PRIVAATRECHT – 26/01
DEEL 1 : PERSONEN- EN FAMILIERECHT
Hoofdstuk 1
Bestaan van de mens;
- Levensvatbaar
- Levend geboren
- Start bij geboorte en eindigt bij overlijden
à drager van rechten en plichten
Kind kan geen persoonlijkheid verkrijgen voor de geboorte. Wel kan een ongeboren kind na
zijn geboorte op rechten (zoals erven, ontvangen van schenkingen en erkenning) slechts aanspraak
maken indien het reeds verwekt was voor de rechten openvielen én het kind levensvatbaar
en levend geboren werd.
Aangifteverplichting;
- Binnen 15 dagen na de bevalling
- Door vader / meemoeder / moeder
Abortus;
- Zwangerschapsonderbreking
- Naargelang het spontaan optreedt: spontane abortus of miskraam
- Naargelang het doel:
§ Therapeutische redenen: gezondheid moeder
§ Eugenetische redenen: ongeboren kind zwaar misvormd
§ Sociale redenen: verkrachting
- Naargelang de persoon: medisch geschoold personeel
- Naargelang de toestemming van de vrouw: toestemming of niet
- Moet gebeuren op verzoek en met toestemming van de vrouw, door een geneesheer
gedurende de eerste 84 dagen van de zwangerschap of wanneer een zwangere
vrouw in een noodsituatie verkeert
à anders is abortus strafbaar
Einde;
- Dood
§ Einde rechtspersoonlijkheid
§ Juiste vaststelling van ogenblik van overlijden
- Onzekerheid over het bestaan
1
,Autopsie;
- Kinderen van minder dan 18 maanden
- Onverwachts en medisch onverklaard overlijden
- Tenzij 1 van de ouders zich verzet
Klinische dood = na een dergelijke dood is het soms nog mogelijk een aantal functies
kunstmatig in stand te houden bv. bij hersendood (= afwezigheid van hersenactiviteit)
Euthanasie;
- “het opzettelijk levensbeëindigend handelen door een andere dan de betrokkene, op
diens verzoek”
- Terminale patiënten
- Patiënten die in een uitzichtloze situatie bevinden
- Principiële strafbaarheid
§ Euthanasie = doding en doodslag
- Toegelaten euthanasie
§ Geen misdrijf indien;
o Euthanasie door een arts
o Vrijwillig, overwogen en herhaald verzoek (in schriftelijke vorm), door een
meerderjarige, handelingsbekwame persoon of ontvoogde minderjarige
o Terminale toestand of uitzichtloze toestand
o Naleving van alle voorwaarden en procedures
• Informatie
• Controle
• Consultatie
• Aangifte
- Euthanasie is geen mensenrecht
- Geen verplichting tot medewerking: arts is niet verplicht euthanasie te doen
Afstand van een lijk = de wilsbeschikking van de overledene waarin hij verklaart zijn lichaam
af te staan aan een universiteit of wetenschappelijk onderzoekscentrum.
Orgaanwegneming mag niet bij een overlijden wegens ongekende oorzaak. De anonimiteit
van de donor moet gewaarborgd blijven
Afwezige;
- Opgehouden te verschijnen in woonplaats of verblijfplaats
- Meer dan 3 maanden geen goed nieuws à vermoeden van afwezigheid
- Meer dan 5 jaar sinds vonnis van vermoeden à verklaring van afwezigheid
Vermiste;
- Dood maar lijk niet te vinden
2
,Eenvoudig niet-aanwezige;
- Persoon niet in woonplaats
- Zeker nog in leven
Menselijk lichaam;
- Geen voorwerp
- Publiekrechtelijk statuut
- Persoon kan niet over eigen lichaam beschikken zoals hij dat over goederen kan
3 ontwikkelingskanalen;
1. Ontwikkeling in de (medische) wetenschap
§ Gebruik of hergebruik van organen en/of substanties
§ Verhoogde noodzaak om nieuwe technieken en behandelingen uit te testen op mensen
§ Bescherming van het menselijk embryo
2. Toename van de zeggenschap over het eigen lichaam
§ Wetgeving omtrent euthanasie en abortus werd veranderd
§ Wetgeving omtrent piercings en tatoeages werd gemaakt
3. Verhoogde bezorgdheid over het lot van de patiënt
§ Patiëntenrechten
§ Pijnbeschrijding
§ Maatregelen bij overlijden van zeer jonge kinderen
Persoonlijkheidsrechten;
- Onveranderlijk
- Vormen de identiteit of status van een persoon
- Geen patrimoniale rechten
- Niet vatbaar voor verjaring
Bescherming;
- Afgeschermd leven
§ The right to be let alone
§ Verbod binnen te dringen in het afgeschermde leven
- Omgang met anderen
§ Relaties met mensen worden beschermd
- Zelfbeschikking
§ Erkenning van geslacht
- Informationele privacy
§ Verwerking persoonsgegevens
- Geautomatiseerde besluitvorming
Zelfdeterminering = rechtssubject bepaalt zelf zijn geestelijke ontwikkeling alsmede zijn
lichamelijkheid.
3
, Zelfmoord is geen misdrijf, maar is wel ongeoorloofd
Vereisten levende donor;
- Minstens 18j
- Feitelijk in staat om zijn wil te uiten
- Vooraf toestemming in de wegneming
- Wegneming kan geen ernstige gevolgen teweegbrengen
- Wegneming heeft geen betrekking op organen die niet regeneren
- Wegneming werd voorafgegaan door een pluridisciplinair overleg
Genetisch criterium = XY- en XX-chromosomenpaar
Gonadisch criterium = teelballen en eierstokken
Morfologisch criterium = penis en vagina
Hormonaal criterium = testosteron en oestrogeen
Hermafrodisme = gonadisch tot beide geslachten behoren
Pseudohermafrodisme = contradictie tussen genetische (& gonadische) kenmerken en
anderzijds morfologische kenmerken
Transseksuelen = contradictie tussen genetische (& gonadische en morfologische)
kenmerken en psychologische kenmerken
Genderdysforie = het gevoel van onbehagen met het geslacht die trangender personen
ervaren, hoeft niet tot wijziging van fysiek geslacht te voeren
4
DEEL 1 : PERSONEN- EN FAMILIERECHT
Hoofdstuk 1
Bestaan van de mens;
- Levensvatbaar
- Levend geboren
- Start bij geboorte en eindigt bij overlijden
à drager van rechten en plichten
Kind kan geen persoonlijkheid verkrijgen voor de geboorte. Wel kan een ongeboren kind na
zijn geboorte op rechten (zoals erven, ontvangen van schenkingen en erkenning) slechts aanspraak
maken indien het reeds verwekt was voor de rechten openvielen én het kind levensvatbaar
en levend geboren werd.
Aangifteverplichting;
- Binnen 15 dagen na de bevalling
- Door vader / meemoeder / moeder
Abortus;
- Zwangerschapsonderbreking
- Naargelang het spontaan optreedt: spontane abortus of miskraam
- Naargelang het doel:
§ Therapeutische redenen: gezondheid moeder
§ Eugenetische redenen: ongeboren kind zwaar misvormd
§ Sociale redenen: verkrachting
- Naargelang de persoon: medisch geschoold personeel
- Naargelang de toestemming van de vrouw: toestemming of niet
- Moet gebeuren op verzoek en met toestemming van de vrouw, door een geneesheer
gedurende de eerste 84 dagen van de zwangerschap of wanneer een zwangere
vrouw in een noodsituatie verkeert
à anders is abortus strafbaar
Einde;
- Dood
§ Einde rechtspersoonlijkheid
§ Juiste vaststelling van ogenblik van overlijden
- Onzekerheid over het bestaan
1
,Autopsie;
- Kinderen van minder dan 18 maanden
- Onverwachts en medisch onverklaard overlijden
- Tenzij 1 van de ouders zich verzet
Klinische dood = na een dergelijke dood is het soms nog mogelijk een aantal functies
kunstmatig in stand te houden bv. bij hersendood (= afwezigheid van hersenactiviteit)
Euthanasie;
- “het opzettelijk levensbeëindigend handelen door een andere dan de betrokkene, op
diens verzoek”
- Terminale patiënten
- Patiënten die in een uitzichtloze situatie bevinden
- Principiële strafbaarheid
§ Euthanasie = doding en doodslag
- Toegelaten euthanasie
§ Geen misdrijf indien;
o Euthanasie door een arts
o Vrijwillig, overwogen en herhaald verzoek (in schriftelijke vorm), door een
meerderjarige, handelingsbekwame persoon of ontvoogde minderjarige
o Terminale toestand of uitzichtloze toestand
o Naleving van alle voorwaarden en procedures
• Informatie
• Controle
• Consultatie
• Aangifte
- Euthanasie is geen mensenrecht
- Geen verplichting tot medewerking: arts is niet verplicht euthanasie te doen
Afstand van een lijk = de wilsbeschikking van de overledene waarin hij verklaart zijn lichaam
af te staan aan een universiteit of wetenschappelijk onderzoekscentrum.
Orgaanwegneming mag niet bij een overlijden wegens ongekende oorzaak. De anonimiteit
van de donor moet gewaarborgd blijven
Afwezige;
- Opgehouden te verschijnen in woonplaats of verblijfplaats
- Meer dan 3 maanden geen goed nieuws à vermoeden van afwezigheid
- Meer dan 5 jaar sinds vonnis van vermoeden à verklaring van afwezigheid
Vermiste;
- Dood maar lijk niet te vinden
2
,Eenvoudig niet-aanwezige;
- Persoon niet in woonplaats
- Zeker nog in leven
Menselijk lichaam;
- Geen voorwerp
- Publiekrechtelijk statuut
- Persoon kan niet over eigen lichaam beschikken zoals hij dat over goederen kan
3 ontwikkelingskanalen;
1. Ontwikkeling in de (medische) wetenschap
§ Gebruik of hergebruik van organen en/of substanties
§ Verhoogde noodzaak om nieuwe technieken en behandelingen uit te testen op mensen
§ Bescherming van het menselijk embryo
2. Toename van de zeggenschap over het eigen lichaam
§ Wetgeving omtrent euthanasie en abortus werd veranderd
§ Wetgeving omtrent piercings en tatoeages werd gemaakt
3. Verhoogde bezorgdheid over het lot van de patiënt
§ Patiëntenrechten
§ Pijnbeschrijding
§ Maatregelen bij overlijden van zeer jonge kinderen
Persoonlijkheidsrechten;
- Onveranderlijk
- Vormen de identiteit of status van een persoon
- Geen patrimoniale rechten
- Niet vatbaar voor verjaring
Bescherming;
- Afgeschermd leven
§ The right to be let alone
§ Verbod binnen te dringen in het afgeschermde leven
- Omgang met anderen
§ Relaties met mensen worden beschermd
- Zelfbeschikking
§ Erkenning van geslacht
- Informationele privacy
§ Verwerking persoonsgegevens
- Geautomatiseerde besluitvorming
Zelfdeterminering = rechtssubject bepaalt zelf zijn geestelijke ontwikkeling alsmede zijn
lichamelijkheid.
3
, Zelfmoord is geen misdrijf, maar is wel ongeoorloofd
Vereisten levende donor;
- Minstens 18j
- Feitelijk in staat om zijn wil te uiten
- Vooraf toestemming in de wegneming
- Wegneming kan geen ernstige gevolgen teweegbrengen
- Wegneming heeft geen betrekking op organen die niet regeneren
- Wegneming werd voorafgegaan door een pluridisciplinair overleg
Genetisch criterium = XY- en XX-chromosomenpaar
Gonadisch criterium = teelballen en eierstokken
Morfologisch criterium = penis en vagina
Hormonaal criterium = testosteron en oestrogeen
Hermafrodisme = gonadisch tot beide geslachten behoren
Pseudohermafrodisme = contradictie tussen genetische (& gonadische) kenmerken en
anderzijds morfologische kenmerken
Transseksuelen = contradictie tussen genetische (& gonadische en morfologische)
kenmerken en psychologische kenmerken
Genderdysforie = het gevoel van onbehagen met het geslacht die trangender personen
ervaren, hoeft niet tot wijziging van fysiek geslacht te voeren
4
