ALGEMENE PSYCHOLOGIE
30 meerkeuzevragen + 1 open vraag
H1: Wat is psychologie?
1: Een definitie van psychologie
Wetenschappelijke studie van het gedrag
Methode bepaalt wat wetenschap is
Systematisch empirisme
Experimenten waarin we een variabele manipuleren (alle andere variabelen controleren) en
zien wat het effect is op gedrag
In wetenschappelijke psychologie betekent dat heel vaak observeren
Wetenschappelijke studie van het gedrag met als doel deze gedrags evidentie te gebruiken
om de interne processen te begrijpen die aan dit gedrag ten grondslag liggen
Informatieverwerking is studieobject eerder dan gedrag
Hermann Ebbinghaus = pionier psychologie (Über das gedächtnis)
Gedrags evidentie = wordt gebruikt om de interne processen te begrijpen die aan het gedrag
ten grondslag liggen
Stroop taak ⇒
onderzoeker Stroop die
voor het eerst het effect beschreef
Wanneer we eindkleur moeten zeggen
van de woorden lukt dat moeilijk ⇒
gedrag evidentie
⇒ gecontroleerd proces
⇒
Als je het woord ziet en het staat in de juist kleur automatisch proces
2: Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt hebben
In de 16de, 17de eeuw werd observatie de wetenschappelijke methode en dit bracht vragen
met zich mee over menselijke informatieverwerking ⇒ iedere wetenschappelijke discipline
⇒
een ommekeer in de 16de en 17de eeuw observatie werd de wetenschappelijke methode
⇒
Menselijke informatieverwerking = observatie wordt de methode en men vroeg zich af hoe
nauwkeurig dat dan wel niet is
Eerste studies over menselijke informatieverwerking
⇒
● astronomie (1796): de persoonlijke fout vroeger moesten ze als een hemellichaam
over een bepaald punt kwam de tijd noteren ⇒ niet iedereen is daar evengoed in ⇒
menselijke informatieverwerking is niet feilloos ⇒
mensen kunnen moeilijk 2 dingen
tegelijkertijd doen
● snelheid van informatieverwerking ⇒ Von Helmholtz 1821 - 1894 ⇒ 30m/s ⇒
neuronale verwerking
⇒
● Donders’ substractie methode (1818 - 1889) methode hoe lang een psychologisch
concept duurt
○ hoelang duurt het om een antwoord te kiezen/ om klank te onderscheiden?
⇒
■ ki ki ki A-reactie (zelfde r/stimulus) 197 ms⇒
⇒ ⇒
■ ka ke ki B-reactie (discriminatie + keuze antwoord) 285 ms
⇒
■ ka ke ki C-reactie (discriminatie) 243 ms⇒
■ ⇒ C-conditie = onderscheiden: maar 1 keer op knopje duwen
■ ⇒ A-conditie = niet onderscheiden maar wel op knopje duwen
1
, ■ ⇒ menselijke informatie is geen passief iets, het kost tijd en energie
en dat werd al aangetoond voor de wetenschappelijke psychologie
■ perceptuele discriminatie: C - A (243 - 197) = 46ms
■ keuze van antwoord: B - C (285 - 243) = 42ms
○ substractiemethode ⇒ hoe lang duurt het vooraleer we groen van rood licht
kunnen onderscheiden?
■ A reactie: groen licht = knopje indrukken
■ B reactie: groen licht = knopje indrukken en rood licht = ander
indrukken
■ C reactie: groen licht = knopje indrukken en rood licht = niets doen
■ ⇒ perceptuele discriminatie: C - A
■ ⇒ antwoord (respons) discriminatie: B - C
3: Het ontstaan van de psychologie
Wundt (1832 - 1920): het eerste psychologische onderzoekslaboratorium in Leipzig (1879)
Binet (1857 - 1911): toegepaste psychologie
William James (1842 - 1910): psychologie in functie van maatschappij
Het behaviorisme
● enkel meetbaar, observeerbaar gedrag kan het studieobject zijn van psychologisch
onderzoek en theorievorming
⇒
● methode uit natuurwetenschappen meest succes moeten we gebruiken (positivisme)
● replicaties (duidelijke definities) ⇒ alles wat in die studie staat moet duidelijk
gedefinieerd worden
● afhankelijke en onafhankelijke variabelen (S-R psychologie) ⇒
stimulus die een
⇒
bepaalde reactie uitlokt stimulus is afhankelijke variabele
● beschrijven van precieze relatie tussen afhankelijk en onafhankelijke variabele
(oorzaak-gevolg)
Cognitieve psychologie
● verwachting/context (S-C-R) ⇒ stimulus- cognitief effect - reactie ⇒ cognitie moet
reageren op de stimulus en dan komt de reactie
● visie op de mens is anders
● context bepaald mee wat je ziet
4: Onderzoeksmethoden in de psychologie
Beschrijvend onderzoek
● mindere kwaliteit dan het experimenteel onderzoek
● observeren en beschrijven
○ vragenlijst
○ interviews
○ opiniepeilingen
○ psychologische test
● eerste stap in theorievorming
Correlatieonderzoek
● verband vaststellen en voorspellen
● soort van beschrijvend onderzoek
● causale structuur kan net andersom zijn of er kan een derde factor aanwezig zijn
● correlationeel onderzoek laat geen causaliteit toe
2
,Experimenteel onderzoek
● onderzoeker manipuleert een (onafhankelijke) variabele en kijkt of dit een effect heeft
op een andere (afhankelijke) variabele
⇒
● beïnvloed X Y? oorzaak-gevolg relaties
5: Het belang van biologische factoren voor de verklaring van menselijk gedrag
Biologische focus
● alle informatieverwerking is een gevolg van hersenactiviteit
● hedendaagse psychologie maakt veel gebruik van fysiologische metingen ⇒ steunt
zwaar op biologische basis
● cognitieve neurowetenschappen ⇒ cognitive neuroscience ⇒ methode en kennis
⇒
gebruiken van biomedische wereld relatief nieuwe wetenschap
Oogbewegingen en pupil
● oogbewegingen geven aan waar we naar kijken
● pupilgrootte geeft aan hoe interessant we iets vinden
● relatief goedkoop en gemakkelijk
⇒
● heat maps grafische weergave waar een persoon naar kijkt
Neurale elektrische activiteit
● EEG - electroencephalogram
○ meten elektrische activiteit hersenen
○ standaard psychologische methode
○ aan de hand van elektronen elektrische activiteit meten
○ wanneer iemand slaperig wordt, meer en meer systematische golven
○ op basis van elektronen kan je zien hoe alert iemand is
○ meten de elektrische activiteit ter hoogte van 2 motor cortexen
● ERP = event related potential
○ hersenreactie gerelateerd aan een gebeurtenis
○ veranderingen in hersenen schommelingen bij een onverwachte gebeurtenis
● ERN = error related negativity
○ error monitoring = intern systeem dat fouten detecteert, ook moeilijkheden ⇒
⇒
als dat zo is gaat er een signaal af automatisch aanpassen
○ hoe reageren hersenen op een fout?
Beeldvorming
● PET = positron emissie tomografie
○ geen beeld van orgaan (hersenen) maar van wat dat orgaan aan het doen is
○ labelen van zuurstof
○ kijken waar in de hersenen activatie is
● MRI = magnetic resonance imaging
○ fMRI = functionele MRI
○ kijken welke zones het meest bloed verbruiken
Autonoom zenuwstelsel
● hartslag meten van proefpersoon en dat omzetten naar interbeat interval = IBI
○ er is een verschil in leeftijd
○ interbeat interval stijgt bij negatieve feedback
● bloeddruk
3
, Precies meten overt gedrag
● EMG - elektromyografie
○ zelfde principe als EEG
○ meten elektrische activiteit van spieren
○ onderzoek naar fronsen of lachen
Evolutie van technieken en methoden
● wetenschappelijke studie van gedrag: wat niet meetbaar is behoort niet tot
hedendaagse wetenschap
● wat vandaag niet meetbaar is, is het misschien morgen wel
● er zijn methodes opgesteld om het bewustzijn, intenties en vrije wil te onderzoeken
● resultaten van het onderzoek toont aan dat 2 seconden vooraleer ik aangeef dat ik
een intentie heb om een actie te doen dat mijn hersenen al bezig zijn om die actie te
doen
Psychologie in de samenleving
● psychologische termen worden in alledaagse taal gebruikt
● veel aandacht voor psychologisch onderzoek in de media
● belangrijk om goed van slecht onderzoek te kunnen onderscheiden
● psychologie is op dit moment een belangrijk thema in de samenleving
4
30 meerkeuzevragen + 1 open vraag
H1: Wat is psychologie?
1: Een definitie van psychologie
Wetenschappelijke studie van het gedrag
Methode bepaalt wat wetenschap is
Systematisch empirisme
Experimenten waarin we een variabele manipuleren (alle andere variabelen controleren) en
zien wat het effect is op gedrag
In wetenschappelijke psychologie betekent dat heel vaak observeren
Wetenschappelijke studie van het gedrag met als doel deze gedrags evidentie te gebruiken
om de interne processen te begrijpen die aan dit gedrag ten grondslag liggen
Informatieverwerking is studieobject eerder dan gedrag
Hermann Ebbinghaus = pionier psychologie (Über das gedächtnis)
Gedrags evidentie = wordt gebruikt om de interne processen te begrijpen die aan het gedrag
ten grondslag liggen
Stroop taak ⇒
onderzoeker Stroop die
voor het eerst het effect beschreef
Wanneer we eindkleur moeten zeggen
van de woorden lukt dat moeilijk ⇒
gedrag evidentie
⇒ gecontroleerd proces
⇒
Als je het woord ziet en het staat in de juist kleur automatisch proces
2: Ontwikkelingen die de psychologie mogelijk gemaakt hebben
In de 16de, 17de eeuw werd observatie de wetenschappelijke methode en dit bracht vragen
met zich mee over menselijke informatieverwerking ⇒ iedere wetenschappelijke discipline
⇒
een ommekeer in de 16de en 17de eeuw observatie werd de wetenschappelijke methode
⇒
Menselijke informatieverwerking = observatie wordt de methode en men vroeg zich af hoe
nauwkeurig dat dan wel niet is
Eerste studies over menselijke informatieverwerking
⇒
● astronomie (1796): de persoonlijke fout vroeger moesten ze als een hemellichaam
over een bepaald punt kwam de tijd noteren ⇒ niet iedereen is daar evengoed in ⇒
menselijke informatieverwerking is niet feilloos ⇒
mensen kunnen moeilijk 2 dingen
tegelijkertijd doen
● snelheid van informatieverwerking ⇒ Von Helmholtz 1821 - 1894 ⇒ 30m/s ⇒
neuronale verwerking
⇒
● Donders’ substractie methode (1818 - 1889) methode hoe lang een psychologisch
concept duurt
○ hoelang duurt het om een antwoord te kiezen/ om klank te onderscheiden?
⇒
■ ki ki ki A-reactie (zelfde r/stimulus) 197 ms⇒
⇒ ⇒
■ ka ke ki B-reactie (discriminatie + keuze antwoord) 285 ms
⇒
■ ka ke ki C-reactie (discriminatie) 243 ms⇒
■ ⇒ C-conditie = onderscheiden: maar 1 keer op knopje duwen
■ ⇒ A-conditie = niet onderscheiden maar wel op knopje duwen
1
, ■ ⇒ menselijke informatie is geen passief iets, het kost tijd en energie
en dat werd al aangetoond voor de wetenschappelijke psychologie
■ perceptuele discriminatie: C - A (243 - 197) = 46ms
■ keuze van antwoord: B - C (285 - 243) = 42ms
○ substractiemethode ⇒ hoe lang duurt het vooraleer we groen van rood licht
kunnen onderscheiden?
■ A reactie: groen licht = knopje indrukken
■ B reactie: groen licht = knopje indrukken en rood licht = ander
indrukken
■ C reactie: groen licht = knopje indrukken en rood licht = niets doen
■ ⇒ perceptuele discriminatie: C - A
■ ⇒ antwoord (respons) discriminatie: B - C
3: Het ontstaan van de psychologie
Wundt (1832 - 1920): het eerste psychologische onderzoekslaboratorium in Leipzig (1879)
Binet (1857 - 1911): toegepaste psychologie
William James (1842 - 1910): psychologie in functie van maatschappij
Het behaviorisme
● enkel meetbaar, observeerbaar gedrag kan het studieobject zijn van psychologisch
onderzoek en theorievorming
⇒
● methode uit natuurwetenschappen meest succes moeten we gebruiken (positivisme)
● replicaties (duidelijke definities) ⇒ alles wat in die studie staat moet duidelijk
gedefinieerd worden
● afhankelijke en onafhankelijke variabelen (S-R psychologie) ⇒
stimulus die een
⇒
bepaalde reactie uitlokt stimulus is afhankelijke variabele
● beschrijven van precieze relatie tussen afhankelijk en onafhankelijke variabele
(oorzaak-gevolg)
Cognitieve psychologie
● verwachting/context (S-C-R) ⇒ stimulus- cognitief effect - reactie ⇒ cognitie moet
reageren op de stimulus en dan komt de reactie
● visie op de mens is anders
● context bepaald mee wat je ziet
4: Onderzoeksmethoden in de psychologie
Beschrijvend onderzoek
● mindere kwaliteit dan het experimenteel onderzoek
● observeren en beschrijven
○ vragenlijst
○ interviews
○ opiniepeilingen
○ psychologische test
● eerste stap in theorievorming
Correlatieonderzoek
● verband vaststellen en voorspellen
● soort van beschrijvend onderzoek
● causale structuur kan net andersom zijn of er kan een derde factor aanwezig zijn
● correlationeel onderzoek laat geen causaliteit toe
2
,Experimenteel onderzoek
● onderzoeker manipuleert een (onafhankelijke) variabele en kijkt of dit een effect heeft
op een andere (afhankelijke) variabele
⇒
● beïnvloed X Y? oorzaak-gevolg relaties
5: Het belang van biologische factoren voor de verklaring van menselijk gedrag
Biologische focus
● alle informatieverwerking is een gevolg van hersenactiviteit
● hedendaagse psychologie maakt veel gebruik van fysiologische metingen ⇒ steunt
zwaar op biologische basis
● cognitieve neurowetenschappen ⇒ cognitive neuroscience ⇒ methode en kennis
⇒
gebruiken van biomedische wereld relatief nieuwe wetenschap
Oogbewegingen en pupil
● oogbewegingen geven aan waar we naar kijken
● pupilgrootte geeft aan hoe interessant we iets vinden
● relatief goedkoop en gemakkelijk
⇒
● heat maps grafische weergave waar een persoon naar kijkt
Neurale elektrische activiteit
● EEG - electroencephalogram
○ meten elektrische activiteit hersenen
○ standaard psychologische methode
○ aan de hand van elektronen elektrische activiteit meten
○ wanneer iemand slaperig wordt, meer en meer systematische golven
○ op basis van elektronen kan je zien hoe alert iemand is
○ meten de elektrische activiteit ter hoogte van 2 motor cortexen
● ERP = event related potential
○ hersenreactie gerelateerd aan een gebeurtenis
○ veranderingen in hersenen schommelingen bij een onverwachte gebeurtenis
● ERN = error related negativity
○ error monitoring = intern systeem dat fouten detecteert, ook moeilijkheden ⇒
⇒
als dat zo is gaat er een signaal af automatisch aanpassen
○ hoe reageren hersenen op een fout?
Beeldvorming
● PET = positron emissie tomografie
○ geen beeld van orgaan (hersenen) maar van wat dat orgaan aan het doen is
○ labelen van zuurstof
○ kijken waar in de hersenen activatie is
● MRI = magnetic resonance imaging
○ fMRI = functionele MRI
○ kijken welke zones het meest bloed verbruiken
Autonoom zenuwstelsel
● hartslag meten van proefpersoon en dat omzetten naar interbeat interval = IBI
○ er is een verschil in leeftijd
○ interbeat interval stijgt bij negatieve feedback
● bloeddruk
3
, Precies meten overt gedrag
● EMG - elektromyografie
○ zelfde principe als EEG
○ meten elektrische activiteit van spieren
○ onderzoek naar fronsen of lachen
Evolutie van technieken en methoden
● wetenschappelijke studie van gedrag: wat niet meetbaar is behoort niet tot
hedendaagse wetenschap
● wat vandaag niet meetbaar is, is het misschien morgen wel
● er zijn methodes opgesteld om het bewustzijn, intenties en vrije wil te onderzoeken
● resultaten van het onderzoek toont aan dat 2 seconden vooraleer ik aangeef dat ik
een intentie heb om een actie te doen dat mijn hersenen al bezig zijn om die actie te
doen
Psychologie in de samenleving
● psychologische termen worden in alledaagse taal gebruikt
● veel aandacht voor psychologisch onderzoek in de media
● belangrijk om goed van slecht onderzoek te kunnen onderscheiden
● psychologie is op dit moment een belangrijk thema in de samenleving
4
