FISCAAL RECHT
DEEL 1: BASISBEGINSELEN
HOOFDSTUK 2: BASISBEGINSELEN: BEGRIP EN
KENMERKEN VAN DE BELASTING
1/ HET BEGRIP BELASTING
Geen wettelijke definitie. Dus volgende zijn voorbeelden, niet vanbuiten leren!
VB1: “Een bijdrage, opgelegd door de openbare instellingen (overheid), voor de
noodwendigheden van hun diensten van algemeen nut, aan de personen of
groepen die gevestigd zijn op het grondgebied van die instellingen of die er
belangen hebben en voor zover die bijdrage bij wet of bij decreet als belasting
wordt erkend”
VB2: “Een heffing opgelegd door de overheid volgens bepaalde rechtsregels,
met het oog op het verzamelen van financiële middelen die nodig zijn om
uitgaven te doen in het algemeen belang en voor zover die bijdragen bij wet of
decreet als belasting worden erkend”
Belastingen vinden plaats op verschillende niveaus.
Er moet wel altijd een link zijn met voor welk grondgebied de OH bevoegd
is
VB: Spanje mag geen belasting vragen op de villa van een belg in België
1/1 HET FINANCIEEL DOEL
Financiering van de overheidsuitgaven
Gezondheidszorg
Onderwijs
Infrastructuur en wegennet
Veiligheid
! Geen rechtstreekse en individuele tegenprestatie
Wel een tegenprestatie: uitgaven in algemeen belang
Maar je kan het niet aanduiden, je kan niet kiezen voor wat je
betaalt
VB: Je kan niet zeggen om te betalen voor de her-aanlegging van de E19
1
, 1/2 HET DWINGEND KARAKTER
Eenzijdig door de overheid opgelegd
Sancties bij niet naleving
Administratieve sancties (fiscus – boete, belastingsverhoging…)
Strafrechtelijke sancties (parket – strafsanctie)
! “Non bis in idem” (“una via” principe)
Fiscus moet kiezen tussen administratieve sanctie of strafrechtelijke
sanctie, samenloop is verboden!!
2/ ANDERE OVERHEIDSINKOMSTEN (NAAST BELASTINGEN)
2/1 RETRIBUTIES
Een vergoeding voor geïndividualiseerde dienstverlening vanwege de overheid.
Rechtstreekse tegenprestatie
VB1: Zelf kiezen om naar het containerpark te gaan en daarvoor 10 euro betalen.
Je kan zelf kiezen of je al dan niet naar het containerpark gaat.
VB2: Tolgeld, je kan je eigen weg gaan kiezen dus je kan de tolweg vermijden en
dan moet je die kost niet betalen.
2/2 PARAFISCALE BIJDRAGEN
Algemene verplichting
Opbrengst niet opgenomen in begroting: niet voor financiering algemene
overheidsuitgaven (GEEN belasting)
Rechtstreeks naar RSZ, gebruikt voor specifieke sociale uitgaven =
beschermingscriterium, specifieke tegenprestatie
Pensioenen werkloosheidsuitkeringen
ziektevergoedingen
Grondwettelijke principes van de belastingen: niet van toepassing op
parafiscale bijdragen
Internationale vergelijkende studies mbt belastingdruk maken vaak twee
ranglijsten:
1e enkel rekening houdende met belastingen
2e inclusief de parafiscale druk
VB1: Bijdragen die werknemers en werkgevers betalen aan de sociale zekerheid
VB2: Sociale bijdragen die zelfstandigen moeten betalen
Belasting Retributie Parafiscale bijdragen
Geen onmiddellijk Aanwijsbare Aanwijsbare
aanwijsbare tegenprestatie tegenprestatie
tegenprestatie
Verplichte bijdrage Enkel verschuldigd Verplichte bijdrage
2
, wanneer men effectief
beroep doet op die
dienst
HOOFDSTUK 3: SITUERING VAN HET BELASTINGRECHT
Publiek recht
MAAR ook privaat recht nodig
Regels van gemeenrecht zijn van toepassing, tenzij het fiscaal recht afwijkt.
Een goed fiscalist dient ook een grondige kennis te hebben van een aantal
gemeenrechtelijke rechtstakken.
VB: Burgerlijk recht, boekhoudrecht
Belastingrecht / fiscaal recht: - vragen die altijd terugkomen
Belastingplichtige (wie is dit en wie niet?)
Belastbare grondslag (waarop moet je belastingen betalen?)
Tarief (hoeveel moet je betalen?)
Procedure inning (hangt samen met het tarief, kan niet van elkaar af
gezien worden) (welke termijnen moeten nageleefd worden, hoe moet ik
het aangeven?)
…
HOOFDSTUK 4: NOODZAKELIJK KARAKTER VAN
BELASTINGEN IN EEN MODERNE SAMENLEVING
Belastingen = de prijs die we betalen voor de grondwettelijke rechten en
vrijheden
Moet de overheid in staat stellen haar specifieke overheidstaak te vervullen.
Belasting = noodzakelijk kwaad
3
, HOOFDSTUK 5: DE FUNCTIES VAN DE BELASTING
Functies van Financiële functie
belastingen
Economische functie
Sociale functie
1/ FINANCIËLE FUNCTIE
Meest essentiële functie
Belangrijkste bron van inkomsten voor de overheid
Jaarlijkse raming in de begroting
Wat gebeurt er met ons belastinggeld
Organisatie belastingstelsel, 4 elementen waaraan een ideaal belastingstelsel
aan zou moeten voldoen:
1/1 EEN GEREGELDE BELASTINGSOPBRENGST
Voldoende stabiliteit
VB: Stel je verdient niet elke maand hetzelfde (inkomsten fluctueren), dan is het
moeilijk om bv te gaan lenen bij de bank
Beweeglijkheid / dynamisch
VB1: Aanslag in zaventem, dan moet er snel geld vrijgemaakt kunnen worden
voor militairen
VB2: Coronapandemie, snel geld moeten vrijmaken voor gezondheidszorg
1/2 EEN EENVOUDIGE BELASTINGSTELSEL !!!! PROBLEEM IN BELGIË
Realiteit is anders, erg complex
Burgers moeten gemotiveerd worden om de belastingen correct te
betalen, ze moeten hiervoor het systeem kunnen begrijpen
PROBLEEM DOOR COMPLEXITEIT: er kunnen heel makkelijk fouten
gebeuren en discussies ontstaan makkelijk
1/3 EEN SNELLE EN GOEDKOPE INNING
Ook de procedure is eenvoudig
VB: Personenbelasting, men betaald een bedrijfsvoorheffing (voorschot
personenbelasting) obv die voorschotten wordt er een afrekening gemaakt (soms
geld terugkrijgen, soms meer betalen). In België blijkt dat er elk jaar in absolute
4
DEEL 1: BASISBEGINSELEN
HOOFDSTUK 2: BASISBEGINSELEN: BEGRIP EN
KENMERKEN VAN DE BELASTING
1/ HET BEGRIP BELASTING
Geen wettelijke definitie. Dus volgende zijn voorbeelden, niet vanbuiten leren!
VB1: “Een bijdrage, opgelegd door de openbare instellingen (overheid), voor de
noodwendigheden van hun diensten van algemeen nut, aan de personen of
groepen die gevestigd zijn op het grondgebied van die instellingen of die er
belangen hebben en voor zover die bijdrage bij wet of bij decreet als belasting
wordt erkend”
VB2: “Een heffing opgelegd door de overheid volgens bepaalde rechtsregels,
met het oog op het verzamelen van financiële middelen die nodig zijn om
uitgaven te doen in het algemeen belang en voor zover die bijdragen bij wet of
decreet als belasting worden erkend”
Belastingen vinden plaats op verschillende niveaus.
Er moet wel altijd een link zijn met voor welk grondgebied de OH bevoegd
is
VB: Spanje mag geen belasting vragen op de villa van een belg in België
1/1 HET FINANCIEEL DOEL
Financiering van de overheidsuitgaven
Gezondheidszorg
Onderwijs
Infrastructuur en wegennet
Veiligheid
! Geen rechtstreekse en individuele tegenprestatie
Wel een tegenprestatie: uitgaven in algemeen belang
Maar je kan het niet aanduiden, je kan niet kiezen voor wat je
betaalt
VB: Je kan niet zeggen om te betalen voor de her-aanlegging van de E19
1
, 1/2 HET DWINGEND KARAKTER
Eenzijdig door de overheid opgelegd
Sancties bij niet naleving
Administratieve sancties (fiscus – boete, belastingsverhoging…)
Strafrechtelijke sancties (parket – strafsanctie)
! “Non bis in idem” (“una via” principe)
Fiscus moet kiezen tussen administratieve sanctie of strafrechtelijke
sanctie, samenloop is verboden!!
2/ ANDERE OVERHEIDSINKOMSTEN (NAAST BELASTINGEN)
2/1 RETRIBUTIES
Een vergoeding voor geïndividualiseerde dienstverlening vanwege de overheid.
Rechtstreekse tegenprestatie
VB1: Zelf kiezen om naar het containerpark te gaan en daarvoor 10 euro betalen.
Je kan zelf kiezen of je al dan niet naar het containerpark gaat.
VB2: Tolgeld, je kan je eigen weg gaan kiezen dus je kan de tolweg vermijden en
dan moet je die kost niet betalen.
2/2 PARAFISCALE BIJDRAGEN
Algemene verplichting
Opbrengst niet opgenomen in begroting: niet voor financiering algemene
overheidsuitgaven (GEEN belasting)
Rechtstreeks naar RSZ, gebruikt voor specifieke sociale uitgaven =
beschermingscriterium, specifieke tegenprestatie
Pensioenen werkloosheidsuitkeringen
ziektevergoedingen
Grondwettelijke principes van de belastingen: niet van toepassing op
parafiscale bijdragen
Internationale vergelijkende studies mbt belastingdruk maken vaak twee
ranglijsten:
1e enkel rekening houdende met belastingen
2e inclusief de parafiscale druk
VB1: Bijdragen die werknemers en werkgevers betalen aan de sociale zekerheid
VB2: Sociale bijdragen die zelfstandigen moeten betalen
Belasting Retributie Parafiscale bijdragen
Geen onmiddellijk Aanwijsbare Aanwijsbare
aanwijsbare tegenprestatie tegenprestatie
tegenprestatie
Verplichte bijdrage Enkel verschuldigd Verplichte bijdrage
2
, wanneer men effectief
beroep doet op die
dienst
HOOFDSTUK 3: SITUERING VAN HET BELASTINGRECHT
Publiek recht
MAAR ook privaat recht nodig
Regels van gemeenrecht zijn van toepassing, tenzij het fiscaal recht afwijkt.
Een goed fiscalist dient ook een grondige kennis te hebben van een aantal
gemeenrechtelijke rechtstakken.
VB: Burgerlijk recht, boekhoudrecht
Belastingrecht / fiscaal recht: - vragen die altijd terugkomen
Belastingplichtige (wie is dit en wie niet?)
Belastbare grondslag (waarop moet je belastingen betalen?)
Tarief (hoeveel moet je betalen?)
Procedure inning (hangt samen met het tarief, kan niet van elkaar af
gezien worden) (welke termijnen moeten nageleefd worden, hoe moet ik
het aangeven?)
…
HOOFDSTUK 4: NOODZAKELIJK KARAKTER VAN
BELASTINGEN IN EEN MODERNE SAMENLEVING
Belastingen = de prijs die we betalen voor de grondwettelijke rechten en
vrijheden
Moet de overheid in staat stellen haar specifieke overheidstaak te vervullen.
Belasting = noodzakelijk kwaad
3
, HOOFDSTUK 5: DE FUNCTIES VAN DE BELASTING
Functies van Financiële functie
belastingen
Economische functie
Sociale functie
1/ FINANCIËLE FUNCTIE
Meest essentiële functie
Belangrijkste bron van inkomsten voor de overheid
Jaarlijkse raming in de begroting
Wat gebeurt er met ons belastinggeld
Organisatie belastingstelsel, 4 elementen waaraan een ideaal belastingstelsel
aan zou moeten voldoen:
1/1 EEN GEREGELDE BELASTINGSOPBRENGST
Voldoende stabiliteit
VB: Stel je verdient niet elke maand hetzelfde (inkomsten fluctueren), dan is het
moeilijk om bv te gaan lenen bij de bank
Beweeglijkheid / dynamisch
VB1: Aanslag in zaventem, dan moet er snel geld vrijgemaakt kunnen worden
voor militairen
VB2: Coronapandemie, snel geld moeten vrijmaken voor gezondheidszorg
1/2 EEN EENVOUDIGE BELASTINGSTELSEL !!!! PROBLEEM IN BELGIË
Realiteit is anders, erg complex
Burgers moeten gemotiveerd worden om de belastingen correct te
betalen, ze moeten hiervoor het systeem kunnen begrijpen
PROBLEEM DOOR COMPLEXITEIT: er kunnen heel makkelijk fouten
gebeuren en discussies ontstaan makkelijk
1/3 EEN SNELLE EN GOEDKOPE INNING
Ook de procedure is eenvoudig
VB: Personenbelasting, men betaald een bedrijfsvoorheffing (voorschot
personenbelasting) obv die voorschotten wordt er een afrekening gemaakt (soms
geld terugkrijgen, soms meer betalen). In België blijkt dat er elk jaar in absolute
4
