Bank en Beurs Samenvatting
Les 1 Inleiding:
Financiële markten = een systeem dat is uitgewerkt door de maatschappij, waar verschillende
financiële instrumenten worden verhandeld. Op deze markt komen kopers en verkopers samen om
financiële activa te verhandelen en hiervoor een prijs te bepalen
Financiële producten = instrumenten die worden verhandeld op financiële markt
Men kan:
Beleggen: Als je belegt, dan hou je je geld vast in een financieel actief en heb je als doel om een
rendement te behalen op lange termijn. Hiervoor moet je risico kunnen nemen (≠ sparen)
Sparen: Geld aan de kant zetten (= een conservatieve benadering)
Investeren: Kopers investeren met als doel een lagere prijs te betalen dan de werkelijke waarde
van het goed en verkoper verkopen dit met als doel een hogere prijs te krijgen dan de werkelijke
waarde van het goed. Hierdoor ontstaat een spanningsveld tussen de waarde en de prijs
! Waarde is niet observeerbaar, terwijl dat de prijs het wel is!
Bijvoorbeeld: Jij wilt je huis verkopen. Om de verkoopprijs te bepalen zal jij een specialist
inhuren die een schatting zal maken. Bij het maken van deze schatting zal hij zich vooral
baseren op objectieve waarnemingen (informatie) zoals het aantal vierkante meter, het
aantal slaapkamers of zelfs de locatie.
Naast informatie speelt vertrouwen ook een rol bij het bepalen van een waarde. Dit wordt
vaak aangetoond door vastgoedbedrijven. Zij renoveren vaak bv in heel stille buurten,
omdat de prijzen van die huizen heel laag zijn. Maar zij doen dit met de verwachtingen dat
meer mensen dit zullen doen en deze buurt zal omgevormd worden in een hippe buurt,
waardoor de waarde van het huis dat jij aan een lage prijs hebt gekocht, heel hard zal stijgen
Hoe belangrijker vertrouwen wordt, hoe moeilijker het wordt om iets te waarderen
1
,Aandelen = financiële instrumenten die eigendom vertegenwoordigen in een bedrijf of onderneming.
De waarde van aandelen kan fluctueren op basis van vraag en aanbod op de financiële markten
Voorbeelden van Financiële berichtgeving (illustraties)
“Verkiezingsuitslag duwt Beurs van Milaan 5% in het rood”, “AEX sluit hoger ondanks tegenvallende macrocijfers VS”, “Amerikaanse
consumenten zetten Bel20 bijna 1% hoger”, “Grondstoffen en banken stuwen beurzen”, “Wall Street vloert Europese markten”, “Dalende
olieprijzen halen Europese beurzen onderuit”, “Trump doet de dollar pijn”, “Sombere bedrijfsleiders zeten beurzen op verlies”, “Verkoopgolf
treft Europese beurzen, miljarden gaan in rook op”
Het zou kunnen zijn dat één van deze bv een negatieve impact heeft op het bedrijf waarvan jij
bepaalde aandelen bezit. Dit had je niet van tevoren kunnen zien. Dit is dus duidelijk risico.
Aandelen worden verhandeld op de beurs.
o Beurzen stijgen vaak vooraleer de economie begint aan te trekken. Dit heeft voornamelijk
te maken met vertrouwen. Beurzen schatten vaak in dat het binnen 1 jaar goed zal gaan.
Microcijfers en macrocijfers zijn belangrijke elementen voor financiële markten, maar vertrouwen ook!
Microcijfers: omvat financiële gegevens en prestaties van individuele bedrijven, zoals omzet, winst,
schulden en marktaandeel. Deze cijfers geven inzicht in de financiële positie en prestaties van
specifieke bedrijven.
Macrocijfers: omvat economische gegevens op nationaal of internationaal niveau, zoals het bruto
binnenlands product (BBP), werkloosheidscijfers, inflatiecijfers, rentetarieven en handelsbalans.
Cijfers over vertrouwen: Deze cijfers geven inzicht in de verwachtingen, het optimisme of
pessimisme en de bereidheid om risico's te nemen in de economie. Ze kunnen een indicatie zijn van
het toekomstige consumentengedrag, investeringsbeslissingen en economische activiteit.
o Producentenvertrouwen: geeft inzicht in verwachtingen van bedrijven m.b.t. toekomstige
productie, investeringen en werkgelegenheid. Hoog producentenvertrouwen kan duiden
op positieve economische groei en laag producentenvertrouwen kan wijzen op onzekerheid
en terughoudendheid
o Consumentenvertrouwen: geeft inzicht in het vertrouwen van de consument in de
economie. Wordt gemeten door hun aankopen, werkgelegenheid en sparen. Hoog
consumentenvertrouwen wijst op een sterkere vraag en economische activiteit, een laag
consumentenvertrouwen duidt op terughoudendheid in de consumentenbesteding
o Beleggersvertrouwen: verwijst naar het algemene vertrouwen van beleggers in de
economie, financiële stabiliteit en marktomstandigheden. Hoog beleggersvertrouwen kan
leiden tot stijgende beurskoersen, laag beleggersvertrouwen kan resulteren in dalende
beurskoersen en meer risicoaversie.
Geschiedenis van de financiële markten
In de vroegste economieën ruilden mensen goederen als een manier van handelen.
Werkte niet goed, omdat niet altijd iedereen hetzelfde wilde ruilen op hetzelfde moment.
Hierdoor ontstond behoefte aan een tussenproduct om waarde op te slaan en te ruilen
Als tussenproduct gebruikten mensen goud (waardevol medium), maar was niet praktisch om
mee rond te reizen en bovendien was goud te veel waard
Vervolgens werd er overgestapt naar muntjes (Gewicht van metaal bepaalde de waarde van munt)
Later ontstond papiergeld, als handiger alternatief.
Hierbij was vertrouwen in het systeem essentieel. Want jij kreeg een papier waarbij stond dat
je een bepaald bedrag mocht ophalen van iemand zijn rekening
Introductie van elektronisch geld, waarbij transacties tussen banken werden uitgevoerd
Momenteel zijn er cryptocurrencies, zoals Bitcoin.
Deze gaan een stap verder door transacties tussen individuen mogelijk te maken zonder
centrale tussenpersoon
Dit vereist vertrouwen in digitale code die de waarde vertegenwoordigt
Aangezien dit zonder tussenpersoon is, is deze strategie wel gevoelig voor malafide praktijken
2
,Soorten financiële markten: geldmarkt vs. De kapitaalmarkt
Geldmarkt = de markt voor kortlopende leningen en leningen tussen financiële instellingen (<1 jaar)
Voornaamste geldmarktinstrumenten:
Schatkistcertificaat (= een kortlopende schulduitgifte van de overheid)
Depositocertificaat (=een schuldbewijs v/d instelling aan de houder van het certificaat)
Commercial paper (= kortlopende, ongedekte schuldbewijzen die worden uitgegeven door
grote bedrijven en financiële instellingen om tijdelijke financiering te verkrijgen)
Kapitaalmarkt = zich richt op langlopende financiering voor bedrijven en overheden via LT instrumenten
Voornaamste kapitaalmarkten:
Obligatiemarkten (schulden)
o Als je een obligatie hebt, betekent dit dat je geld hebt uitgeleend aan de uitgevende
partij. Ze beloven je rente te betalen gedurende een bepaalde periode en
uiteindelijk het geleende bedrag terug te betalen.
Aandelenmarkten (eigendom)
Derivatenmarkten (optiemarkten, futuremarkten,…)
o Derivaten zijn financiële instrumenten die hun waarde ontlenen aan iets anders
o Stel je voor dat je een speciaal soort 'papier' hebt dat je recht geeft op een ander
soort 'papier' zoals aandelen. Het is een soort link tussen verschillende 'papieren'.
Duidelijk verschil tussen beide:
Aandelen hebben een waarde omdat de activiteiten van dat bedrijf daarachter zit. Dit is niet het
geval bij geld. Geld heeft een waarde omdat de economie daar achter zit.
Als jij een briefje 20 euro krijgt van iemand en je gaat met deze 20 euro naar de winkel, dan gaat
de winkel zien en erkennen dat dat daadwerkellijk 20 euro is. Bij aandelen en obligaties is dat niet
zo. Daar is een markt van V en A voor nodig en deze prijzen kunnen stijgen en dalen
• Andere markten
• Valuta markten wisselkoersen
• Grondstoffen markten olieprijzen, koperprijzen,…
• Edele metalen, voeding,…
3
, Spelers op financiële markten
Bedrijven hebben geld te weinig en zijn continu op zoek naar geld
o Huishoudens zetten hun geld bij de bank. Dus zij pompen geld in het systeem. De bank
leent op zijn beurt dit geld aan de bedrijven. Zo zit je geld voor een deel bij de
financieringen van een bedrijf
Het kan ook zijn dat een deel van de huishoudens met hun geld zullen overstappen tot de
kapitaalmarkt om te beleggen (bv)
Bedrijven kunnen ervoor kiezen om op bepaalde tijdstippen naar de beurs te gaan om extra
kapitaal aan te trekken door nieuwe aandelen uit te geven. Wanneer een bedrijf voor het eerst
aandelen uitgeeft en naar de beurs gaat, wordt dit beschouwd als een primaire markttransactie.
Een van de belangrijkste spelers van de financiële markt zijn de verzekeraars.
o Ze maken winst door premies te innen en een deel van dat geld te investeren op de
kapitaalmarkt. Hoewel verzekeraars voorzichtig zijn met hun investeringen en niet alleen
in aandelen beleggen, zorgen ze ervoor dat ze genoeg geld hebben om uitkeringen te
kunnen betalen. Zelfs mensen zonder pensioenfonds hebben vaak een verzekering,
waardoor ook via verzekeringen geld naar de kapitaalmarkt stroomt.
Primaire markt =
Definitie: de markt waar nieuwe effecten, zoals aandelen en obligaties, voor het eerst worden
uitgegeven en verkocht aan investeerders.
Voorbeeld: Wanneer je aandelen koopt van het bedrijf zelf
Secundaire markt =
Definitie: De markt waar reeds uitgegeven effecten worden verhandeld tussen investeerders,
zonder directe betrokkenheid van het uitgevende bedrijf. Investeerders kunnen effecten
kopen of verkopen die eerder zijn uitgegeven in de primaire markt
Voorbeeld: Wanneer je aandelen koopt van aandeelhouders van het bedrijf (zij verkopen dus
hun aandelen)
Taak van Nationale Bank van België www.nbb.be
• het drukken van bankbiljetten en het in omloop brengen van geld
• het verzamelen, verspreiden en analyseren van economische en financiële gegevens
• het uitoefenen van het micro- en macro-prudentiële toezicht op de financiële sector
• de rol van financieel ambassadeur bij internationale economische instellingen
• het verlenen van diensten aan de Staat
• het verlenen van diensten aan de financiële sector
• het verlenen van diensten aan het grote publiek
4
Les 1 Inleiding:
Financiële markten = een systeem dat is uitgewerkt door de maatschappij, waar verschillende
financiële instrumenten worden verhandeld. Op deze markt komen kopers en verkopers samen om
financiële activa te verhandelen en hiervoor een prijs te bepalen
Financiële producten = instrumenten die worden verhandeld op financiële markt
Men kan:
Beleggen: Als je belegt, dan hou je je geld vast in een financieel actief en heb je als doel om een
rendement te behalen op lange termijn. Hiervoor moet je risico kunnen nemen (≠ sparen)
Sparen: Geld aan de kant zetten (= een conservatieve benadering)
Investeren: Kopers investeren met als doel een lagere prijs te betalen dan de werkelijke waarde
van het goed en verkoper verkopen dit met als doel een hogere prijs te krijgen dan de werkelijke
waarde van het goed. Hierdoor ontstaat een spanningsveld tussen de waarde en de prijs
! Waarde is niet observeerbaar, terwijl dat de prijs het wel is!
Bijvoorbeeld: Jij wilt je huis verkopen. Om de verkoopprijs te bepalen zal jij een specialist
inhuren die een schatting zal maken. Bij het maken van deze schatting zal hij zich vooral
baseren op objectieve waarnemingen (informatie) zoals het aantal vierkante meter, het
aantal slaapkamers of zelfs de locatie.
Naast informatie speelt vertrouwen ook een rol bij het bepalen van een waarde. Dit wordt
vaak aangetoond door vastgoedbedrijven. Zij renoveren vaak bv in heel stille buurten,
omdat de prijzen van die huizen heel laag zijn. Maar zij doen dit met de verwachtingen dat
meer mensen dit zullen doen en deze buurt zal omgevormd worden in een hippe buurt,
waardoor de waarde van het huis dat jij aan een lage prijs hebt gekocht, heel hard zal stijgen
Hoe belangrijker vertrouwen wordt, hoe moeilijker het wordt om iets te waarderen
1
,Aandelen = financiële instrumenten die eigendom vertegenwoordigen in een bedrijf of onderneming.
De waarde van aandelen kan fluctueren op basis van vraag en aanbod op de financiële markten
Voorbeelden van Financiële berichtgeving (illustraties)
“Verkiezingsuitslag duwt Beurs van Milaan 5% in het rood”, “AEX sluit hoger ondanks tegenvallende macrocijfers VS”, “Amerikaanse
consumenten zetten Bel20 bijna 1% hoger”, “Grondstoffen en banken stuwen beurzen”, “Wall Street vloert Europese markten”, “Dalende
olieprijzen halen Europese beurzen onderuit”, “Trump doet de dollar pijn”, “Sombere bedrijfsleiders zeten beurzen op verlies”, “Verkoopgolf
treft Europese beurzen, miljarden gaan in rook op”
Het zou kunnen zijn dat één van deze bv een negatieve impact heeft op het bedrijf waarvan jij
bepaalde aandelen bezit. Dit had je niet van tevoren kunnen zien. Dit is dus duidelijk risico.
Aandelen worden verhandeld op de beurs.
o Beurzen stijgen vaak vooraleer de economie begint aan te trekken. Dit heeft voornamelijk
te maken met vertrouwen. Beurzen schatten vaak in dat het binnen 1 jaar goed zal gaan.
Microcijfers en macrocijfers zijn belangrijke elementen voor financiële markten, maar vertrouwen ook!
Microcijfers: omvat financiële gegevens en prestaties van individuele bedrijven, zoals omzet, winst,
schulden en marktaandeel. Deze cijfers geven inzicht in de financiële positie en prestaties van
specifieke bedrijven.
Macrocijfers: omvat economische gegevens op nationaal of internationaal niveau, zoals het bruto
binnenlands product (BBP), werkloosheidscijfers, inflatiecijfers, rentetarieven en handelsbalans.
Cijfers over vertrouwen: Deze cijfers geven inzicht in de verwachtingen, het optimisme of
pessimisme en de bereidheid om risico's te nemen in de economie. Ze kunnen een indicatie zijn van
het toekomstige consumentengedrag, investeringsbeslissingen en economische activiteit.
o Producentenvertrouwen: geeft inzicht in verwachtingen van bedrijven m.b.t. toekomstige
productie, investeringen en werkgelegenheid. Hoog producentenvertrouwen kan duiden
op positieve economische groei en laag producentenvertrouwen kan wijzen op onzekerheid
en terughoudendheid
o Consumentenvertrouwen: geeft inzicht in het vertrouwen van de consument in de
economie. Wordt gemeten door hun aankopen, werkgelegenheid en sparen. Hoog
consumentenvertrouwen wijst op een sterkere vraag en economische activiteit, een laag
consumentenvertrouwen duidt op terughoudendheid in de consumentenbesteding
o Beleggersvertrouwen: verwijst naar het algemene vertrouwen van beleggers in de
economie, financiële stabiliteit en marktomstandigheden. Hoog beleggersvertrouwen kan
leiden tot stijgende beurskoersen, laag beleggersvertrouwen kan resulteren in dalende
beurskoersen en meer risicoaversie.
Geschiedenis van de financiële markten
In de vroegste economieën ruilden mensen goederen als een manier van handelen.
Werkte niet goed, omdat niet altijd iedereen hetzelfde wilde ruilen op hetzelfde moment.
Hierdoor ontstond behoefte aan een tussenproduct om waarde op te slaan en te ruilen
Als tussenproduct gebruikten mensen goud (waardevol medium), maar was niet praktisch om
mee rond te reizen en bovendien was goud te veel waard
Vervolgens werd er overgestapt naar muntjes (Gewicht van metaal bepaalde de waarde van munt)
Later ontstond papiergeld, als handiger alternatief.
Hierbij was vertrouwen in het systeem essentieel. Want jij kreeg een papier waarbij stond dat
je een bepaald bedrag mocht ophalen van iemand zijn rekening
Introductie van elektronisch geld, waarbij transacties tussen banken werden uitgevoerd
Momenteel zijn er cryptocurrencies, zoals Bitcoin.
Deze gaan een stap verder door transacties tussen individuen mogelijk te maken zonder
centrale tussenpersoon
Dit vereist vertrouwen in digitale code die de waarde vertegenwoordigt
Aangezien dit zonder tussenpersoon is, is deze strategie wel gevoelig voor malafide praktijken
2
,Soorten financiële markten: geldmarkt vs. De kapitaalmarkt
Geldmarkt = de markt voor kortlopende leningen en leningen tussen financiële instellingen (<1 jaar)
Voornaamste geldmarktinstrumenten:
Schatkistcertificaat (= een kortlopende schulduitgifte van de overheid)
Depositocertificaat (=een schuldbewijs v/d instelling aan de houder van het certificaat)
Commercial paper (= kortlopende, ongedekte schuldbewijzen die worden uitgegeven door
grote bedrijven en financiële instellingen om tijdelijke financiering te verkrijgen)
Kapitaalmarkt = zich richt op langlopende financiering voor bedrijven en overheden via LT instrumenten
Voornaamste kapitaalmarkten:
Obligatiemarkten (schulden)
o Als je een obligatie hebt, betekent dit dat je geld hebt uitgeleend aan de uitgevende
partij. Ze beloven je rente te betalen gedurende een bepaalde periode en
uiteindelijk het geleende bedrag terug te betalen.
Aandelenmarkten (eigendom)
Derivatenmarkten (optiemarkten, futuremarkten,…)
o Derivaten zijn financiële instrumenten die hun waarde ontlenen aan iets anders
o Stel je voor dat je een speciaal soort 'papier' hebt dat je recht geeft op een ander
soort 'papier' zoals aandelen. Het is een soort link tussen verschillende 'papieren'.
Duidelijk verschil tussen beide:
Aandelen hebben een waarde omdat de activiteiten van dat bedrijf daarachter zit. Dit is niet het
geval bij geld. Geld heeft een waarde omdat de economie daar achter zit.
Als jij een briefje 20 euro krijgt van iemand en je gaat met deze 20 euro naar de winkel, dan gaat
de winkel zien en erkennen dat dat daadwerkellijk 20 euro is. Bij aandelen en obligaties is dat niet
zo. Daar is een markt van V en A voor nodig en deze prijzen kunnen stijgen en dalen
• Andere markten
• Valuta markten wisselkoersen
• Grondstoffen markten olieprijzen, koperprijzen,…
• Edele metalen, voeding,…
3
, Spelers op financiële markten
Bedrijven hebben geld te weinig en zijn continu op zoek naar geld
o Huishoudens zetten hun geld bij de bank. Dus zij pompen geld in het systeem. De bank
leent op zijn beurt dit geld aan de bedrijven. Zo zit je geld voor een deel bij de
financieringen van een bedrijf
Het kan ook zijn dat een deel van de huishoudens met hun geld zullen overstappen tot de
kapitaalmarkt om te beleggen (bv)
Bedrijven kunnen ervoor kiezen om op bepaalde tijdstippen naar de beurs te gaan om extra
kapitaal aan te trekken door nieuwe aandelen uit te geven. Wanneer een bedrijf voor het eerst
aandelen uitgeeft en naar de beurs gaat, wordt dit beschouwd als een primaire markttransactie.
Een van de belangrijkste spelers van de financiële markt zijn de verzekeraars.
o Ze maken winst door premies te innen en een deel van dat geld te investeren op de
kapitaalmarkt. Hoewel verzekeraars voorzichtig zijn met hun investeringen en niet alleen
in aandelen beleggen, zorgen ze ervoor dat ze genoeg geld hebben om uitkeringen te
kunnen betalen. Zelfs mensen zonder pensioenfonds hebben vaak een verzekering,
waardoor ook via verzekeringen geld naar de kapitaalmarkt stroomt.
Primaire markt =
Definitie: de markt waar nieuwe effecten, zoals aandelen en obligaties, voor het eerst worden
uitgegeven en verkocht aan investeerders.
Voorbeeld: Wanneer je aandelen koopt van het bedrijf zelf
Secundaire markt =
Definitie: De markt waar reeds uitgegeven effecten worden verhandeld tussen investeerders,
zonder directe betrokkenheid van het uitgevende bedrijf. Investeerders kunnen effecten
kopen of verkopen die eerder zijn uitgegeven in de primaire markt
Voorbeeld: Wanneer je aandelen koopt van aandeelhouders van het bedrijf (zij verkopen dus
hun aandelen)
Taak van Nationale Bank van België www.nbb.be
• het drukken van bankbiljetten en het in omloop brengen van geld
• het verzamelen, verspreiden en analyseren van economische en financiële gegevens
• het uitoefenen van het micro- en macro-prudentiële toezicht op de financiële sector
• de rol van financieel ambassadeur bij internationale economische instellingen
• het verlenen van diensten aan de Staat
• het verlenen van diensten aan de financiële sector
• het verlenen van diensten aan het grote publiek
4
