SV: FUNCTIE EN DYSFUNCTIE VAN HET
KAAKSTELSEL
HOOFDSTUK 1: HET KAAKGEWRICHT
KAAKGEWRICHT – ARTICULATIO TEMPEROMANDIBULARIS
Kaakgewricht bestaat uit:
à botstructuren; discus, ligamenten met een kapsel daarrond, spieren, bloedvaten die bloedtoevoer
voorzien en bezenuwing
BOTSTRUCTUREN
VOOR ons belangrijk: het kaakgewricht en de relatie met de tanden
Functie van het kaakgewricht à beïnvloedt door de tanden
• die stukken hangen aan elkaar, moeten altijd samen bekeken worden
• Pijn in die regio: uiten als tandpijn of omgekeerd
een patiënt tandpijn ervaren terwijl er eigenlijk een probleem is in het gewricht of de spieren. Het zit ook vlak
naast de gehoorgang à kan ook uiten als oorpijn
Inzoomen op de botstructuren van het kaakgewricht: fossa mandibularis (MF)
en de condyl die in de holte gaat functioneren
• gaat niet alleen draaien, ook naar voor schuiven langs de eminentia
articularis (AE)
MAAR het stopt op tijd, anders schiet het uit de kom en blijft de patiënt met zijn
mond open staan. Om dat te verhinderen zitten er nog veel andere structuren
rond het bot om daar een goede functie te gaan krijgen.
,Fossa (holte)
• 23 op 19mm
• biconcaaf dus twee keer hol
• fibreus en avasculair weefsel
- weinig regeneratiecapaciteit à als het stukgaat krijgen we geen nieuwe
cellen en blijft dat stuk
- kraakbeencellen verminderen als we ouder worden
- RX gaat botstructuren weergeven à zien condyl die in de fossa zit
Condyl
• 20mm op 10mm à kleiner dan de fossa omdat dat daar
moet inpassen
- MAAR het is nog wat kleiner waardoor het niet goed
draait in de holte
• Daarom zit er een discus tussen
- Die is convex om te passen in de fossa en is meestal
ongeveer ovaal
® MAAR kan verschillende vormen hebben
CT-scan, radiografisch beeld van voor gezien. In plaats van mooi rond is de condyl hier een ‘hartjesvorm’ à dan
gaat het minder makkelijk functioneren en bewegen dus hebben liefst een ronde/ovaalvorm. Als we van vooruit
kijken lopen die ongeveer horizontaal, als we van bovenop kijken staan die ongeveer onder een hoek van 150°
HISTOLOGIE
Fossa heeft weinig regeneratiecapaciteit
Condyl:
• Vroeger: noemde ze dat de Arcadestructuur van Benninghof
- allemaal boogvormige gestructureerde matten die daarop lagen
• NU: een soort collageenmatten zijn met daarop pluisjes
- Zorgen dat de gewrichten soepel gaan bewegen
• Wat we daar hebben van cellen is meer groeikraakbeenachtig
- Heeft dus regeneratiecapaciteit:
kunnen geen nieuwe condyl maken maar als er slijtage of artrose gaat optreden, kan zich dat voor een stuk
herstellen en kan men weer betere botranden krijgen.
,• VERSCHIL met heup en knie
- daar protheses bij 80-jarigen, kaakgewricht problemen vooral tussen 20-40 jaar
- oudere personen weinig à de condyl zich goed kan aanpassen aan artrose en veranderingen en terug
een stabiele situatie kan geven.
Daarvoor is het groeikraakbeen belangrijk
• bestaat uit chondrocyten, collageen (vezelmatten)
en proteoglycanen die hydrofiel zijn à die gaan
water opzuigen
• belangrijk omdat dat zoals een spons is = wheeping
lubrification
- Onder invloed van druk gaat het vocht eruit
geduwd worden, als het gewricht terug ontspant
dan gaat er weer vocht ingezogen worden
- Daarvoor is er genoeg vocht nodig
- als het vocht uitgeput geraakt gaat men problemen en last krijgen in dat gewricht
® Kan als men gaat klemmen of bijten op de tanden (knarsen) zodat er constant druk is waardoor
vocht eruit geduwd wordt
® wordt niet meer gesmeerd, begint te kraken en men krijgt afbraak in het
gewricht.
Condyl bestaat uit verschillende zones:
1. Articulaire zone: daarin collageenvezels die krachten kunnen opvangen
2. Proliferatieve zone: heel celrijk en kan dus regenereren
3. Fibrocartilagineuze zone: heeft heel sterk netwerk van vezels om zo krachten op
te vangen
4. Gecalficeerde kraakbeenzone: bevatten chondrocyten die opnieuw botcellen
aanmaken bij slijtage
Discus: kraakbeenschijfje dat zorgt dat de stukjes niet alleen goed kunnen roteren, maar ook kunnen
transleren als we open en dicht doen
• niet hetzelfde als meniscus (die heeft meer bewegingsmogelijkheden)
• discus hangt volledig vast aan kapsel en ligamenten
• Vooral fibreus weefsel maar weinig recuperatie
- kapot = kapot
We kunnen ook leven zonder discus maar proberen hem zoveel mogelijk te
beschermen:
• bot gaat dan over bot schuiven à knarsend geluid
- pas pijn als de botten echt tegen elkaar duwen
• Ook hier collageenbundels en wolpluisjes die mee voor de wheeping
lubrification gaan zorgen.
, Macroscopisch bestaat de discus uit verschillende zones:
• posterieure band die als een soort vlinder op de kaakkop zit als men in rust is
• intermediaire zone
• anterieure band
Vooraanzicht: botstructuur, coupe, discus die zowel langs mesiaal als
lateraalvastzit op de condyl
• de condyl kan als een soort schommel naar voor en naar achter daarrond
gaan (als de discus daar blijft zitten)
• laat rotatiebeweging toe door het feit dat het bovenaan niet vastzit
Als we een discus eruit halen zien we een rond ding dat hol is van op de condyl te liggen
• Soort vlindertje met 3 zones
- de achterste zone is iets dikker is dan de voorste, de middelste zone is het dunst
Op het moment dat er druk gaat komen à discus meer als een soort
wig daartussen gaan
fungeren om de stukken bot te gaan stabiliseren
• Je ziet de condyl die een beetje naar voor gekomen à de patiënt is
aan het opendoen
- dan krijgen we een draaibeweging en men gaat naar voor toe
bewegen
Discus is mee naar voor toe bewogen, maar in plaats van als een
vlinder daartussen te zitten gaat die meer als een soort wigje
daartussen zitten om te stabiliseren.
Obv MRI kunnen we kijken wat er met de discus gebeurt als de patiënt
open en toe gaat doen – zit die op zijn
plaats – vooraan – achteraan – beweegt die goed als we openen en
toedoen?
• De discus zelf: zeer weinig bezenuwing à zelf geen pijn gaan doen
• Discus hangt vanvoor vast naar de spieren toe en heeft achteraan
twee ligamenten waarmee die vasthangt en daartussen bevindt zich
de bilaminaire zone of zone van van rees
- gevuld met oa. bindweefsel maar vooral ook zenuwuiteinden,
dus als de patiënt pijn gaat voelen gaat dat meestal vanuit die
zone zijn
® van daaruit ontstekingsreactie en pijn
- Van daaruit wordt ook de synoviale vloeistof
(gewrichtsvloeistof) gemaakt en ontwikkeld à naar die
wolpluisjes en collageenmatten kan gaan om de wheeping
librification te gaan uitvoeren
• De bovenste lamina bestaat uit elastisch weefsel à kan makkelijk
uitrekken
• De onderste is een sterker elastiek à kan minder ver uitrekken en houdt zo de discus tegen zodat die niet
helemaal naar voor kan
Op het moment dat de twee vezels te veel uitgerokken raken, kan de discus naar voor zakken à patiënt klaagt
van een knap in het gewricht. Soort elastiek die opgerokken is, discus valt naar voor als de patiënt toedoet omdat
de elastieken niet genoeg trekken en als die dan opendoet springt die terug op zijn plaats.
KAAKSTELSEL
HOOFDSTUK 1: HET KAAKGEWRICHT
KAAKGEWRICHT – ARTICULATIO TEMPEROMANDIBULARIS
Kaakgewricht bestaat uit:
à botstructuren; discus, ligamenten met een kapsel daarrond, spieren, bloedvaten die bloedtoevoer
voorzien en bezenuwing
BOTSTRUCTUREN
VOOR ons belangrijk: het kaakgewricht en de relatie met de tanden
Functie van het kaakgewricht à beïnvloedt door de tanden
• die stukken hangen aan elkaar, moeten altijd samen bekeken worden
• Pijn in die regio: uiten als tandpijn of omgekeerd
een patiënt tandpijn ervaren terwijl er eigenlijk een probleem is in het gewricht of de spieren. Het zit ook vlak
naast de gehoorgang à kan ook uiten als oorpijn
Inzoomen op de botstructuren van het kaakgewricht: fossa mandibularis (MF)
en de condyl die in de holte gaat functioneren
• gaat niet alleen draaien, ook naar voor schuiven langs de eminentia
articularis (AE)
MAAR het stopt op tijd, anders schiet het uit de kom en blijft de patiënt met zijn
mond open staan. Om dat te verhinderen zitten er nog veel andere structuren
rond het bot om daar een goede functie te gaan krijgen.
,Fossa (holte)
• 23 op 19mm
• biconcaaf dus twee keer hol
• fibreus en avasculair weefsel
- weinig regeneratiecapaciteit à als het stukgaat krijgen we geen nieuwe
cellen en blijft dat stuk
- kraakbeencellen verminderen als we ouder worden
- RX gaat botstructuren weergeven à zien condyl die in de fossa zit
Condyl
• 20mm op 10mm à kleiner dan de fossa omdat dat daar
moet inpassen
- MAAR het is nog wat kleiner waardoor het niet goed
draait in de holte
• Daarom zit er een discus tussen
- Die is convex om te passen in de fossa en is meestal
ongeveer ovaal
® MAAR kan verschillende vormen hebben
CT-scan, radiografisch beeld van voor gezien. In plaats van mooi rond is de condyl hier een ‘hartjesvorm’ à dan
gaat het minder makkelijk functioneren en bewegen dus hebben liefst een ronde/ovaalvorm. Als we van vooruit
kijken lopen die ongeveer horizontaal, als we van bovenop kijken staan die ongeveer onder een hoek van 150°
HISTOLOGIE
Fossa heeft weinig regeneratiecapaciteit
Condyl:
• Vroeger: noemde ze dat de Arcadestructuur van Benninghof
- allemaal boogvormige gestructureerde matten die daarop lagen
• NU: een soort collageenmatten zijn met daarop pluisjes
- Zorgen dat de gewrichten soepel gaan bewegen
• Wat we daar hebben van cellen is meer groeikraakbeenachtig
- Heeft dus regeneratiecapaciteit:
kunnen geen nieuwe condyl maken maar als er slijtage of artrose gaat optreden, kan zich dat voor een stuk
herstellen en kan men weer betere botranden krijgen.
,• VERSCHIL met heup en knie
- daar protheses bij 80-jarigen, kaakgewricht problemen vooral tussen 20-40 jaar
- oudere personen weinig à de condyl zich goed kan aanpassen aan artrose en veranderingen en terug
een stabiele situatie kan geven.
Daarvoor is het groeikraakbeen belangrijk
• bestaat uit chondrocyten, collageen (vezelmatten)
en proteoglycanen die hydrofiel zijn à die gaan
water opzuigen
• belangrijk omdat dat zoals een spons is = wheeping
lubrification
- Onder invloed van druk gaat het vocht eruit
geduwd worden, als het gewricht terug ontspant
dan gaat er weer vocht ingezogen worden
- Daarvoor is er genoeg vocht nodig
- als het vocht uitgeput geraakt gaat men problemen en last krijgen in dat gewricht
® Kan als men gaat klemmen of bijten op de tanden (knarsen) zodat er constant druk is waardoor
vocht eruit geduwd wordt
® wordt niet meer gesmeerd, begint te kraken en men krijgt afbraak in het
gewricht.
Condyl bestaat uit verschillende zones:
1. Articulaire zone: daarin collageenvezels die krachten kunnen opvangen
2. Proliferatieve zone: heel celrijk en kan dus regenereren
3. Fibrocartilagineuze zone: heeft heel sterk netwerk van vezels om zo krachten op
te vangen
4. Gecalficeerde kraakbeenzone: bevatten chondrocyten die opnieuw botcellen
aanmaken bij slijtage
Discus: kraakbeenschijfje dat zorgt dat de stukjes niet alleen goed kunnen roteren, maar ook kunnen
transleren als we open en dicht doen
• niet hetzelfde als meniscus (die heeft meer bewegingsmogelijkheden)
• discus hangt volledig vast aan kapsel en ligamenten
• Vooral fibreus weefsel maar weinig recuperatie
- kapot = kapot
We kunnen ook leven zonder discus maar proberen hem zoveel mogelijk te
beschermen:
• bot gaat dan over bot schuiven à knarsend geluid
- pas pijn als de botten echt tegen elkaar duwen
• Ook hier collageenbundels en wolpluisjes die mee voor de wheeping
lubrification gaan zorgen.
, Macroscopisch bestaat de discus uit verschillende zones:
• posterieure band die als een soort vlinder op de kaakkop zit als men in rust is
• intermediaire zone
• anterieure band
Vooraanzicht: botstructuur, coupe, discus die zowel langs mesiaal als
lateraalvastzit op de condyl
• de condyl kan als een soort schommel naar voor en naar achter daarrond
gaan (als de discus daar blijft zitten)
• laat rotatiebeweging toe door het feit dat het bovenaan niet vastzit
Als we een discus eruit halen zien we een rond ding dat hol is van op de condyl te liggen
• Soort vlindertje met 3 zones
- de achterste zone is iets dikker is dan de voorste, de middelste zone is het dunst
Op het moment dat er druk gaat komen à discus meer als een soort
wig daartussen gaan
fungeren om de stukken bot te gaan stabiliseren
• Je ziet de condyl die een beetje naar voor gekomen à de patiënt is
aan het opendoen
- dan krijgen we een draaibeweging en men gaat naar voor toe
bewegen
Discus is mee naar voor toe bewogen, maar in plaats van als een
vlinder daartussen te zitten gaat die meer als een soort wigje
daartussen zitten om te stabiliseren.
Obv MRI kunnen we kijken wat er met de discus gebeurt als de patiënt
open en toe gaat doen – zit die op zijn
plaats – vooraan – achteraan – beweegt die goed als we openen en
toedoen?
• De discus zelf: zeer weinig bezenuwing à zelf geen pijn gaan doen
• Discus hangt vanvoor vast naar de spieren toe en heeft achteraan
twee ligamenten waarmee die vasthangt en daartussen bevindt zich
de bilaminaire zone of zone van van rees
- gevuld met oa. bindweefsel maar vooral ook zenuwuiteinden,
dus als de patiënt pijn gaat voelen gaat dat meestal vanuit die
zone zijn
® van daaruit ontstekingsreactie en pijn
- Van daaruit wordt ook de synoviale vloeistof
(gewrichtsvloeistof) gemaakt en ontwikkeld à naar die
wolpluisjes en collageenmatten kan gaan om de wheeping
librification te gaan uitvoeren
• De bovenste lamina bestaat uit elastisch weefsel à kan makkelijk
uitrekken
• De onderste is een sterker elastiek à kan minder ver uitrekken en houdt zo de discus tegen zodat die niet
helemaal naar voor kan
Op het moment dat de twee vezels te veel uitgerokken raken, kan de discus naar voor zakken à patiënt klaagt
van een knap in het gewricht. Soort elastiek die opgerokken is, discus valt naar voor als de patiënt toedoet omdat
de elastieken niet genoeg trekken en als die dan opendoet springt die terug op zijn plaats.
