Het ontstaan en de ontwikkeling van de VOC
In 1602 werd de Verenigde Oost-Indische Compagnie, de VOC, opgericht. Dit is een keerpunt
geweest in de geschiedenis van de Republiek, maar wat ging hier eigenlijk aan vooraf?
In 1498 bereikte Vasco de Gama Calicut, het belangrijkste handelscentrum aan de
zuidwestkust van India. Hierbij waren de Portugezen de eersten en de enigen die het zijn
gelukt om Indië bereikten. In de 16e eeuw waren de Portugezen dan ook de enigen die de
vaarroutes naar Indië wisten, deze hielden ze geheim. Omdat deze specerijen uit Indië alleen
verkrijgbaar waren bij de Portugezen, domineerden zij de gehele specerijenhandel.
Op dit moment speelde de Tachtigjarige Oorlog af tussen de Republiek en Spanje en was
Portugal uiteindelijk ook betrokken geraakt bij de deze oorlog. Dit is gekomen doordat Filips
over een onwijs groot rijk regeerde en hierdoor veel connecties had. Dit rijk wordt ook wel een
“rijk waar de zon nooit ondergaat” genoemd, omdat het dus zo uitgestrekt is, dat de zon altijd
wel ergens schijnt in het rijk. Het was hierdoor niet mogelijk om handel te drijven met de
Portugezen en er kwam een tekort aan
specerijen.
De Nederlander Jan Huygen van Linschoten
had veel informatie verzameld over Indië, met
deze informatie werd er een expeditie
georganiseerd door de Amsterdamse
Compagnie van Verre. Ze voeren met vier
Hollandse galjoenen richting Indië, in 1597
keerden drie van de vier schepen terug, ze
waren volgeladen met specerijen. Dit wordt
ook wel de Eerste Schipvaart genoemd. Deze
reis was overduidelijk zeer succesvol en hierna explodeerde de specerijenhandel. De groei
van de grote vaart op Oost-Indië kwam rond 1600 in gevaar door de zware concurrentie tussen
de Zeeuwse en Amsterdamse voorcompagnieën. Dit werd als zorgelijk ervaren, waarna de
betrokken kooplieden tot samenwerking werden gedwongen door de raadpensionaris van
Holland, Johan van Oldenbarnevelt, en stadhouder prins Maurits. Op initiatief van Johan van
Oldenbarnevelt werd hierdoor in 1602 de Verenigde Oost-Indische Compagnie door de
Staten-Generaal opgericht.
Over het ontstaan van de VOC wordt helemaal niets vermeld in de gekeken aflevering, wat
best raar is aangezien de aflevering om de VOC draait, dus het niet meer dan normaal is om
te vermelden hoe de besproken onderneming tot stand is gekomen.
- Sociaal-economische geschiedenis van de VOC
In de aflevering wordt het belangrijkste onderdeel van het economische gebied van de VOC
best goed toegelicht. Ze vermelden dat met de komst van de VOC de aandelenhandel werd
geboren. De VOC was namelijk niet alleen het grootste handelsbedrijf ter wereld, maar ook
was zij het eerste beursgenoteerde bedrijf. Dit houdt in dat de VOC met aandelen werkte.
Iedereen, van arm tot rijk, kon een aandeel in het bedrijf kopen en hier winst mee maken. Ze
maakten dan langdurig deel uit van het bedrijfskapitaal. De basis van deze aandelenhandel
lag in Amsterdam, waaruit het zich tot de rest van de wereld verspreidde. Toen de VOC in
1602 werd opgericht, werd het kopen van aandelen in het bedrijf al erg gestimuleerd. Voor de
eerste reis naar Azië waren er dan ook al vele aandelen verhandeld op de beurs. Dankzij deze
aandelenhandel liep de VOC al ver voor op haar concurrenten als het aankomt op
, bedrijfsfinanciering.
De aandelenhandel van de VOC hield het volgende in, personen konden beleggen in het
bedrijf en bijvoorbeeld meefinancieren aan een reis. Maakte deze reis winst, dan kreeg jij, als
belegger, een deel van de winst uitgekeerd omdat je een aandeel had in het bedrijf. Was de
reis echter mislukt, dan waren beleggers hun geld kwijt.
De VOC was ontzettend winstgevend op het gebied van handel. De eerste emissie bracht al
6.5 miljoen gulden op en de VOC stopte hierna niet met groeien. Ze dreigde uit te groeien tot
de eerste multinational ter wereld. Ook het inhouden van de aandelenhandel wordt naar onze
mening goed toegelicht in de aflevering.
Toch moeten we ons niet vergissen in de VOC. De beleggers hadden namelijk geïnvesteerd
in een bedrijf waarvan niet zeker was of het op korte termijn ook daadwerkelijk geld uit zou
keren. Omdat de VOC voor 21 jaar lang een octrooi had gekregen, was duidelijk dat er een
mogelijkheid was dat ze na 10 jaar daadwerkelijk winst zou maken. Deze octrooi was door de
Staten-Generaal aan de VOC verleend voor exclusieve specerijenhandel van de Republiek
met bepaalde gebieden in Azië: Indië. Ondanks
deze octrooi was het niet duidelijk of er in de
tussentijd ook geld met de aandelen of
überhaupt winst gemaakt zou kunnen worden.
Later werd duidelijk dat dit echter niet het geval
was. In de eerste jaren van de oprichting verliep
alles namelijk niet vlekkeloos. De resultaten
vielen erg tegen en met de aandelen werd nog
geen winst gemaakt. De kosten om de
onderneming op de rails te krijgen waren
ontzettend hoog, met name omdat ze ook de
opdracht hadden gekregen de Portugezen in
Azië aan te vallen. Pas in 1610 werd het eerste
dividend aan de aandeelhouders uitgekeerd, dit was wel grotendeels in natura, uiteraard was
niet iedereen het hiermee eens. De aandeelhouders wilden geld zien. Al vrij snel na deze
eerste ‘beursgang’ begon de handel steeds levendiger te worden en werd Amsterdam een
wereldwijde primeur als het aankwam op aandelenhandel. Over deze langzame tond stand
koming wordt in het begin van de aflvering vrijwel niets over de langzame tot stand koming
gezegd, wat toch best een belangrijk onderdeel van de aandeelhandel was. Tegen het eind
van de aflevering wordt perfect uitgelegd over de late uitkeringen van de aandelen. Toch
hadden ze dit beter in het begin van de aflevering kunnen doen, omdat het nu aan het begin
van de aflevering lijkt alsof de VOC direct een hele succesvolle onderneming was, wat dus
totaal niet het geval was.
- Het bestuur en de politieke geschiedenis van de VOC:
Toen de VOC in 1602 werd opgericht gingen de zes compagnieën van de Republiek der Zeven
Verenigde Nederlanden over in haar. Voor het ontstaan van de VOC waren er
voorcompagnieën gevestigd in verschillende steden. Een voorcompagnie is een
handelscombinatie die voor de VOC-handel dreef met Azië (1594-1602). Door het ontvangen
octrooi kwamen in de zes steden waar voorcompagnieën gevestigd waren nu deel-
onderneming, deze noemen we ook wel kamers van de VOC. Deze zes steden waren:
Amsterdam, Enkhuizen, Delft, Rotterdam, Hoorn en Zeeland (Middelburg). Door deze
verandering ontvingen ze enkele rechten. Zo kregen ze het recht om oorlog te voeren en forten
te bouwen, ook kregen ze het bijzondere recht om in de naam van de Staten-Generaal
In 1602 werd de Verenigde Oost-Indische Compagnie, de VOC, opgericht. Dit is een keerpunt
geweest in de geschiedenis van de Republiek, maar wat ging hier eigenlijk aan vooraf?
In 1498 bereikte Vasco de Gama Calicut, het belangrijkste handelscentrum aan de
zuidwestkust van India. Hierbij waren de Portugezen de eersten en de enigen die het zijn
gelukt om Indië bereikten. In de 16e eeuw waren de Portugezen dan ook de enigen die de
vaarroutes naar Indië wisten, deze hielden ze geheim. Omdat deze specerijen uit Indië alleen
verkrijgbaar waren bij de Portugezen, domineerden zij de gehele specerijenhandel.
Op dit moment speelde de Tachtigjarige Oorlog af tussen de Republiek en Spanje en was
Portugal uiteindelijk ook betrokken geraakt bij de deze oorlog. Dit is gekomen doordat Filips
over een onwijs groot rijk regeerde en hierdoor veel connecties had. Dit rijk wordt ook wel een
“rijk waar de zon nooit ondergaat” genoemd, omdat het dus zo uitgestrekt is, dat de zon altijd
wel ergens schijnt in het rijk. Het was hierdoor niet mogelijk om handel te drijven met de
Portugezen en er kwam een tekort aan
specerijen.
De Nederlander Jan Huygen van Linschoten
had veel informatie verzameld over Indië, met
deze informatie werd er een expeditie
georganiseerd door de Amsterdamse
Compagnie van Verre. Ze voeren met vier
Hollandse galjoenen richting Indië, in 1597
keerden drie van de vier schepen terug, ze
waren volgeladen met specerijen. Dit wordt
ook wel de Eerste Schipvaart genoemd. Deze
reis was overduidelijk zeer succesvol en hierna explodeerde de specerijenhandel. De groei
van de grote vaart op Oost-Indië kwam rond 1600 in gevaar door de zware concurrentie tussen
de Zeeuwse en Amsterdamse voorcompagnieën. Dit werd als zorgelijk ervaren, waarna de
betrokken kooplieden tot samenwerking werden gedwongen door de raadpensionaris van
Holland, Johan van Oldenbarnevelt, en stadhouder prins Maurits. Op initiatief van Johan van
Oldenbarnevelt werd hierdoor in 1602 de Verenigde Oost-Indische Compagnie door de
Staten-Generaal opgericht.
Over het ontstaan van de VOC wordt helemaal niets vermeld in de gekeken aflevering, wat
best raar is aangezien de aflevering om de VOC draait, dus het niet meer dan normaal is om
te vermelden hoe de besproken onderneming tot stand is gekomen.
- Sociaal-economische geschiedenis van de VOC
In de aflevering wordt het belangrijkste onderdeel van het economische gebied van de VOC
best goed toegelicht. Ze vermelden dat met de komst van de VOC de aandelenhandel werd
geboren. De VOC was namelijk niet alleen het grootste handelsbedrijf ter wereld, maar ook
was zij het eerste beursgenoteerde bedrijf. Dit houdt in dat de VOC met aandelen werkte.
Iedereen, van arm tot rijk, kon een aandeel in het bedrijf kopen en hier winst mee maken. Ze
maakten dan langdurig deel uit van het bedrijfskapitaal. De basis van deze aandelenhandel
lag in Amsterdam, waaruit het zich tot de rest van de wereld verspreidde. Toen de VOC in
1602 werd opgericht, werd het kopen van aandelen in het bedrijf al erg gestimuleerd. Voor de
eerste reis naar Azië waren er dan ook al vele aandelen verhandeld op de beurs. Dankzij deze
aandelenhandel liep de VOC al ver voor op haar concurrenten als het aankomt op
, bedrijfsfinanciering.
De aandelenhandel van de VOC hield het volgende in, personen konden beleggen in het
bedrijf en bijvoorbeeld meefinancieren aan een reis. Maakte deze reis winst, dan kreeg jij, als
belegger, een deel van de winst uitgekeerd omdat je een aandeel had in het bedrijf. Was de
reis echter mislukt, dan waren beleggers hun geld kwijt.
De VOC was ontzettend winstgevend op het gebied van handel. De eerste emissie bracht al
6.5 miljoen gulden op en de VOC stopte hierna niet met groeien. Ze dreigde uit te groeien tot
de eerste multinational ter wereld. Ook het inhouden van de aandelenhandel wordt naar onze
mening goed toegelicht in de aflevering.
Toch moeten we ons niet vergissen in de VOC. De beleggers hadden namelijk geïnvesteerd
in een bedrijf waarvan niet zeker was of het op korte termijn ook daadwerkelijk geld uit zou
keren. Omdat de VOC voor 21 jaar lang een octrooi had gekregen, was duidelijk dat er een
mogelijkheid was dat ze na 10 jaar daadwerkelijk winst zou maken. Deze octrooi was door de
Staten-Generaal aan de VOC verleend voor exclusieve specerijenhandel van de Republiek
met bepaalde gebieden in Azië: Indië. Ondanks
deze octrooi was het niet duidelijk of er in de
tussentijd ook geld met de aandelen of
überhaupt winst gemaakt zou kunnen worden.
Later werd duidelijk dat dit echter niet het geval
was. In de eerste jaren van de oprichting verliep
alles namelijk niet vlekkeloos. De resultaten
vielen erg tegen en met de aandelen werd nog
geen winst gemaakt. De kosten om de
onderneming op de rails te krijgen waren
ontzettend hoog, met name omdat ze ook de
opdracht hadden gekregen de Portugezen in
Azië aan te vallen. Pas in 1610 werd het eerste
dividend aan de aandeelhouders uitgekeerd, dit was wel grotendeels in natura, uiteraard was
niet iedereen het hiermee eens. De aandeelhouders wilden geld zien. Al vrij snel na deze
eerste ‘beursgang’ begon de handel steeds levendiger te worden en werd Amsterdam een
wereldwijde primeur als het aankwam op aandelenhandel. Over deze langzame tond stand
koming wordt in het begin van de aflvering vrijwel niets over de langzame tot stand koming
gezegd, wat toch best een belangrijk onderdeel van de aandeelhandel was. Tegen het eind
van de aflevering wordt perfect uitgelegd over de late uitkeringen van de aandelen. Toch
hadden ze dit beter in het begin van de aflevering kunnen doen, omdat het nu aan het begin
van de aflevering lijkt alsof de VOC direct een hele succesvolle onderneming was, wat dus
totaal niet het geval was.
- Het bestuur en de politieke geschiedenis van de VOC:
Toen de VOC in 1602 werd opgericht gingen de zes compagnieën van de Republiek der Zeven
Verenigde Nederlanden over in haar. Voor het ontstaan van de VOC waren er
voorcompagnieën gevestigd in verschillende steden. Een voorcompagnie is een
handelscombinatie die voor de VOC-handel dreef met Azië (1594-1602). Door het ontvangen
octrooi kwamen in de zes steden waar voorcompagnieën gevestigd waren nu deel-
onderneming, deze noemen we ook wel kamers van de VOC. Deze zes steden waren:
Amsterdam, Enkhuizen, Delft, Rotterdam, Hoorn en Zeeland (Middelburg). Door deze
verandering ontvingen ze enkele rechten. Zo kregen ze het recht om oorlog te voeren en forten
te bouwen, ook kregen ze het bijzondere recht om in de naam van de Staten-Generaal
