ALGEMENE PSYCHOLOGIE
1. Wat is psychologie?
1.1. Een definitie van psychologie
- Psyche (ψυχή) = geest
- logie < logos (λόγος: woord, gedachte, rede) = gebied van studie
1.2. Wat is psychologie niet? = academische psychologie
Lekenpsychologie = volkspsychologie, ventileren bij iemand, gezond verstand, intuïtie, …
-> iemand zonder psychologische opleiding dat je psychologisch bijstaat
Pseudopsychologie= Niet-onderbouwde psychologische aannamen die zich als
wetenschappelijke waarheid voordoen
Voorbeelden=
- Grafologie: op basis van het schrijven kunnen we afleiden hoe je persoonlijkheid in
elkaar zit
Een leesbare handtekening = persoon met veel zelfvertrouwen <-> onleesbare
handtekening = veel belang aan privacy
- Kleurenprofiel: onze persoonlijkheid kan hieraan gelinkt worden, je kan passen bij
1 van de kleuren bv je bent kleur blauw dan ben je een perfectionist.
Hiervoor is er geen wetenschappelijk bewijs.
1.3. Wat is psychologie dan wel?
= wetenschap van het gedrag en de mentale processen.
Psychologie gebaseerd op de wetenschap, het externe gedrag wordt bestudeerd om iets
te weten te komen over de interne mentale processen.
Bv: intelligentie
- Meetbaar (extern): het gedrag (bv een IQ test invullen)
- Onmeetbaar(intern): de hersenen (de intelligentie van iemand)
2. Geschiedenis van de psychologie
Zin die vaak voorkomt: psychologie heeft een lang verleden maar een korte
geschiedenis.
Korte geschiedenis: De officiële start: 1879 -> eerste psychologisch
laboratorium
Lange verleden: wortels liggen in de filosofie en het vroegere nadenken over
de menselijke geest
Waarom zo laat?
Het vereiste een bepaalde verandering over het denken van de mens, We moesten klaar
zijn om de menselijke geest te onderzoeken.
1
,Het is gebaseerd op een filosoof die veel heeft nagedacht over de mens en theorieën
heeft gemaakt.
1.2. Oudgriekse filosofen (500-400 v.C.)
- Dualisme van Plato: opsplitsing van geest en lichaam
- Geocentrische: aarde centrum van het universum (dit is wat de Grieken dacht
vroeger)
- Universum geschapen voor mens: wij zijn als mens iets speciaals dat geschapen is
dat was toen het mensbeeld en we zijn de enige op de aarde die over onze positie
kunnen nadenken.
Kennis verzamelen in die tijd is de grondlegger van onze theorieën
Tot en met de 15e eeuw:
= de Grieken hadden de wijsheid in macht -> naarmate de tijd kreeg de kerk ook een
belangrijkere en dominantere positie
Kennis werd dan ook overgedragen via de kerk. Het geloof kreeg een heel dominante
positie. Hun kennis was gebaseerd op de kennis van de oude Griekse filosofen. Vanuit het
geloof gaan we de mens proberen te begrijpen via de rede.
Wetenschappelijke revolutie 16e eeuw:
- Oude wijsheden bleken niet correct
o Het idee kwam van: Copernicus: heliocentrische -> zon staat centraal (hij
keek naar de sterren en de planeten hierdoor realiseerde hij dat de zon
centraal stond)
o Er kwam nieuwe kennis: boekdrukkunst, reformatie, ontdekkingsreizen
(veel uitwisseling van kennis), contact met islamitische en Chinese
geleerden
- Het modern wetenschappelijk denken (wetenschappelijk onderzoek) kwam ook op
-> observeren en experimenteren.
Rationalisme 17e eeuw:
- Rationalisme: René Descartes: waarheid achterhalen door middel van de rede
o Cogito ergo sum: ik denk dus ik ben ( je kan aan alles twijfelen, maar aan 1
ding niet dat je aan het twijfelen bent)
o Nativisme: kennis is deels aangeboren
o Dualisme: wetenschappelijk onderzoek naar het lichaam als machine (we
kunnen ons lichaam gaan onderzoeken volgens hem maar de geest niet-l
we kunnen er wel over nadenken door de rede te gebruiken)
Mind-body problem
= de geest(ontastbaar) en het lichaam (tastbaar) kunnen elkaar beïnvloeden, hoe
communiceren deze 2 met elkaar?
Wat we niet weten is waar onze geest zit, we weten dat er ons bewustzijn is maar we
kunnen niet weten waar het zich bevindt. -> mind-body problem
2
,Empirisme 17e – 18e eeuw:
- Hobbes, Locke, Hume
- Kennis komt tot stand via zintuigelijke ervaringen
o Geest= tabula rasa ( we zijn een ongeboren blad)
o Kennis door observatie -> associaties vb: we horen donder dus we weten
dat er onweer komt, wij mensen zijn het resultaat van aangeleerde kennis
Nature vs nurture -> is iets aangeboren of iets aangeleerd
- Rationalisme vs empirisme -> heeft hier zijn wortels in
1.3. Evolutietheorie
19e eeuw: Darwin
- Survival of the fittest
o Succesvolle voortplanting bij kenmerken aangepast aan omgeving
o De mens is een product van de evolutie (wij zijn het meest geëvolueerde
wezen)
Comparatieve psychologie: menselijk gedrag met dierlijk gedrag vergelijken, er wordt
een link gelegd tussen de 2. -> afkomstig van Darwin
19e eeuw
We zijn eindelijk klaar om de menselijke geest te bestuderen op een wetenschappelijke
wijze.
2. Beginjaren van de psychologie
Psychologische scholen:
- Structuralisme
- Functionalisme
- Gestaltpsychologie
- Behaviorisme
- Psychoanalyse
STRUCTULARISME
= Wundt is de grondlegger van de academische psychologie, 1e psychologisch labo
Leipzig in Duitsland (1879)
- Experimenten zijn toen uitgevoerd: onderzoek naar ons bewustzijn bv: 2 kleuren,
2 tinten rood en 2 tinten blauw en vragen of de tinten hetzelfde zijn. (Meer
voorbeelden op ppt)
(Het zijn allemaal experimenten om iets direct uit te voeren zonder te wachten zoals die
kleur je geeft meteen een prikkel en je gaat de respons erop registreren.)
3
, - Bekend geworden door introspectie: kijken naar je eigen bewustzijn door
objectieve, nauwkeurige rapportering van je gevoelens en dan je gedachten en
herinneringen zeggen
Bv: iemand geeft je een roos en je moet alles zeggen wat er in je opkomt (rood, Valentijn,
het prikt, …)
Zijn experiment: snel tikken van metronoom mensen zeiden toen bv ik ervaar hierdoor
spanning
• Introspectieve methode = Kijken naar eigen bewustzijn door objectieve,
nauwkeurige rapportering gevoelens, gedachten, herinneringen etc.
Wundt inspireerde Titchener, Külpe
• Onderzoek structuur bewustzijn
• Uit welke deelelementen/bouwstenen bestaat menselijke geest?
• Afgeleid via introspectie = opdelen van waarneming in deelelementen/bouwstenen
Wat is een deelelement? Ze zaten met te veel deeltjes waaruit ons menselijk bewustzijn
ontstaat -> tabel maken
Kritiek op deze benadering (intro perspectieve methode): je zal dat experiment van de
roos anders beantwoorden naarmate de tijd + verschillend antwoord van de mensen =
methode is niet betrouwbaar want verschillende resultaten
Tegenreactie zorgde voor tegenbewegingen:
1; FUNCTIONALISME
= waren erover eens dat het studiegebied van de academische psychologie = bewustzijn.
Maar ipv deelelementen eerder ‘Wat is die menselijke geest, wat doet die?’
Geïnspireerd door James:
- Vergelijkt bewustzijn met een stroom= stream of consciousness
Bewustzijn verandert constant, rivier dus het feit dat je gedachten nooit hetzelfde zijn. Dit
wordt dan gebruikt voor het atomisme structuralisme en de evolutietheorie die dan
zorgde voor het functionalisme.
Dewey= functionalist
Functionalisten houden zich bezig met wetenschappen nuttig onderzoek, waar de mens
iets aan heeft. Ook dat ons onderzoek aangeeft he de menselijke geest optimaal kan
floreren.
Zo gingen ze intelligentie in verschillende omgevingen gaan verklaren. ‘Kan intelligentie
verbeterd worden als omgeving wordt aangepast,’
GESTALTPSYCHYLOGIE
Tegenbeweging uit Europa -> Wertheimer, Köhler, & Koffka
= onderzoek met focus op onze perceptie, want perceptie/waarneming stuurt ons gedrag
-> als je iemand ziet ga je anders gaan reageren op basis van het feit wat je ziet
(vriendin, vreemde)
4
1. Wat is psychologie?
1.1. Een definitie van psychologie
- Psyche (ψυχή) = geest
- logie < logos (λόγος: woord, gedachte, rede) = gebied van studie
1.2. Wat is psychologie niet? = academische psychologie
Lekenpsychologie = volkspsychologie, ventileren bij iemand, gezond verstand, intuïtie, …
-> iemand zonder psychologische opleiding dat je psychologisch bijstaat
Pseudopsychologie= Niet-onderbouwde psychologische aannamen die zich als
wetenschappelijke waarheid voordoen
Voorbeelden=
- Grafologie: op basis van het schrijven kunnen we afleiden hoe je persoonlijkheid in
elkaar zit
Een leesbare handtekening = persoon met veel zelfvertrouwen <-> onleesbare
handtekening = veel belang aan privacy
- Kleurenprofiel: onze persoonlijkheid kan hieraan gelinkt worden, je kan passen bij
1 van de kleuren bv je bent kleur blauw dan ben je een perfectionist.
Hiervoor is er geen wetenschappelijk bewijs.
1.3. Wat is psychologie dan wel?
= wetenschap van het gedrag en de mentale processen.
Psychologie gebaseerd op de wetenschap, het externe gedrag wordt bestudeerd om iets
te weten te komen over de interne mentale processen.
Bv: intelligentie
- Meetbaar (extern): het gedrag (bv een IQ test invullen)
- Onmeetbaar(intern): de hersenen (de intelligentie van iemand)
2. Geschiedenis van de psychologie
Zin die vaak voorkomt: psychologie heeft een lang verleden maar een korte
geschiedenis.
Korte geschiedenis: De officiële start: 1879 -> eerste psychologisch
laboratorium
Lange verleden: wortels liggen in de filosofie en het vroegere nadenken over
de menselijke geest
Waarom zo laat?
Het vereiste een bepaalde verandering over het denken van de mens, We moesten klaar
zijn om de menselijke geest te onderzoeken.
1
,Het is gebaseerd op een filosoof die veel heeft nagedacht over de mens en theorieën
heeft gemaakt.
1.2. Oudgriekse filosofen (500-400 v.C.)
- Dualisme van Plato: opsplitsing van geest en lichaam
- Geocentrische: aarde centrum van het universum (dit is wat de Grieken dacht
vroeger)
- Universum geschapen voor mens: wij zijn als mens iets speciaals dat geschapen is
dat was toen het mensbeeld en we zijn de enige op de aarde die over onze positie
kunnen nadenken.
Kennis verzamelen in die tijd is de grondlegger van onze theorieën
Tot en met de 15e eeuw:
= de Grieken hadden de wijsheid in macht -> naarmate de tijd kreeg de kerk ook een
belangrijkere en dominantere positie
Kennis werd dan ook overgedragen via de kerk. Het geloof kreeg een heel dominante
positie. Hun kennis was gebaseerd op de kennis van de oude Griekse filosofen. Vanuit het
geloof gaan we de mens proberen te begrijpen via de rede.
Wetenschappelijke revolutie 16e eeuw:
- Oude wijsheden bleken niet correct
o Het idee kwam van: Copernicus: heliocentrische -> zon staat centraal (hij
keek naar de sterren en de planeten hierdoor realiseerde hij dat de zon
centraal stond)
o Er kwam nieuwe kennis: boekdrukkunst, reformatie, ontdekkingsreizen
(veel uitwisseling van kennis), contact met islamitische en Chinese
geleerden
- Het modern wetenschappelijk denken (wetenschappelijk onderzoek) kwam ook op
-> observeren en experimenteren.
Rationalisme 17e eeuw:
- Rationalisme: René Descartes: waarheid achterhalen door middel van de rede
o Cogito ergo sum: ik denk dus ik ben ( je kan aan alles twijfelen, maar aan 1
ding niet dat je aan het twijfelen bent)
o Nativisme: kennis is deels aangeboren
o Dualisme: wetenschappelijk onderzoek naar het lichaam als machine (we
kunnen ons lichaam gaan onderzoeken volgens hem maar de geest niet-l
we kunnen er wel over nadenken door de rede te gebruiken)
Mind-body problem
= de geest(ontastbaar) en het lichaam (tastbaar) kunnen elkaar beïnvloeden, hoe
communiceren deze 2 met elkaar?
Wat we niet weten is waar onze geest zit, we weten dat er ons bewustzijn is maar we
kunnen niet weten waar het zich bevindt. -> mind-body problem
2
,Empirisme 17e – 18e eeuw:
- Hobbes, Locke, Hume
- Kennis komt tot stand via zintuigelijke ervaringen
o Geest= tabula rasa ( we zijn een ongeboren blad)
o Kennis door observatie -> associaties vb: we horen donder dus we weten
dat er onweer komt, wij mensen zijn het resultaat van aangeleerde kennis
Nature vs nurture -> is iets aangeboren of iets aangeleerd
- Rationalisme vs empirisme -> heeft hier zijn wortels in
1.3. Evolutietheorie
19e eeuw: Darwin
- Survival of the fittest
o Succesvolle voortplanting bij kenmerken aangepast aan omgeving
o De mens is een product van de evolutie (wij zijn het meest geëvolueerde
wezen)
Comparatieve psychologie: menselijk gedrag met dierlijk gedrag vergelijken, er wordt
een link gelegd tussen de 2. -> afkomstig van Darwin
19e eeuw
We zijn eindelijk klaar om de menselijke geest te bestuderen op een wetenschappelijke
wijze.
2. Beginjaren van de psychologie
Psychologische scholen:
- Structuralisme
- Functionalisme
- Gestaltpsychologie
- Behaviorisme
- Psychoanalyse
STRUCTULARISME
= Wundt is de grondlegger van de academische psychologie, 1e psychologisch labo
Leipzig in Duitsland (1879)
- Experimenten zijn toen uitgevoerd: onderzoek naar ons bewustzijn bv: 2 kleuren,
2 tinten rood en 2 tinten blauw en vragen of de tinten hetzelfde zijn. (Meer
voorbeelden op ppt)
(Het zijn allemaal experimenten om iets direct uit te voeren zonder te wachten zoals die
kleur je geeft meteen een prikkel en je gaat de respons erop registreren.)
3
, - Bekend geworden door introspectie: kijken naar je eigen bewustzijn door
objectieve, nauwkeurige rapportering van je gevoelens en dan je gedachten en
herinneringen zeggen
Bv: iemand geeft je een roos en je moet alles zeggen wat er in je opkomt (rood, Valentijn,
het prikt, …)
Zijn experiment: snel tikken van metronoom mensen zeiden toen bv ik ervaar hierdoor
spanning
• Introspectieve methode = Kijken naar eigen bewustzijn door objectieve,
nauwkeurige rapportering gevoelens, gedachten, herinneringen etc.
Wundt inspireerde Titchener, Külpe
• Onderzoek structuur bewustzijn
• Uit welke deelelementen/bouwstenen bestaat menselijke geest?
• Afgeleid via introspectie = opdelen van waarneming in deelelementen/bouwstenen
Wat is een deelelement? Ze zaten met te veel deeltjes waaruit ons menselijk bewustzijn
ontstaat -> tabel maken
Kritiek op deze benadering (intro perspectieve methode): je zal dat experiment van de
roos anders beantwoorden naarmate de tijd + verschillend antwoord van de mensen =
methode is niet betrouwbaar want verschillende resultaten
Tegenreactie zorgde voor tegenbewegingen:
1; FUNCTIONALISME
= waren erover eens dat het studiegebied van de academische psychologie = bewustzijn.
Maar ipv deelelementen eerder ‘Wat is die menselijke geest, wat doet die?’
Geïnspireerd door James:
- Vergelijkt bewustzijn met een stroom= stream of consciousness
Bewustzijn verandert constant, rivier dus het feit dat je gedachten nooit hetzelfde zijn. Dit
wordt dan gebruikt voor het atomisme structuralisme en de evolutietheorie die dan
zorgde voor het functionalisme.
Dewey= functionalist
Functionalisten houden zich bezig met wetenschappen nuttig onderzoek, waar de mens
iets aan heeft. Ook dat ons onderzoek aangeeft he de menselijke geest optimaal kan
floreren.
Zo gingen ze intelligentie in verschillende omgevingen gaan verklaren. ‘Kan intelligentie
verbeterd worden als omgeving wordt aangepast,’
GESTALTPSYCHYLOGIE
Tegenbeweging uit Europa -> Wertheimer, Köhler, & Koffka
= onderzoek met focus op onze perceptie, want perceptie/waarneming stuurt ons gedrag
-> als je iemand ziet ga je anders gaan reageren op basis van het feit wat je ziet
(vriendin, vreemde)
4
