Verplichte voorbeelden
DE REPUBLIEK (1515-1648)
1. Luther verschijnt voor de Rijksdag in Worms (1521)
Karel V riep de belangrijkste Duitse vorsten en edelen bijeen in Worms. Hij vroeg daar aan
Luther of hij vasthield aan zijn opvattingen, waarop Luther antwoordde dat zijn opvattingen
gebaseerd waren op de Bijbel en dat hij niet anders kon dan zich aan zijn opvattingen
houden. Dit leidde tot definitieve scheuring van de kerk.
Luther: mensen kunnen in de hemel komen door veel de bijbel te lezen en door
oprecht in God te geloven; vorst door God gekozen en dus geen verzet tegen vorst
Luther gaat in ballingschap bij een hem gunstig gezinde Duitse vorst
Voortaan sprake van een katholieke kerk (de paus) en de protestante kerk (hervormers)
21. De protestantse Reformatie die de splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg
had
2. Instelling van de drie Collaterale Raden (1531)
Ingesteld door Karel V en moeten de vorst van advies voorzien. De nieuwe adviesraden
nemen functies over die lange tijd toegewezen waren aan de adel in de Nederlanden.
Nederlandse edelen zien een bedreiging voor hun eigen inspraak en hun privileges hierdoor.
Raad van State: buitenlandse politieke en oorlogsvoering; Nederlandse edelen
Geheime Raad: binnenlandse aangelegenheden en rechtspraak; rechtsgeleerden
Raad van Financiën: overheidsfinanciën
17. Het begin van staatsvorming en centralisatie
23. Het streven van vorsten naar absolute macht
3. Instelling bloedplakkaten (1550)
De bloedplakkaten werden ingevoerd door Karel V en het was een wet die vanwege zijn
strengheid het bloedplakkaat genoemd werd. Volgens deze wet moesten alle ketters worden
gedood. Op het bezit van ketterse boeken en het onderdak bieden aan ketters stond de
doodstraf.
Ketter: iemand die in zijn geloof afwijkt van de officiële leer
De prostestanten zijn de ketters hier
23. Het streven van vorsten naar absolute macht
4. Het ontzet van Leiden (1574)
Leiden werd in oktober 1573 omsingeld door het Spaanse leger, dat de stad uit wilde
hongeren en zo tot overgave wilde dwingen. Leiden had grote voedselvoorraden, dus het
plan van de Spanjaarden mislukte. Nadat de Spanjaarden Lodewijk verslagen hadden,
belegerden ze Leiden opnieuw, toen ontstond er wel honger. Om Leiden te ontzetten, staken
de Geuzen de rivierdijken door om de Spanjaarden met behulp van water weg te jagen. In de
nacht van 2 op 3 oktober 1574 vluchtten de Spanjaarden.
Geuzen voeren erna de stad met haring en witbrood
Hierna veel financiële problemen voor Spaanse leger
22. Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat
, 5. Alteratie van Amsterdam (1578)
In 1578 ging Amsterdam van de kant van Filips II naar de kant van Willem van Oranje.
Hierdoor keerden calvinistische vluchtelingen terug naar Amsterdam, waar ze de katholieke
regenten afzetten en de macht in de stad overnamen. Katholieke stadsbestuurders,
monniken en andere geestelijken werden opgepakt en weggejaagd.
Willem van Oranje blokkeerde de handel met de stad, waardoor Amsterdam werd
gedwongen om zich aan te sluiten bij WvO
Amsterdam kiest voor de economisch meest gunstige optie
Resultaat: katholieke stadsbestuur wordt vervangen door calvinistische stadsbestuur
14. De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden
21. De protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had
22. het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat
6. Plakkaat van Verlatinge (1581)
Een reactie van de opstandige gewesten op het vogelvrij verklaren van Willem van Oranje
(1581) door Filips II. In dit plakkaat wordt Filips II door de Staten-Generaal van de
opstandelingen afgezworen, omdat volgens hen een vorst aangesteld is door God, maar
afgezet mag worden als hij zijn onderdanen onderdrukt en niet beschermt.
Unie van Utrecht: “Een koning moet zijn vol dienen en beschermen als een vader van zijn
kinderen”
“De vorst moet zijn onderdanen beschermen en mag niet van hen eisen om onderdanig
te zijn en als slaven te dienen.”
Hiermee maken de Nederlanden zich los van Spanje en leggen daarmee de basis voor de
latere Republiek.
Willem van Oranje was het niet eens met de onderdrukken van de ketters
(protestanten) en daarom werd die vogelvrij verklaart
o 10 juli 1584 vermoord door Balthasar Gerards
22. Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat
7. De Spaanse Armada wordt verslagen (1588)
Fillips II stuurt zijn vloot, de Armada, richting Engeland om de strijd met zijn schoonzuster
Elizabeth I aan te gaan. Zijn neef Parma moest een groot leger aan de Vlaamse kust
klaarzetten dat op de Armada naar Engeland zou worden gebracht. Echter hielden de
Nederlandse troepen Parma bezig waardoor hij geen contact kon maken met de Armada.
Engelse oorlogstroepen verjoegen vervolgens de Armada uit het kanaal.
Door de samenwerking met Engeland maakt dat duidelijk dat de Republiek internationaal
gaat meetellen = ze worden door de Europese machthebbers steeds meer gezien als een
zelfstandig opererende staat, los van Spanje
22. Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat
8. Johan van Oldenbarnevelt onthoofd (1619)
Johan van Oldenbarnevelt verloor de machtsstrijd met Maurits. Van Oldenbarnevelt steunde
de minder orthodoxe calvinisten en voelde meer voor vrede en wilde de economische positie
van de Republiek versterken. Maurits steunde de orthodoxe calvinisten en wilde na het
Twaalfjarig Bestand de oorlog tegen Spanje hervatten. Van Oldenbarnevelt liet de Staten van
Holland een eigen leger vormen en gaf de steden toestemming om ook soldaten in dienst te
nemen die niet moesten gehoorzamen aan het Staatse Leger. Dit zorgde ervoor dat Maurits
DE REPUBLIEK (1515-1648)
1. Luther verschijnt voor de Rijksdag in Worms (1521)
Karel V riep de belangrijkste Duitse vorsten en edelen bijeen in Worms. Hij vroeg daar aan
Luther of hij vasthield aan zijn opvattingen, waarop Luther antwoordde dat zijn opvattingen
gebaseerd waren op de Bijbel en dat hij niet anders kon dan zich aan zijn opvattingen
houden. Dit leidde tot definitieve scheuring van de kerk.
Luther: mensen kunnen in de hemel komen door veel de bijbel te lezen en door
oprecht in God te geloven; vorst door God gekozen en dus geen verzet tegen vorst
Luther gaat in ballingschap bij een hem gunstig gezinde Duitse vorst
Voortaan sprake van een katholieke kerk (de paus) en de protestante kerk (hervormers)
21. De protestantse Reformatie die de splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg
had
2. Instelling van de drie Collaterale Raden (1531)
Ingesteld door Karel V en moeten de vorst van advies voorzien. De nieuwe adviesraden
nemen functies over die lange tijd toegewezen waren aan de adel in de Nederlanden.
Nederlandse edelen zien een bedreiging voor hun eigen inspraak en hun privileges hierdoor.
Raad van State: buitenlandse politieke en oorlogsvoering; Nederlandse edelen
Geheime Raad: binnenlandse aangelegenheden en rechtspraak; rechtsgeleerden
Raad van Financiën: overheidsfinanciën
17. Het begin van staatsvorming en centralisatie
23. Het streven van vorsten naar absolute macht
3. Instelling bloedplakkaten (1550)
De bloedplakkaten werden ingevoerd door Karel V en het was een wet die vanwege zijn
strengheid het bloedplakkaat genoemd werd. Volgens deze wet moesten alle ketters worden
gedood. Op het bezit van ketterse boeken en het onderdak bieden aan ketters stond de
doodstraf.
Ketter: iemand die in zijn geloof afwijkt van de officiële leer
De prostestanten zijn de ketters hier
23. Het streven van vorsten naar absolute macht
4. Het ontzet van Leiden (1574)
Leiden werd in oktober 1573 omsingeld door het Spaanse leger, dat de stad uit wilde
hongeren en zo tot overgave wilde dwingen. Leiden had grote voedselvoorraden, dus het
plan van de Spanjaarden mislukte. Nadat de Spanjaarden Lodewijk verslagen hadden,
belegerden ze Leiden opnieuw, toen ontstond er wel honger. Om Leiden te ontzetten, staken
de Geuzen de rivierdijken door om de Spanjaarden met behulp van water weg te jagen. In de
nacht van 2 op 3 oktober 1574 vluchtten de Spanjaarden.
Geuzen voeren erna de stad met haring en witbrood
Hierna veel financiële problemen voor Spaanse leger
22. Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat
, 5. Alteratie van Amsterdam (1578)
In 1578 ging Amsterdam van de kant van Filips II naar de kant van Willem van Oranje.
Hierdoor keerden calvinistische vluchtelingen terug naar Amsterdam, waar ze de katholieke
regenten afzetten en de macht in de stad overnamen. Katholieke stadsbestuurders,
monniken en andere geestelijken werden opgepakt en weggejaagd.
Willem van Oranje blokkeerde de handel met de stad, waardoor Amsterdam werd
gedwongen om zich aan te sluiten bij WvO
Amsterdam kiest voor de economisch meest gunstige optie
Resultaat: katholieke stadsbestuur wordt vervangen door calvinistische stadsbestuur
14. De opkomst van de stedelijke burgerij en de toenemende zelfstandigheid van steden
21. De protestantse reformatie die splitsing van de christelijke kerk in West-Europa tot gevolg had
22. het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat
6. Plakkaat van Verlatinge (1581)
Een reactie van de opstandige gewesten op het vogelvrij verklaren van Willem van Oranje
(1581) door Filips II. In dit plakkaat wordt Filips II door de Staten-Generaal van de
opstandelingen afgezworen, omdat volgens hen een vorst aangesteld is door God, maar
afgezet mag worden als hij zijn onderdanen onderdrukt en niet beschermt.
Unie van Utrecht: “Een koning moet zijn vol dienen en beschermen als een vader van zijn
kinderen”
“De vorst moet zijn onderdanen beschermen en mag niet van hen eisen om onderdanig
te zijn en als slaven te dienen.”
Hiermee maken de Nederlanden zich los van Spanje en leggen daarmee de basis voor de
latere Republiek.
Willem van Oranje was het niet eens met de onderdrukken van de ketters
(protestanten) en daarom werd die vogelvrij verklaart
o 10 juli 1584 vermoord door Balthasar Gerards
22. Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat
7. De Spaanse Armada wordt verslagen (1588)
Fillips II stuurt zijn vloot, de Armada, richting Engeland om de strijd met zijn schoonzuster
Elizabeth I aan te gaan. Zijn neef Parma moest een groot leger aan de Vlaamse kust
klaarzetten dat op de Armada naar Engeland zou worden gebracht. Echter hielden de
Nederlandse troepen Parma bezig waardoor hij geen contact kon maken met de Armada.
Engelse oorlogstroepen verjoegen vervolgens de Armada uit het kanaal.
Door de samenwerking met Engeland maakt dat duidelijk dat de Republiek internationaal
gaat meetellen = ze worden door de Europese machthebbers steeds meer gezien als een
zelfstandig opererende staat, los van Spanje
22. Het conflict in de Nederlanden dat resulteerde in de stichting van een Nederlandse staat
8. Johan van Oldenbarnevelt onthoofd (1619)
Johan van Oldenbarnevelt verloor de machtsstrijd met Maurits. Van Oldenbarnevelt steunde
de minder orthodoxe calvinisten en voelde meer voor vrede en wilde de economische positie
van de Republiek versterken. Maurits steunde de orthodoxe calvinisten en wilde na het
Twaalfjarig Bestand de oorlog tegen Spanje hervatten. Van Oldenbarnevelt liet de Staten van
Holland een eigen leger vormen en gaf de steden toestemming om ook soldaten in dienst te
nemen die niet moesten gehoorzamen aan het Staatse Leger. Dit zorgde ervoor dat Maurits
