LES 8: JUSTITIE DEEL 2
Justitie als onderdeel van de veiligheidssector
- Essentiële actor binnen de veiligheidssector
Beoordeelt geschillen en misdrijven
Waakt over de rechtsbescherming
Beslist over schuld, straf en rechtsherstel
Vormt samen met politie en parket een cruciale schakel in
strafrechtsketen
Belangrijk:
- Rechterlijke macht spreekt recht, zij maakt de wetten niet persé
- Maar functioneert binnen een bredere institutionele context
FOD JUSTITIE
- Federale Overheidsdienst Justitie ondersteunt en organiseert federale
justitiedomein
- Ondersteuning van de rechterlijke macht
- Uitvoering van vrijheidsberovende straffen en maatregelen
- Beheer van administratieve procedures rond de rechten van burgers
- Beheer van informatiestromen binnen justitie
- Samenwerking tussen publieke en private justitiepartners:
Op zowel federaal, lokaal en deelstatelijk niveau
Strategische uitdagingen binnen Justitie
- Justitie heeft ook een zeker reputatieprobleem
Uitvoering van straffen, opvolging van de uitvoering, …
Bv. Uitvoering niet goed opgevolgd en daardoor recidive (bv. Julie V.
Espen)
- Menselijker justitiesysteem
- Snellere werking door digitalisering en modernisering
Niet gewoon op de rol stellen en jaren laten wachten op voorkomen
zaak
Niet de bedoeling dat men meer moeten wachten dan iets anders
- Strengere en geloofwaardigere justitie
Door een betere strafuitvoering en een hervorming van het strafrecht
Strafrecht wordt hervormd later dit jaar (ca. september 2026)
STRUCTUUR VAN FOD JUSTITIE
Binnen de FOD justitie verschillende onderdelen
- Diensten onder rechtstreeks gezag van de minister
- Onafhankelijke commissies
- Directoraten-generaal (directoraat = afdeling)
- De hoven en rechtbanken
, HERVORMING
Waarom is er een hervorming gekomen en druk op de
hervorming?
- Vanaf jaren 80
- Groeiende hulpkreet om een diepgaande hervorming van justitie
- De onopgeloste feiten van de Bende van Nijvel
- Het falen van gerecht en politie in de zaak Dutroux
- Maatschappelijke verontwaardiging: o.a. zichtbaar in de Witte mars van
20/10/1996
Kernidee:
- Hervorming ontstond niet uit luxe en de mogelijkheden te ‘willen’
hervormen
- Maar wel uit een vertrouwenscrisis
- Was noodzakelijk om het vertrouwen van de samenleving terug te
winnen
Wat was het probleem dan?
- Parlementaire onderzoekscommissies negatieve conclusies getrokken
(in jaren 90)
Negatieve conclusies over functioneren van gerecht en politie
Nadien: verschillende hervormingspogingen gedaan
- Maar die botsten telkens op:
Weerstand binnen de magistratuur
Trage besluitvorming
Politieke discontinuïteit door regeringscrisissen (wisselende
regeringen)
Justitie hervormen moeilijk!
Je raakt tegelijk aan structuren, bevoegdheden, cultuur én onafhankelijkheid
De doorbraak van 2013-2014
- De echte doorbrak binnen justitie kwam er in 2013 en 2014 (onder
regering di Rupo)
Wet van 1 december 2013: over de hervorming van gerechtelijke
arrondissementen
Wet van 18 februari 2014: over verzelfstandigd beheer van
rechterlijke organisatie
Dit luidde de meest diepgaande hervormingen van rechterlijke orde in,
sinds Napoleon
Hervorming: twee grote lijnen
1. Schaalvergroting
Het gerechtelijk landschap werd eigenlijk hertekend
2. Verzelfstandigd beheer
Rechterlijke orde kreeg meer ruimte voor eigen beheer binnen
afgesproken kaders
Justitie als onderdeel van de veiligheidssector
- Essentiële actor binnen de veiligheidssector
Beoordeelt geschillen en misdrijven
Waakt over de rechtsbescherming
Beslist over schuld, straf en rechtsherstel
Vormt samen met politie en parket een cruciale schakel in
strafrechtsketen
Belangrijk:
- Rechterlijke macht spreekt recht, zij maakt de wetten niet persé
- Maar functioneert binnen een bredere institutionele context
FOD JUSTITIE
- Federale Overheidsdienst Justitie ondersteunt en organiseert federale
justitiedomein
- Ondersteuning van de rechterlijke macht
- Uitvoering van vrijheidsberovende straffen en maatregelen
- Beheer van administratieve procedures rond de rechten van burgers
- Beheer van informatiestromen binnen justitie
- Samenwerking tussen publieke en private justitiepartners:
Op zowel federaal, lokaal en deelstatelijk niveau
Strategische uitdagingen binnen Justitie
- Justitie heeft ook een zeker reputatieprobleem
Uitvoering van straffen, opvolging van de uitvoering, …
Bv. Uitvoering niet goed opgevolgd en daardoor recidive (bv. Julie V.
Espen)
- Menselijker justitiesysteem
- Snellere werking door digitalisering en modernisering
Niet gewoon op de rol stellen en jaren laten wachten op voorkomen
zaak
Niet de bedoeling dat men meer moeten wachten dan iets anders
- Strengere en geloofwaardigere justitie
Door een betere strafuitvoering en een hervorming van het strafrecht
Strafrecht wordt hervormd later dit jaar (ca. september 2026)
STRUCTUUR VAN FOD JUSTITIE
Binnen de FOD justitie verschillende onderdelen
- Diensten onder rechtstreeks gezag van de minister
- Onafhankelijke commissies
- Directoraten-generaal (directoraat = afdeling)
- De hoven en rechtbanken
, HERVORMING
Waarom is er een hervorming gekomen en druk op de
hervorming?
- Vanaf jaren 80
- Groeiende hulpkreet om een diepgaande hervorming van justitie
- De onopgeloste feiten van de Bende van Nijvel
- Het falen van gerecht en politie in de zaak Dutroux
- Maatschappelijke verontwaardiging: o.a. zichtbaar in de Witte mars van
20/10/1996
Kernidee:
- Hervorming ontstond niet uit luxe en de mogelijkheden te ‘willen’
hervormen
- Maar wel uit een vertrouwenscrisis
- Was noodzakelijk om het vertrouwen van de samenleving terug te
winnen
Wat was het probleem dan?
- Parlementaire onderzoekscommissies negatieve conclusies getrokken
(in jaren 90)
Negatieve conclusies over functioneren van gerecht en politie
Nadien: verschillende hervormingspogingen gedaan
- Maar die botsten telkens op:
Weerstand binnen de magistratuur
Trage besluitvorming
Politieke discontinuïteit door regeringscrisissen (wisselende
regeringen)
Justitie hervormen moeilijk!
Je raakt tegelijk aan structuren, bevoegdheden, cultuur én onafhankelijkheid
De doorbraak van 2013-2014
- De echte doorbrak binnen justitie kwam er in 2013 en 2014 (onder
regering di Rupo)
Wet van 1 december 2013: over de hervorming van gerechtelijke
arrondissementen
Wet van 18 februari 2014: over verzelfstandigd beheer van
rechterlijke organisatie
Dit luidde de meest diepgaande hervormingen van rechterlijke orde in,
sinds Napoleon
Hervorming: twee grote lijnen
1. Schaalvergroting
Het gerechtelijk landschap werd eigenlijk hertekend
2. Verzelfstandigd beheer
Rechterlijke orde kreeg meer ruimte voor eigen beheer binnen
afgesproken kaders
