Hoofdstuk 5: Ontwikkeling van het zelfconcept
5.1 Persoonlijkheid en identiteit
Persoonlijkheid:
= Verzameling van stabiele en unieke psychische (innerlijke) en gedragsmatige (uiterlijke)
kenmerken, waardoor iemand zich op een consistente (=samenhangende) manier gedraagt.
VB.: Kalm, rustig -> innerlijk Agressief -> uiterlijk
De persoonlijkheid is de typerende manier waarop iemand met uiteenlopende situaties
omgaat.
Het is het karakteristieke gedragspatroon van een individu
VB.: Nieuwsgierig, behulpzaam, verantwoordelijk,…
Gevaar bij een eenmalig contact voor wat het inschatten van iemands persoonlijkheid
betreft:
1. Te veel afgaan op een eerste indruk.
Hieruit verkeerde conclusies (attributies) trekken.
2. Vooroordelen opbouwen op basis van enkele uiterlijke kenmerken
VB.: HALO en HORN effect
Neg kenm dat doorweegt
Pos kenm dat doorweegt
Identiteit:
Je ‘persoonlijkheid’ wordt vaak verward met je persoonlijke identiteit. De ontwikkeling van
je persoonlijkheid is een proces dat vooral (inwendig) plaatsvindt (maar ook onder invloed
van de buitenwereld).
Parallel daarmee moet je vanaf je jeugd als snel keuzes gaan maken die je latere leven
beïnvloeden.
Dit heet identiteit, identiteit heeft 2 aspecten in zich:
1) Op psychisch niveau: het individu ervaart zichzelf als innerlijke eenheid
2) Op psychosociaal niveau: je zoekt een balans tussen jezelf en je sociale omgeving, tussen
hoe jij jezelf ervaart (eigenheid) en hoe de anderen jou zien (karakter).
Beide moeten in EVENWICHT zijn!!
Vanaf de puberteit hebben jongeren het vaak moeilijk met hun identiteit.
Erik Erikson: adolescentiefase= belangrijk moment om het conflict tussen identiteit en
rolverwarring op te lossen.
Philip Zimbardo: door de complexe sociale rollen die we moeten vervullen, kan er een
identiteitscrisis ontstaan. Door rolverwarring ‘vechten we met onszelf’.
Enkel door rolverwarring op te lossen, komen we tot een persoonlijke groei.
Identiteitscrisis kan je op vers momenten meemaken in je leven je weet dan niet welke
keuzes je moet maken om je leven weer ‘op de rails’ te krijgen.
, 5.2 Ontwikkeling van het subjectieve zelf
A Het zelfconcept
Je wordt niet geboren met een zelfconcept of zelfbeeld. Baby’s hebben nog geen psychisch
besef van zichzelf, maar reageren al snel op mensen, dankzij de sensomotorische
ontwikkeling. (subjectieve zelf)
Als het zelfconcept zich verder ontwikkelt, krijgt het kind ook het vermogen voor empathie
of inleveringsvermogen. (objectieve zelf)
Ontwikkeling: (1) (2-12 maanden)/ ontstaan vh subjectieve zelf
= indrukwekkende sensomotorische ontwikkeling/ boost
(2e levensjaar)/ ontstaan vh zelfbewustzijn
= zodra het kind zichzelf herkent in…
(15 maanden-5 jaar)/ ontstaan vh objectieve zelf
= ontwikkeling vh vermogen voor empathie, inlevingsvermogen
Eerste onderzoeken: (=vaak observatie van de eigen kinderen)
Onderzoekers: 1. William Preyer
2. Clara Stern
3. Charles Darwin
Grondlegger: (= zijn vaak de bekendste onderzoekers in dit domein)
Onderzoekers: 1. Jean Piaget
Uitgebreide reeks van boeken
2. Arnold Gesell
Gebruikte als eerste video-opnamens
3. Robert Fants
De kijkmethode
= Er werd gemeten hoeveel tijd baby’s namen om naar plaatjes of
objecten te kijken = habituatie-effect
De tijd werd stopgezet wanneer baby’s hun interesse verloren doordat
ze gewend waren aan wat er getoond werd.
Gebruik van die methode vandaag:
Elektronische registratie van de oogbewegingen en breinactiviteit moet expectancy bias
voorkomen bij de onderzoeker.
5.1 Persoonlijkheid en identiteit
Persoonlijkheid:
= Verzameling van stabiele en unieke psychische (innerlijke) en gedragsmatige (uiterlijke)
kenmerken, waardoor iemand zich op een consistente (=samenhangende) manier gedraagt.
VB.: Kalm, rustig -> innerlijk Agressief -> uiterlijk
De persoonlijkheid is de typerende manier waarop iemand met uiteenlopende situaties
omgaat.
Het is het karakteristieke gedragspatroon van een individu
VB.: Nieuwsgierig, behulpzaam, verantwoordelijk,…
Gevaar bij een eenmalig contact voor wat het inschatten van iemands persoonlijkheid
betreft:
1. Te veel afgaan op een eerste indruk.
Hieruit verkeerde conclusies (attributies) trekken.
2. Vooroordelen opbouwen op basis van enkele uiterlijke kenmerken
VB.: HALO en HORN effect
Neg kenm dat doorweegt
Pos kenm dat doorweegt
Identiteit:
Je ‘persoonlijkheid’ wordt vaak verward met je persoonlijke identiteit. De ontwikkeling van
je persoonlijkheid is een proces dat vooral (inwendig) plaatsvindt (maar ook onder invloed
van de buitenwereld).
Parallel daarmee moet je vanaf je jeugd als snel keuzes gaan maken die je latere leven
beïnvloeden.
Dit heet identiteit, identiteit heeft 2 aspecten in zich:
1) Op psychisch niveau: het individu ervaart zichzelf als innerlijke eenheid
2) Op psychosociaal niveau: je zoekt een balans tussen jezelf en je sociale omgeving, tussen
hoe jij jezelf ervaart (eigenheid) en hoe de anderen jou zien (karakter).
Beide moeten in EVENWICHT zijn!!
Vanaf de puberteit hebben jongeren het vaak moeilijk met hun identiteit.
Erik Erikson: adolescentiefase= belangrijk moment om het conflict tussen identiteit en
rolverwarring op te lossen.
Philip Zimbardo: door de complexe sociale rollen die we moeten vervullen, kan er een
identiteitscrisis ontstaan. Door rolverwarring ‘vechten we met onszelf’.
Enkel door rolverwarring op te lossen, komen we tot een persoonlijke groei.
Identiteitscrisis kan je op vers momenten meemaken in je leven je weet dan niet welke
keuzes je moet maken om je leven weer ‘op de rails’ te krijgen.
, 5.2 Ontwikkeling van het subjectieve zelf
A Het zelfconcept
Je wordt niet geboren met een zelfconcept of zelfbeeld. Baby’s hebben nog geen psychisch
besef van zichzelf, maar reageren al snel op mensen, dankzij de sensomotorische
ontwikkeling. (subjectieve zelf)
Als het zelfconcept zich verder ontwikkelt, krijgt het kind ook het vermogen voor empathie
of inleveringsvermogen. (objectieve zelf)
Ontwikkeling: (1) (2-12 maanden)/ ontstaan vh subjectieve zelf
= indrukwekkende sensomotorische ontwikkeling/ boost
(2e levensjaar)/ ontstaan vh zelfbewustzijn
= zodra het kind zichzelf herkent in…
(15 maanden-5 jaar)/ ontstaan vh objectieve zelf
= ontwikkeling vh vermogen voor empathie, inlevingsvermogen
Eerste onderzoeken: (=vaak observatie van de eigen kinderen)
Onderzoekers: 1. William Preyer
2. Clara Stern
3. Charles Darwin
Grondlegger: (= zijn vaak de bekendste onderzoekers in dit domein)
Onderzoekers: 1. Jean Piaget
Uitgebreide reeks van boeken
2. Arnold Gesell
Gebruikte als eerste video-opnamens
3. Robert Fants
De kijkmethode
= Er werd gemeten hoeveel tijd baby’s namen om naar plaatjes of
objecten te kijken = habituatie-effect
De tijd werd stopgezet wanneer baby’s hun interesse verloren doordat
ze gewend waren aan wat er getoond werd.
Gebruik van die methode vandaag:
Elektronische registratie van de oogbewegingen en breinactiviteit moet expectancy bias
voorkomen bij de onderzoeker.
