Sociale psychologie H4:
gehoorzaamheid
0. Inleiding
- Sprookje over nieuwe kleren vn de kiezen – vn Hans Christian Andersen
o Mensen moeilijkheid ervaren => tegen collectief & beslissingen vn leidersfiguren in gaan
o Blindelings werkelijkheid vn leidersfiguur overnemen => echten fysieke realiteit negeren
1. Het gehoorzaamheidsexperiment vn
Milgram
- Agressief gedrag soms simpelweg gesteld omdat iemand aan bevel gehoorzaamt
Situering
- Tssn 1960 – 1963 aan Yale
- Zeer controversieel & ethisch betwistbaar
- Experiment over gehoorzaamheid vn proefpersonen
Rekrutering
- Coverstory:
o Studie over (invloed vn straf op) ‘leren’
- Selectiecriteria:
o Man
o 20 – 50j
o Diverse beroepen (exclusie: studenten)
- Proefleider:
o 31j biologieleraar
o Streng & daadkrachtig
- Pseudoproefpersoon: 47j man
1.1 Proefopstelling v/h Milgram-experiment
- Instructies vn proefpersoon:
o Neem plaats achter de stroomgenerator
o Ondervraag de leerling
o Als de leerling een fout maakt, geef je hem een
shock
o Bij elke fout, 15 volt hoger
- Labels stroomgenerator:
o Lichte shock
o Middelmatige shock
o Hevige shock
o Zeer hevige shock
o Intense shock
o Zeer intense shock
o Gevaar: dodelijke shock
o Laatste 2 knoppen: XXX
- Instructies vr pseudoproefpersoon:
o 75, 90 & 105 volt: kermen van de pijn
1
, o 120 volt: schreeuwen
o 150 volt: “Proefleider! Ik stop ermee! Laat me hieruit!”
o 300 volt: “Ik weiger nog te antwoorden”
o 330 volt: geen geluid
- Reacties vn proefleider na proefpersoon experiment in
vraag stelt:
o “Please continue/go on”
o “The experiment requires that you continue”
o “It is absolutely essential that you continue”
o “You have no other choice, you must go on
Vr proefpersoon nt gemakkelijk => onder druk gezet om
te gehoorzamen aan bevel vn proefleider
1.2 Resultaten v/h Milgram-experiment
- Vele proefpersonen moeilijk blijven gehoorzamen
- Naïeve proefpersonen waren gekweld vertoonden uiterlijke kenmerken vn stress zoals:
o Stotteren
o Beven
o Grimassen
o Zweten
o Op lippen bijten
o Nagels in handen drukken
- Maar 65% diende schokken 450 volt toe
- Data spreekt intuïtieve & wetenschappelijke voorspellingen tegen
- Conclusie vn deze resultaten:
o Mensen in staat om onschuldige persoon te martelen vanuit gehoorzaamheid
1.3 Gelijkenissen & verschillen met Holocaust
Gelijkenissen Verschillen
Agressie Nt gedreven door haat of xenofobie
Opdrachtgevers & uitvoerders Nt rechtstreeks geconfronteerd met gevolgen vn
hun daden
Verantwoordelijkheid afschuiven op Stress, gekweld, innerlijke verscheuring
opdrachtgevers
Expliciete bevelen Vroegen om te stoppen met uitvoering geweld
Uitvoerders wisten wat ze deden Minder dwang op te pijnigen
(Minder zware gevolgen vr het nt opvolgen vn
bevelen bij Milgram)
Onschuldige & toevallige slachtoffers
Slachtoffers smeekten om genade & voor hun
leven
Uitvoerders waren doodgewone mensen
Verhaal Samuel Marshall: Men against fire
- Context:
o Tijdens WOII
o Amerikaanse troepen poging eiland vn Japanners veroveren
o Japanners bestormen Amerikaanse troepen
o Marshall bevraagt soldaten na afloop incident
- Resultaten interviews => bijzondere conclusie
o Gemiddelde gezonde individu => grote innerlijke & onbewuste weerstand tegen
vermoorden vn medemens => nt uit vrije wil leven zal ontnemen
o Meeste mensen afkeer tegen agressie
2
gehoorzaamheid
0. Inleiding
- Sprookje over nieuwe kleren vn de kiezen – vn Hans Christian Andersen
o Mensen moeilijkheid ervaren => tegen collectief & beslissingen vn leidersfiguren in gaan
o Blindelings werkelijkheid vn leidersfiguur overnemen => echten fysieke realiteit negeren
1. Het gehoorzaamheidsexperiment vn
Milgram
- Agressief gedrag soms simpelweg gesteld omdat iemand aan bevel gehoorzaamt
Situering
- Tssn 1960 – 1963 aan Yale
- Zeer controversieel & ethisch betwistbaar
- Experiment over gehoorzaamheid vn proefpersonen
Rekrutering
- Coverstory:
o Studie over (invloed vn straf op) ‘leren’
- Selectiecriteria:
o Man
o 20 – 50j
o Diverse beroepen (exclusie: studenten)
- Proefleider:
o 31j biologieleraar
o Streng & daadkrachtig
- Pseudoproefpersoon: 47j man
1.1 Proefopstelling v/h Milgram-experiment
- Instructies vn proefpersoon:
o Neem plaats achter de stroomgenerator
o Ondervraag de leerling
o Als de leerling een fout maakt, geef je hem een
shock
o Bij elke fout, 15 volt hoger
- Labels stroomgenerator:
o Lichte shock
o Middelmatige shock
o Hevige shock
o Zeer hevige shock
o Intense shock
o Zeer intense shock
o Gevaar: dodelijke shock
o Laatste 2 knoppen: XXX
- Instructies vr pseudoproefpersoon:
o 75, 90 & 105 volt: kermen van de pijn
1
, o 120 volt: schreeuwen
o 150 volt: “Proefleider! Ik stop ermee! Laat me hieruit!”
o 300 volt: “Ik weiger nog te antwoorden”
o 330 volt: geen geluid
- Reacties vn proefleider na proefpersoon experiment in
vraag stelt:
o “Please continue/go on”
o “The experiment requires that you continue”
o “It is absolutely essential that you continue”
o “You have no other choice, you must go on
Vr proefpersoon nt gemakkelijk => onder druk gezet om
te gehoorzamen aan bevel vn proefleider
1.2 Resultaten v/h Milgram-experiment
- Vele proefpersonen moeilijk blijven gehoorzamen
- Naïeve proefpersonen waren gekweld vertoonden uiterlijke kenmerken vn stress zoals:
o Stotteren
o Beven
o Grimassen
o Zweten
o Op lippen bijten
o Nagels in handen drukken
- Maar 65% diende schokken 450 volt toe
- Data spreekt intuïtieve & wetenschappelijke voorspellingen tegen
- Conclusie vn deze resultaten:
o Mensen in staat om onschuldige persoon te martelen vanuit gehoorzaamheid
1.3 Gelijkenissen & verschillen met Holocaust
Gelijkenissen Verschillen
Agressie Nt gedreven door haat of xenofobie
Opdrachtgevers & uitvoerders Nt rechtstreeks geconfronteerd met gevolgen vn
hun daden
Verantwoordelijkheid afschuiven op Stress, gekweld, innerlijke verscheuring
opdrachtgevers
Expliciete bevelen Vroegen om te stoppen met uitvoering geweld
Uitvoerders wisten wat ze deden Minder dwang op te pijnigen
(Minder zware gevolgen vr het nt opvolgen vn
bevelen bij Milgram)
Onschuldige & toevallige slachtoffers
Slachtoffers smeekten om genade & voor hun
leven
Uitvoerders waren doodgewone mensen
Verhaal Samuel Marshall: Men against fire
- Context:
o Tijdens WOII
o Amerikaanse troepen poging eiland vn Japanners veroveren
o Japanners bestormen Amerikaanse troepen
o Marshall bevraagt soldaten na afloop incident
- Resultaten interviews => bijzondere conclusie
o Gemiddelde gezonde individu => grote innerlijke & onbewuste weerstand tegen
vermoorden vn medemens => nt uit vrije wil leven zal ontnemen
o Meeste mensen afkeer tegen agressie
2
