Sportkine 1, theorie, 2024-2025
EPIDEMIOLOGIE V SPORT LETSELS
DEFINITIES
EPIDEMIOLOGIE
- Prevalentie = mate waarin iets voorkomt in een bepaalde populatie op een bepaald moment.
- Incidentie = aantal nieuwe gevallen v ziekte of aandoening in specifieke populatie binnen bepaalde
periode.
- Injury rate = aantal verwondingen dat optreedt binnen bepaalde populatie, vaak per eenheid v tijd of
blootstelling.
➢ gebruikt om risico op verwondingen in bepaalde groep of tijdens bepaalde activiteit te
kwantificeren
- OR = odds ratio = manier om te kijken naar voorkomen v bepaalde letsels
- Estimated relative risk (RR) of 2.5 = blootgestelde groep heeft 2.5x zoveel risico heeft om bepaalde
uitkomst (bv ziekte of aandoening) te ontwikkelen in vergelijking met niet-blootgestelde groep
➔ Definities hebben te maken met wiskundige achtergrond & of er % weergegeven kan worden. Andere
focussen meer op kans berekening.
Case
- = persoon met bepaalde aandoening, ziekte of verwonding of persoon die bepaalde gebeurtenis heeft
meegemaakt.
Prevalentie
- = aantal huidige gevallen in bepaalde populatie.
- = wat er al is in groep
Incident
- = nieuw voorval v letsel.
Andere termen die kunnen w gebruikt zijn gebeurtenis, aandoening, resultaat of uitkomst.
- 1000u w gezien als standaard binnen sport revalidatie
- Incidentie rekening houdend met het aantal atleten 1% = 1 verwonding per 100 atleten
Incidentie
- = nieuwe gevallen die erbij komen in bepaalde groep over bepaalde periode.
- = frequentie v aantal incidenten (=frequentie v nieuwe gevallen).
Incidentie rate
- = aandeel nieuwe gevallen in bepaalde populatie gedurende bepaald tijdsbestek.
- Voor incidentiecijfers is meeteenheid in persoonstijd nodig om de omvang v letselprobleem te
beschrijven.
Een andere term die kan worden gebruikt is letselpercentage.
- 1000u w gezien als standaard binnen sport revalidatie
Risico
- = bepaalde waarschijnlijkheid dat het voorkomt
- W weergegeven in %
1
,Sportkine 1, theorie, 2024-2025
Kans // odds
- Verhouding -> kijken naar of iets gebeurd tov. Het niet gebeurd
Relatief risico
- = Verhouding v risico/ waarschijnlijkheid v gebeurtenis in de ene groep bv. blootgestelde groep vs. risico v
gebeurtenis in de andere groep bv. niet-blootgestelde groep
➢ RR = incidentie v letsel in groep at risk (RI) / incidentie v letsel in groep not at risk (RO)
- Waarschijnlijkheid v voorkomen in bepaalde groep tov. Waarschijnlijkheid v voorkomen v andere
groep
- Ook bekend als risicoverhouding of RR
Odds ratio // OR
- = verhouding v kans op gebeurtenis in de ene groep vs. de kans op de gebeurtenis in de andere groep.
- Kans in bepaalde groep evalueren tov. Kans in andere groep
➔ Meestal gevonden in retrospectieve studies
EXAMENVRAAG: bereken relative risk, odds ratio
SPORT LETSELS
Blessure
- = schade aan de weefsels v lichaam die optreedt tgv sport of lichaamsbeweging & die onderbreking v
spel vereist EN/OF medisch consult.
- Vanaf moment dat er medische consultatie vast hangt aan sporter dan w het gezien als sports injury
(Injury) time loss
- = tijd dat persoon zijn sport niet kan beoefenen zoals men zelf zou willen.
- = elke fysieke klacht die een speler oploopt tgv wedstrijd of trainingssessie & die ertoe leidt dat de
speler niet volledig kan deelnemen aan voetbalactiviteit op de dag na de blessure
Recovery
- = persoon kan zijn sport terug beoefenen zoals hij wil
- = Volgens de medische staf is de speler in staat om volledig deel te nemen aan de reguliere trainingen
of wedstrijden.
Recurrent injuries
- Blessure v hetzelfde type & op dezelfde plaats als een indexblessure + die optreedt nadat een speler
terugkeert naar volledige deelname na de indexblessure.
Acute injuries
- Fractuur, sprain, strain, luxatie, contusie
Chronische injury
- Tendinosis, stress fracture, chondropathy, bursitis
➔ In sport revalidatie is het nog niet heel duidelijk over wanneer iets acuut is of wanneer het chronisch is
2
,Sportkine 1, theorie, 2024-2025
Acute vs. Chronische injury’s
- Definiëren v sportblessure als acuut of chronisch is vaak een kwestie v persoonlijke mening of
anekdotisch bewijs.
- Logica vertelt ons dat als de blessure net is ontstaan, deze acuut is
➢ als er enige tijd is verstreken sinds de blessure, deze chronisch is.
- Ons begrip v anatomie & het genezingsproces helpt onze logica te sturen, omdat we kennis hebben
van het proces waarmee genezing & herstel plaatsvinden & de geschatte hoeveelheid tijd die
dergelijke genezing in beslag neemt.
- Expliciete definities v deze termen op een blessure-specifieke manier ontbreken!
Waarom zien we sport blessures? (+ dingen uit artikel van Wilgen 2012)
- Vele risicofactoren spelen in op meer of minder waarschijnlijkheid op blessure
➢ Intrinsieke risicofactoren
Fysiek
hypermobiliteit, stijfheid, beenlengteverschil, overgewicht
Techniek
verandering v techniek, specifieke sporttechniek, onnatuurlijke bewegingen
Gedrag
te veel gedrevenheid hebben, “ik wil altijd slagen”, eigen grenzen niet voelen
Erfelijk
genetische oorzaak of iemand kan vatbaarder zijn voor blessures
➢ Extrinsieke risicofactoren
Situatie
weersomstandigheden, ondergrond, temperatuur, zadelhoogte
Sociaal
ouders, sociale druk, een team zijn, trainen als een team
Training
verandering in training, nieuwe bewegingen/techniek, te zwaar trainen, andere spieren
gebruiken
Coach
te veeleisend, slechte communicatie, ongeschikte coach, geen rekening houden met
blessures tijdens het trainen
➔ ARTIKEL op BB! Voorbeeld geven over elke categorie v risicofactor op examen, staat al hierboven
Hoeveel komen sportblessures voor? => registratie v sportblessures
- Retrospectief onderzoek
➢ Verzekeringsgegevens
➢ Moeilijk om diepgaande medische informatie te hebben
➢ Ondergerapporteerde schattingen // onder estimatie = nadeel
Sporters voelen zich vaak onzeker over het weergeven v een letsel. Ze durven niet te zeggen dat ze ergens klachten van
hebben, ze verbergen dit.
Redenen die sporters hebben met moeilijkheden om letsel te zeggen:
Financieel
3
, Sportkine 1, theorie, 2024-2025
Druk vanuit sportmanagement
Sociale verplichting, verplichting tov. Fans & familie
Sporters w steeds meer personen naar waar men naar opkijkt en zij willen dat niet
verliezen
Vb. studie bij roeiers: cultuur v verbergen v pijn tussen coach & teamleden + angst om gejudged te w als zwak. Roeiers
rapporteren angst & isolatie als resultaat v hun pijn
- Prospectief onderzoek
➢ Anamnese & klinische beoordeling
➢ Online vragenlijsten
➢ Tijdrovend, maar vollediger beeld
➔ Moeilijk in te schatten op voorhand om te weten welk design je nodig hebt
ESTIMATION//SCHATTING V KOSTEN V SPORT INJURIES
Schatting v kosten in Vlaanderen
- niet up to date, laatste studie in 2003
➢ Totale directe medische kosten (2003) = 15.027.423€
= 0,7% tot 0,08% v totale budget voor gezondheidszorg
➢ Indirecte kosten (2003) = 111.420.813€
= ongeveer 3,4% v kosten als gevolg van werkverzuim
➔ Totale kosten waren vele minder dan indirecte kosten
➢ Medische kosten
Hoogste directe medische kosten voor voorste kruisbandblessures (1358 € per blessure)
Laagste voor voetblessures (52 € per blessure)
➢ Blessuregraad
Hoogste bij handbal (8,96%)
Laagste bij zwemmen (0,62%)
Schatting v kosten in Europa:
- in 2012 2,4 biljard aan directe kosten voor gezondheidszorg
➢ MAAR zeer breed statement
4
EPIDEMIOLOGIE V SPORT LETSELS
DEFINITIES
EPIDEMIOLOGIE
- Prevalentie = mate waarin iets voorkomt in een bepaalde populatie op een bepaald moment.
- Incidentie = aantal nieuwe gevallen v ziekte of aandoening in specifieke populatie binnen bepaalde
periode.
- Injury rate = aantal verwondingen dat optreedt binnen bepaalde populatie, vaak per eenheid v tijd of
blootstelling.
➢ gebruikt om risico op verwondingen in bepaalde groep of tijdens bepaalde activiteit te
kwantificeren
- OR = odds ratio = manier om te kijken naar voorkomen v bepaalde letsels
- Estimated relative risk (RR) of 2.5 = blootgestelde groep heeft 2.5x zoveel risico heeft om bepaalde
uitkomst (bv ziekte of aandoening) te ontwikkelen in vergelijking met niet-blootgestelde groep
➔ Definities hebben te maken met wiskundige achtergrond & of er % weergegeven kan worden. Andere
focussen meer op kans berekening.
Case
- = persoon met bepaalde aandoening, ziekte of verwonding of persoon die bepaalde gebeurtenis heeft
meegemaakt.
Prevalentie
- = aantal huidige gevallen in bepaalde populatie.
- = wat er al is in groep
Incident
- = nieuw voorval v letsel.
Andere termen die kunnen w gebruikt zijn gebeurtenis, aandoening, resultaat of uitkomst.
- 1000u w gezien als standaard binnen sport revalidatie
- Incidentie rekening houdend met het aantal atleten 1% = 1 verwonding per 100 atleten
Incidentie
- = nieuwe gevallen die erbij komen in bepaalde groep over bepaalde periode.
- = frequentie v aantal incidenten (=frequentie v nieuwe gevallen).
Incidentie rate
- = aandeel nieuwe gevallen in bepaalde populatie gedurende bepaald tijdsbestek.
- Voor incidentiecijfers is meeteenheid in persoonstijd nodig om de omvang v letselprobleem te
beschrijven.
Een andere term die kan worden gebruikt is letselpercentage.
- 1000u w gezien als standaard binnen sport revalidatie
Risico
- = bepaalde waarschijnlijkheid dat het voorkomt
- W weergegeven in %
1
,Sportkine 1, theorie, 2024-2025
Kans // odds
- Verhouding -> kijken naar of iets gebeurd tov. Het niet gebeurd
Relatief risico
- = Verhouding v risico/ waarschijnlijkheid v gebeurtenis in de ene groep bv. blootgestelde groep vs. risico v
gebeurtenis in de andere groep bv. niet-blootgestelde groep
➢ RR = incidentie v letsel in groep at risk (RI) / incidentie v letsel in groep not at risk (RO)
- Waarschijnlijkheid v voorkomen in bepaalde groep tov. Waarschijnlijkheid v voorkomen v andere
groep
- Ook bekend als risicoverhouding of RR
Odds ratio // OR
- = verhouding v kans op gebeurtenis in de ene groep vs. de kans op de gebeurtenis in de andere groep.
- Kans in bepaalde groep evalueren tov. Kans in andere groep
➔ Meestal gevonden in retrospectieve studies
EXAMENVRAAG: bereken relative risk, odds ratio
SPORT LETSELS
Blessure
- = schade aan de weefsels v lichaam die optreedt tgv sport of lichaamsbeweging & die onderbreking v
spel vereist EN/OF medisch consult.
- Vanaf moment dat er medische consultatie vast hangt aan sporter dan w het gezien als sports injury
(Injury) time loss
- = tijd dat persoon zijn sport niet kan beoefenen zoals men zelf zou willen.
- = elke fysieke klacht die een speler oploopt tgv wedstrijd of trainingssessie & die ertoe leidt dat de
speler niet volledig kan deelnemen aan voetbalactiviteit op de dag na de blessure
Recovery
- = persoon kan zijn sport terug beoefenen zoals hij wil
- = Volgens de medische staf is de speler in staat om volledig deel te nemen aan de reguliere trainingen
of wedstrijden.
Recurrent injuries
- Blessure v hetzelfde type & op dezelfde plaats als een indexblessure + die optreedt nadat een speler
terugkeert naar volledige deelname na de indexblessure.
Acute injuries
- Fractuur, sprain, strain, luxatie, contusie
Chronische injury
- Tendinosis, stress fracture, chondropathy, bursitis
➔ In sport revalidatie is het nog niet heel duidelijk over wanneer iets acuut is of wanneer het chronisch is
2
,Sportkine 1, theorie, 2024-2025
Acute vs. Chronische injury’s
- Definiëren v sportblessure als acuut of chronisch is vaak een kwestie v persoonlijke mening of
anekdotisch bewijs.
- Logica vertelt ons dat als de blessure net is ontstaan, deze acuut is
➢ als er enige tijd is verstreken sinds de blessure, deze chronisch is.
- Ons begrip v anatomie & het genezingsproces helpt onze logica te sturen, omdat we kennis hebben
van het proces waarmee genezing & herstel plaatsvinden & de geschatte hoeveelheid tijd die
dergelijke genezing in beslag neemt.
- Expliciete definities v deze termen op een blessure-specifieke manier ontbreken!
Waarom zien we sport blessures? (+ dingen uit artikel van Wilgen 2012)
- Vele risicofactoren spelen in op meer of minder waarschijnlijkheid op blessure
➢ Intrinsieke risicofactoren
Fysiek
hypermobiliteit, stijfheid, beenlengteverschil, overgewicht
Techniek
verandering v techniek, specifieke sporttechniek, onnatuurlijke bewegingen
Gedrag
te veel gedrevenheid hebben, “ik wil altijd slagen”, eigen grenzen niet voelen
Erfelijk
genetische oorzaak of iemand kan vatbaarder zijn voor blessures
➢ Extrinsieke risicofactoren
Situatie
weersomstandigheden, ondergrond, temperatuur, zadelhoogte
Sociaal
ouders, sociale druk, een team zijn, trainen als een team
Training
verandering in training, nieuwe bewegingen/techniek, te zwaar trainen, andere spieren
gebruiken
Coach
te veeleisend, slechte communicatie, ongeschikte coach, geen rekening houden met
blessures tijdens het trainen
➔ ARTIKEL op BB! Voorbeeld geven over elke categorie v risicofactor op examen, staat al hierboven
Hoeveel komen sportblessures voor? => registratie v sportblessures
- Retrospectief onderzoek
➢ Verzekeringsgegevens
➢ Moeilijk om diepgaande medische informatie te hebben
➢ Ondergerapporteerde schattingen // onder estimatie = nadeel
Sporters voelen zich vaak onzeker over het weergeven v een letsel. Ze durven niet te zeggen dat ze ergens klachten van
hebben, ze verbergen dit.
Redenen die sporters hebben met moeilijkheden om letsel te zeggen:
Financieel
3
, Sportkine 1, theorie, 2024-2025
Druk vanuit sportmanagement
Sociale verplichting, verplichting tov. Fans & familie
Sporters w steeds meer personen naar waar men naar opkijkt en zij willen dat niet
verliezen
Vb. studie bij roeiers: cultuur v verbergen v pijn tussen coach & teamleden + angst om gejudged te w als zwak. Roeiers
rapporteren angst & isolatie als resultaat v hun pijn
- Prospectief onderzoek
➢ Anamnese & klinische beoordeling
➢ Online vragenlijsten
➢ Tijdrovend, maar vollediger beeld
➔ Moeilijk in te schatten op voorhand om te weten welk design je nodig hebt
ESTIMATION//SCHATTING V KOSTEN V SPORT INJURIES
Schatting v kosten in Vlaanderen
- niet up to date, laatste studie in 2003
➢ Totale directe medische kosten (2003) = 15.027.423€
= 0,7% tot 0,08% v totale budget voor gezondheidszorg
➢ Indirecte kosten (2003) = 111.420.813€
= ongeveer 3,4% v kosten als gevolg van werkverzuim
➔ Totale kosten waren vele minder dan indirecte kosten
➢ Medische kosten
Hoogste directe medische kosten voor voorste kruisbandblessures (1358 € per blessure)
Laagste voor voetblessures (52 € per blessure)
➢ Blessuregraad
Hoogste bij handbal (8,96%)
Laagste bij zwemmen (0,62%)
Schatting v kosten in Europa:
- in 2012 2,4 biljard aan directe kosten voor gezondheidszorg
➢ MAAR zeer breed statement
4
