Samenvatting Farmaco ZS
Inleiding
GM vh CZS werken in op ionenkanalen en neurotransmittersreceptoren.
Openen en sluiten van ionenkanalen: Invloed op intrede AP.
Aanmaan, afbraak, opslag, vrijstelling of heropname van neurotransmitters
beïnvloeden.
Indeling:
Middelen bij Parkinson
Anti-epileptica
Neuroleptica
Antidepressiva
Centrale stimulantia
Hypnotica, sedativa en anxolytica
Ziekte van Parkinson
Inleiding
Aantasting vd dopaminerge neuronen.
Als > 80% vd neuronen vernietigd zijn, treden de symptomen op.
Dopamine en acetylcholine oefenen een tegengesteld effect uit wat betreft
de extrapyramidale controle vd skeletspieren.
Symptomen
Bradykinesie: afname spontane bewegingen.
Spierstijfheid
Tremor
Therapiekeuze
Versterken van bestaande dopaminerge transmissie.
o L-Dopa, in combinatie met dopadecarboxylaseremmer
o Remming afbraak van dopamine door MAO/COMT
o Verhoging vrijstelling dopamine
Anticholinergica (acetylcholine-muscarine-receptorantagonisten)
1) L-Dopa
L-Dopa = levodopa = precursor van dopamine
o Dopamine passeert BHB niet, L-Dopa wel
o 1% bereikt de hersenen, andere 99% wordt perifeer omgezet tot
dopamine door het enzym dopadecarboxylase
↔ toedienen van een perifere inhibitor van dopadecarboxylase
(benserazide/carbidopa)
Meer (~10%) L-Dopa in de hersenen
Vb. Prolopa
Effecten:
Bij gezonde mens geen invloed
, Verbetering symptomen bij 75%, eerst verbetert hypokinesie &
spierstijfheid, later ook de tremor
Maximaal effect pas na maanden
Doeltreffendheid daalt met jaren
Neveneffecten:
GI last (nausea, braken) ↔ metoclopramide
Orthostatische hypotensie
Verwardheid
Gedragsstoornissen (psychotisch gedrag, hallucinaties)
Slapeloosheid
Dyskinesie
2) Dopamine agonisten
Als monotherapie in het beginstadium vd ziekte ofwel in associatie met L-
dopa.
Progressief toenemende dosis.
Apomorfine (SC toedienen bij acute akinesie periodes).
Pramipexol (Sifrol, Mirapexin), ropinirol (Requip), rotigotine (Neupro) (vaak
bij restless legs syndroom).
Bromocriptine (vnl als lacatatieremmer postpartum).
3) COMT inhibitoren
Steeds in combo met L-dopa om de akinesie tijdens de off-periodes te
verminderen.
Risico op verslechtering dyskinesie.
Entacapon (Comtan)
4) MOA-B inhibitoren
Ffname centrale afbraak van dopamine.
Safinamide (Xadago), selegiline en rasagiline (Azilect).
Safinamide, in associatie met L-dopa.
Selegiline en rasagiline: ofwel initieel, om L-dopa therapie uit te stellen,
ofwel in combo met L-dopa om complicaties van chronisch L-dopa gebruik
te verminderen.
5) Anticholinergica
Muscarine-antagonisten die de BHB passeren, remmen het effect vd
cholinerge neuronen, welke de dopaminerge neuronen tegenwerken.
Blokkade vd blokkade = agonisme.
Effectief tov de tremor.
Ook bij Parkinsonisme door Neuroleptica.
Biperideen (Akineton), trihexyfenidyl (Artane) dexetimide (Tremblex).
Nevenwerkingen:
Obstipatie
Droge mond
Mydriase en accomodatiestoornissen
Vele geneesmiddelen kunnen Parkinsonachtige symptomen veroorzaken
(deze met een antidopaminerge werking)
Inleiding
GM vh CZS werken in op ionenkanalen en neurotransmittersreceptoren.
Openen en sluiten van ionenkanalen: Invloed op intrede AP.
Aanmaan, afbraak, opslag, vrijstelling of heropname van neurotransmitters
beïnvloeden.
Indeling:
Middelen bij Parkinson
Anti-epileptica
Neuroleptica
Antidepressiva
Centrale stimulantia
Hypnotica, sedativa en anxolytica
Ziekte van Parkinson
Inleiding
Aantasting vd dopaminerge neuronen.
Als > 80% vd neuronen vernietigd zijn, treden de symptomen op.
Dopamine en acetylcholine oefenen een tegengesteld effect uit wat betreft
de extrapyramidale controle vd skeletspieren.
Symptomen
Bradykinesie: afname spontane bewegingen.
Spierstijfheid
Tremor
Therapiekeuze
Versterken van bestaande dopaminerge transmissie.
o L-Dopa, in combinatie met dopadecarboxylaseremmer
o Remming afbraak van dopamine door MAO/COMT
o Verhoging vrijstelling dopamine
Anticholinergica (acetylcholine-muscarine-receptorantagonisten)
1) L-Dopa
L-Dopa = levodopa = precursor van dopamine
o Dopamine passeert BHB niet, L-Dopa wel
o 1% bereikt de hersenen, andere 99% wordt perifeer omgezet tot
dopamine door het enzym dopadecarboxylase
↔ toedienen van een perifere inhibitor van dopadecarboxylase
(benserazide/carbidopa)
Meer (~10%) L-Dopa in de hersenen
Vb. Prolopa
Effecten:
Bij gezonde mens geen invloed
, Verbetering symptomen bij 75%, eerst verbetert hypokinesie &
spierstijfheid, later ook de tremor
Maximaal effect pas na maanden
Doeltreffendheid daalt met jaren
Neveneffecten:
GI last (nausea, braken) ↔ metoclopramide
Orthostatische hypotensie
Verwardheid
Gedragsstoornissen (psychotisch gedrag, hallucinaties)
Slapeloosheid
Dyskinesie
2) Dopamine agonisten
Als monotherapie in het beginstadium vd ziekte ofwel in associatie met L-
dopa.
Progressief toenemende dosis.
Apomorfine (SC toedienen bij acute akinesie periodes).
Pramipexol (Sifrol, Mirapexin), ropinirol (Requip), rotigotine (Neupro) (vaak
bij restless legs syndroom).
Bromocriptine (vnl als lacatatieremmer postpartum).
3) COMT inhibitoren
Steeds in combo met L-dopa om de akinesie tijdens de off-periodes te
verminderen.
Risico op verslechtering dyskinesie.
Entacapon (Comtan)
4) MOA-B inhibitoren
Ffname centrale afbraak van dopamine.
Safinamide (Xadago), selegiline en rasagiline (Azilect).
Safinamide, in associatie met L-dopa.
Selegiline en rasagiline: ofwel initieel, om L-dopa therapie uit te stellen,
ofwel in combo met L-dopa om complicaties van chronisch L-dopa gebruik
te verminderen.
5) Anticholinergica
Muscarine-antagonisten die de BHB passeren, remmen het effect vd
cholinerge neuronen, welke de dopaminerge neuronen tegenwerken.
Blokkade vd blokkade = agonisme.
Effectief tov de tremor.
Ook bij Parkinsonisme door Neuroleptica.
Biperideen (Akineton), trihexyfenidyl (Artane) dexetimide (Tremblex).
Nevenwerkingen:
Obstipatie
Droge mond
Mydriase en accomodatiestoornissen
Vele geneesmiddelen kunnen Parkinsonachtige symptomen veroorzaken
(deze met een antidopaminerge werking)
