samenvatting strafrecht 2025/2026

Samenvatting cursus strafrecht


Inleiding


Indeling van het strafrecht: 2 subtakken

Materieel strafrecht = strafrecht in de strikte zin van het woord

Geheel van rechtsregels die bepalen:

 Wat een misdrijf is
 Of iemand strafrechtelijk verantwoordelijk is
 Welke straf ze krijgen



Het strafprocesrecht = het formeel strafrecht

Bepaalt hoe daders van misdrijven worden opgespoord, vervolgd en
berecht

--------------------------------------------------------------------------------------------------------
-------

Belangrijkste bronnen van materieel strafrecht = strafwetboek ( Sw)

 Deel 1 algemene bepalingen
 Deel 2 misdrijven en hun straffen

Belangrijkste bronnen van strafprocesrecht = wetboek van strafvordering (
Sv)




1

, Strafprocesrecht

1. Doelstellingen van het strafprocesrecht


 Waarheid ontdekken
 Individuele grondrechten van betrokkenen beschermen



1. Fasen van een strafproces

 Fase van het vooronderzoek
 Fase van de terechtzitting



1. De hoofdrolspelers in het strafprocesrecht

De verdachte ( in de ruime zin van het woord)

Tijdens de fase van het vooronderzoek:

 Verdachte in de strikte zin van het woord
 Inverdenkinggestelde

Tijdens de fase van de terechtzitting:

 Beklaagde
 Beschuldigde
 Veroordeelde



1.2 Het Openbaar Ministerie ( Parket)
Structuur van het Parket: olv ( onder leiding van )

 Per rechtsgebied (5) is er een Parket-Generaal o.l.v. een
Procureur-Generaal → bevoegd voor assisen en hoger beroep in
correctionele zaken.
 De Procureurs-Generaal vormen het College van Procureurs-
Generaal → bepaalt strafvervolgingsbeleid.
 Per gerechtelijk arrondissement: lokaal parket o.l.v. de Procureur
des Konings → behandelt meeste misdrijven (politie- en
correctionele rechtbank).
 Federaal Parket → enkel voor complexe of internationale dossiers,
subsidiair.


2

,  Parket voor de verkeersveiligheid → behandelt
verkeersmisdrijven in heel België.



3.2.2 De rol van het Openbaar Ministerie in strafzaken
1. Het Openbaar Ministerie is geen rechter, maar partij

 Het parket is geen rechter dus kan ook geen straffen uitspreken
 Treedt op in de naam van de gemeenschap
 Het OM kan wel buitengerechtelijk afhandelen ( vb geldsom)



1. Het Openbaar Ministerie stelt (al dan niet) de strafvordering in

 OM is enige instantie die bevoegd is tot instellen van de
strafvervolging
 Ook slachtoffer kan dit door klacht met burgerlijke partijstelling
maar doel is schadevergoeding en niet straffen

1. Het openbaar Ministerie draagt de bewijslast



 In België principe onschuldig tot tegendeel bewezen is
 OM heeft als taak de schuld van de verdachte aantonen
 Slaagt OM daar niet in dan moet de verdachte worden
vrijgesproken



1. Het Openbaar Ministerie zorgt ervoor dat een straf die door de
rechter is uitgesproken ook effectief wordt uitgevoerd.
 Vonnisrechter oordeelt dat verdachte schuldig is en hem straf
oplegt
 OM taak om die straf te laten uitvoeren
 OM kan ook beslissen van dit niet te doen



1.2 Het slachtoffer
Soorten slachtoffers:
 Slachtoffer in algemeen
 De burgerlijke partij
 De benadeelde



Soorten bejegening:

3

,  Dienst slachtoffer bejegening bij de politie
 Dienst slachtofferonthaal bij de justitiehuizen
 Dienst slachtofferhulp bij de C.A.W
1.2 De rechters in een strafproces ( 4 )

 Onderzoeksrechters
 Onderzoekgerechten
 Vonnisrechters



Strafuitvoeringsrechtbanken/strafuitvoeringsrechters:

Extra taken van ⬆ :

 Opvolgen van delinquenten die aan een geestesstoornis lijden
(gebeurt door Kamer voor Bescherming van de Maatschappij)

 Opvolgen van veroordeelden aan wie voorwaarden zijn opgelegd
(Vb. onder elektrisch toezicht)
Kan dan vb beslissen voorwaarden aanpassen

 Opvolgen van veroordeelden die een werkstraf hebben gekregen:
 Opvolgen van personen die ernstige misdrijven hebben gepleegd



1.2 Justitiehuizen
Justitiehuizen bestaan uit een centrale dienst, 14 justitiehuizen
verspreid over Vlaanderen en Brussel, en het VCET

Zijn bemand door justitieassistenten

Opdrachten in kader van strafprocedure (of bij uitvoering straf):

 Opvang en begeleiding van slachtoffers
 Spelen een rol bij buitengerechtelijke afhandeling ( meer bepaald
bij bemiddeling in strafzaken ( vroegere naam )
 In opdracht van rechter begeleiden, controleren en rapporteren
over personen onder voorwaarden




1. Het verloop van een strafproces

Heel kort:



4