerst te overleggen met één van de docenten.
In de paper verwerkt de student inzichten die opgedaan werden tijdens de hoorcolleges en maakt
daarbij gebruik van literatuur uit de reader en / of aanvullende relevante literatuur.
- In paper werken met inzichten uit hoorcolleges -> literatuur uit reader (of andere literatuur;
Bv. deontologische codes -> voorbeelden geven maar die dekken niet het ganse werkveld -> je
kan er naar vragen op de stageplaats)
Vormelijk:
− Papers worden geschreven in correct Nederlands
o Problemen? -> gebruik schrijftools!!
− Omvang: min. 2500 - max. 3000 woorden (exclusief literatuurlijst)
o Je moet dus ‘to the point’ zijn
− Verwijzingen naar literatuur gebeuren consistent via ofwel APA ofwel V&A
o Geen uitgebreide literatuurstudie of lange voetnoten
o Beknopte paper -> op creatieve manier met problemen uit de cursus aan de slag
gaan
Deadline en wijze van inleveren:
− Voor de eerste zittijd dient de paper enkel digitaal te worden ingediend in een Word-bestand
via Turnitin, ten laatste op 30 mei 2024 om 23u59.
− Voor de tweede zittijd dient de paper eveneens enkel digitaal te worden ingediend in een
Word-bestand via Turnitin, ten laatste op 19 augustus 2024 om 23u59.
3
,Integriteit en de criminologische praktijk
Tekst e-reader (Toledo):
• Huberts, L. (2012). Integriteit van de politie: waar gaat het om? Cahiers Politiestudies, 24,
13-28.
https://www.123test.nl/integriteit-test/
- Test waarvan je er zeer veel kan terugvinden op het internet (zelftest)
- Invullen van een aantal stellingen = score geven -> bepaald in welk ‘vakje’ je thuis hoort
(1) Integriteit en de criminologische praktijk
(1.1) Een spiegel voor de criminoloog
− Criminologie kijkt vooral naar anderen: misdrijfplegers, gedetineerden,
slachtoffers, media, politie, justitiële actoren, e.d.m.
o Nog niet naar zichzelf gekeken tijdens de opleiding
o Vooral naar misdrijfplegers -> waarom plegen ze criminaliteit?
o Vooral naar buiten kijken in de criminologie (naar de anderen)
- Wereld veiliger / aangenamer maken
− Maar wat als we naar onszelf kijken, in onze professionele hoedanigheid van
politieofficier, hulpverlener, bemiddelaar, gevangenisdirecteur, wetenschappelijk
onderzoeker, beleidsmaker, e.d.m.?
o Vaak werkzaam aan de rand van de samenleving
o Omgeving die gevoelig is voor integriteitsschendingen
o In professionele hoedanigheid werken -> hoe ga je daarmee om?
- Bv. politieofficier die bepaalde situatie overziet -> auto staande houden; boete
of niet?
• Hoe omgaan met allerhande situaties waarin je beslissingen moet
nemen?
• Het zijn niet altijd goede beslissingen die worden genomen!!
- Bv. hulpverlener -> vertrouwelijke / gevoelige informatie waarmee je op
discrete wijze mee moet omgaan (wat als dat ook interessant is voor justitie?)
4
, (1.2) Een actueel thema (beweegredenen voor cursus)
− Cf de crisis in het Belgische politioneel, justitieel en politiek apparaat in de jaren ’90 van vorige
eeuw
o Bevindingen en aanbevelingen van de (parlementaire) onderzoekscommissies
o Politieke (corruptie)schandalen (Agusta, Dassault, enzovoort)
o Universeel thema -> tijd- en plaatsloos
− Enkele illustraties uit de actualiteit
o Actueel thema -> kijken naar recente geschiedenis van politie en justitie (en apparaat)
= vaststellen dat het meer en meer bevraagd wordt uit ethisch perspectief (vanaf jaren
’90)
o Illustraties: zie hieronder
2006 al geschorst (arrestanten mishandeld) -> tijdens schorsing andere feiten gepleegd
Wat hier gebeurt kan niet door de beugel -> stellen van strafrechtelijke feiten (misdrijven die via
strafrecht kunnen worden gestraft)
Onderzoek -> naar politiediensten in Brussel (voordoen als vinder van portefeuille)
Daarna terug naar politiedienst -> ‘portefeuille verloren, hebben jullie er één gevonden?’
Er zijn er een aantal zomaar verdwenen (men weet dat die zijn binnengebracht)
Politiemensen willen loon verhogen -> knoeien met premies
Comité P stelt zich er vragen bij -> bepaalde premies worden misbruikt (Bv. geen recht op hebben)
Politiemensen zijn vaak misnoegd over loon, pensioen…
Politieambtenaar wil foutparkeerders strenger straffen -> eigen combi staat zelf fout geparkeerd
= hilarisch -> in de media werd er de spot mee gedreven (burgers <> politie = dezelfde regels?)
5
