Samenvatting Media- en Auteursrecht | UGent | 2025/26

Inleiding
Algemeen kader media- en auteursrecht
Internationaal niveau
- Raad van Europa
o Bevorderen van eenheid tussen de lidstaten
o 46 lidstaten
o EU + Turkije, Oekraïne,…
o Hebben allemaal Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)
ondertekend
 Rechtstreekse werking en individueel klachtrecht
o Permanente rechtsorgaan voor de Raad van Europa: Europees Hof voor de rechten
van de mens (EHRM) in Straatsburg
 Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de
Fundamentele Vrijheden (EVRM)

Europees niveau
- Europese Unie
o 27 lidstaten (tot 2020 28: - Brexit)
o Handvest van de grondrechten
o Belangrijkste EU-instellingen: Europees Parlement, Raad, Commissie
o Europese richtlijnen  omzetten in nationaal recht
o Hof van Justitie van de Europese Unie (HJEU) in Luxemburg
 Ziet erop toe dat EU-landen zich aan de EU-wetgeving houden
 Interpretatie wetgeving (prejudiciële beslissing): interpretatie van wetgeving
kan van land tot land verschillen

 Raad van Europa en Europese Unie: 2 afzonderlijke rechtscolleges

Nationaal niveau
- Mediadecreet: belangrijkste wetgeving ivm media
- Vlaamse regering Diependaele
o Minister van media: Cieltje Van Achter (N-VA)
o Minister van cultuur: Caroline Gennez (Vooruit)

Auteursrecht
- Internationaal niveau
o Moederverdrag = Berner conventie
 Auteur moest niet langer zijn werk laten registeren + moest geen aanvraag
meer doen voor eigendomsbescherming
- Europees niveau: richtlijnen en toetsing door HJEU
- Nationaal niveau: auteursrecht is federale materie
o Tot bevoegdheid van minister van economische zaken: Vincent Karremans
o Boek XI van Wetboek Economisch Recht (WER)
- Minister David Clarinval: vice-eersteminister en minister van Werk, Economie en Landbouw
(MR)


1

,Auteursrecht
Auteursrecht maakt deel uit van de familie van de intellectuele eigendomsrechten (IPR)

Intellectual property rights (IPR)

Bescherming is
- Exclusief
- Beperkt in tijd
- Vatbaar voor overdracht


Wat kun je beschermen met intellectuele eigendomsrechten? Bv.
- Handelsnaam
- Boek, kunst, muziek
- Merk
- Data in databank
- Machine
- Verpakking
- Chips
- Plantenras


Auteursrecht is een buitenbeentje bij IPR 
auteursrecht beschermt werken van
letterkunde, kunst en wetenschappen




Auteursrecht: vormvrije bescherming
- Geen voorafgaande formaliteiten nodig (in tegenstelling tot andere intellectuele
eigendomsrechten)
- Auteursrecht ontstaat uit loutere creatie van een origineel werk
o Moeilijk om te bewijzen dat jij het hebt gemaakt
- Berner Conventie: ‘the enjoyment and the exercise of these rights shall not be subject to any
formality
- Kan rol spelen voor het vermoeden van auteurschap
o Copyright notice [©, naam, jaar]: vermoeden van auteurschap
o Deponeren: registratie vaste datum (bewijs)
- Waarom vormvrije bescherming  Berner conventie
o Heel veel schilders waren analfabeten, niet veel mensen konden alles neerschrijven
en deponeren
o Voorwaarden om auteursrecht te verkrijgen zijn niet moeilijk, je weet pas wanneer
iets auteursrechtelijk beschermd is als het moet voorkomen in de rechtbank



2

,Intellectuele eigendomsrechten
- Die aangevraagd moeten worden
o Octrooirecht, modelrecht, chipsrecht, kwekersrecht, merkenrecht
- Die automatisch ontstaan
o Auteursrecht, handelsnaamrecht, databankrecht

IPR: algemene kenmerken
- Juridische bescherming voor creaties of voortbrengselen van de geest die het gewone of
banale overstijgen
- Exclusief (monopolie)
- Beperkt in tijd, dan vallen de rechten in publiek domein
- Vatbaar voor overdracht

Wetgeving staat in Wetboek Economisch Recht (WER)
- Boek XI: intellectuele eigendom, titel 5: auteursrecht en naburige rechten
- Bv. artikel citeren: art XI. 165 WER

Het object van auteursrecht
Object
- Wat wordt beschermd?
- Auteursrecht: werken van letterkunde en kunst
- Naburige rechten: prestaties van uitvoerende kunstenaars (bv. zanger, acteur), producenten,
omroeporganisaties
- Wat zegt de wet?
o Art. XI.165. §1: alleen de auteur van een werk van letterkunde of kunst heeft het
recht om het op welke wijze of in welke vorm ook, direct of indirect, tijdelijk of
duurzaam, volledig of gedeeltelijk te produceren of te laten reproduceren
o Ook: werken van letterkunde, werken van beeldende kunst, audiovisuele werken,
databanken, foto’s, portret, partituren van muziekwerken,…
- Berner Conventie
o Art. 2: de term “werken van letterkunde en kunst” omvat “alle voortbrengselen op
het gebied van letterkunde, wetenschap en kunst, welke ook de wijze of de vorm van
uitdrukking zij, zoals boeken, brochures en andere geschriften; voordrachten,
toespraken, preken en andere werken van dien aard; toneelwerken of dramatisch-
muzikale werken; choreografische werken en pantomimes; muzikale composities met
of zonder woorden; cinematografische werken, waarmee volgens een soortgelijke
werkwijze uitgedrukte werken worden gelijkgesteld; werken van teken-, schilder-,
bouw-, beeldhouw-, graveer- en litho-grafeerkunst; fotografische werken, waarmee
volgens een soortgelijke werkwijze uitgedrukte werken worden gelijkgesteld; werken
van toegepaste kunst; illustraties en aardrijkskundige kaarten; tekeningen, schetsen
en plastische werken, betrekking hebbende op de aardrijkskunde, de topografie, de
bouwkunde of de wetenschappen”
 Niet-limitatieve, maar uitgebreide opsomming




3

, - Auteursrecht is geen kunstrecht (rechter bepaalt niet wat wel of niet kunst is)
- Wat is dan auteursrecht? Criteria
1. Concrete, waarneembare vorm: abstract idee is niet beschermd
 De vorm van het werk is wel beschermd
 Bv. Da Vinci Code – The Holy Blood and the Holy Grail?
 Inspiratie <-> vorm
 Rechter heeft beslist dat het louter inspiratie was, maar op een
andere manier uitgewerkt
 Tv formats/rechten op concepten voor televisieprogramma’s
 Historische feiten en gebeurtenissen zijn niet beschermd
 Idee moet voldoende uitgewerkt/geconcretiseerd zijn
 Nauwkeurige beschrijving, beeld van eindproduct
 NL RL Haeck: ‘het raamwerk of de structuur bestaande uit een
combinatie van elementen op basis waarvan een serie programma
afleveringen kan worden geproduceerd voor radio of televisie’
 Origineel
 = feitenkwestie
2. Originaliteit
 Geen algemene definitie
 Werk is origineel vanaf er een persoonlijke stempel rust op het werk, maker
heeft eigen/subjectieve keuzes gemaakt bij de creatie van zijn werk, eigen
intellectuele schepping van de auteur
 Voor 3 categorieën van werken vinden we wel de omschrijving van
‘oorspronkelijk’ terug: foto’s, computerprogramma’s, databanken)
 Los van artistieke waarde, bestemming, doel, drager, inhoud
 Maker = mens (niet louter machine)
 Rechtspraak
 Werk moet de uitdrukking zijn van de intellectuele inspanning van de
maker
 Activiteit van de menselijke geest: ‘individueel karakter waardoor er
een schepping ontstaat’
 Eigen inbreng van de auteur moet terug te vinden zijn in het werk

Creatie menselijke geest

Aap die selfie trekt van zichzelf, dierenrechtenorganisatie in US
zei dat ze hun rechten moeten betalen.
US Copyright Office heeft beslist dat dieren geen copyrights
kunnen hebben en het dus in publiek domein valt.


Won een kunstwedstrijd met door AI gemaakte foto, wou een
statement maken.
US Copyright Office heeft beslist dat er geen auteursrecht op
rust. Nu hebben ze beslist dat als er voldoende menselijke
inbreng is (complexe prompt) er auteursrecht op zou kunnen
rusten.

4