Samenvatting Personen en familierecht

Personen en familierecht



Inleiding
Situering van het personen en familierecht
Voorbeeld: actua
Baby in vondelingenschuif Antwerpen:
 Voogd: Burgemeester
 Moeder kan nog 6 maanden zich aanmelden




Ontwikkelingen in het personen- en familierecht

De maatschappij verandert => het recht verandert mee
 Personen en familierecht verandert met de tijd mee
 Oude visie: MAN + VROUW = KINDEREN
- Kinderen geboren in huwelijk meer rechten dan kinderen geboren
buiten huwelijk => verandert 1987 Paula Marx
- Als je een kind wou moet je u kind erkennen => Paula stapt naar
EHRM => ze krijgt gelijk




Geschiedenis:

,  Ancien regime: man was de baas van het gezin en echtscheiding
verboden

 19e eeuw en begin 20ste eeuw: huwelijk was niet langer wettelijk
verplicht maar in de praktijk was er maatschappelijke druk om toch
te trouwen. Kinderen buiten huwelijk werden onwettige kinderen
genoemd, echtscheiding enkel onder strenge voorwaarden, man
hoofd gezin

- Vrouw die trouwde werd handelingsonbekwaam

 WOII: recht is rap verandert




!! niet van buiten kennen maar 3 kunnen uitleggen!!

Toekomst:
 Ontwikkelingen ikv genderidentiteit
- Transgenders politiek gevoelig
- Sinds kort mogelijk om van geslacht te veranderen zonder
medische insteek en ook onbeperkt

 Juridische meerouderschap
- Nu slechts 2 ouders hebben
- Quickenborg onderzocht om misschien 4 ouders te hebben
 Bv. alleenstaande vrouw en ook homokoppel maken samen
kind. De vrouw als moeder en een man als vader. Wat met
de tweede man?
 Stiefouders die lang in het leven zitten van een kind

 Donoranonimiteit
- Nu zijn ze steeds anoniem, onderzoek zegt in strijd is met het
recht van het kind. In september 2024 GwH beslist zegt dat
donoranonimiteit in strijd is met de GW.

,  Internationale adoptie
- Kinderen van oorspronkelijk ouders ontvoerd en ter adoptie
gesteld

 Draagmoederschap
- Nu BE: niet verboden maar ook niet geregeld die lijdt tot
schrijnende toestanden
 Als je een kind draagt wordt je sowieso juridische moeder
 Om ouder te worden, moet je het kind adopteren


Waar wordt het personen- en familierecht geregeld
 Nationale wetgeving
- Federaal
- Gemeenschappen en gewesten
- GW

 Internationaal
- EVRM: art 8
- IVRK
- Internationale verdragen
- EU

 Rechtspraak
 Rechtsleer

Juridische casus oplossen:
1) Selecteren van de feiten
2) Juridische kwalificeren van de feiten
3) Selecteren van de rechtsregels
4) Analyseren en interpreteren van de rechtsregels (voorwaarden,
gevolgen,…)
5) De rechtsregels toepassen op de feiten

,Personenrecht
Wat is een persoon?
 Natuurlijk persoon
 Rechtspersoon


Staat en burgerlijke stand
Staat
= verschillende hoedanigheden die de rechtstoestand bepalen van een
persoon (art. 6 §2 oud BW)

Voorbeeld: je bent een Belg, 19 jaar, dochter,…

Doelen:
 Bepaalt welke het rechten heeft/ krijgt en mate van de rechten
kunnen uitoefen
 Het onderscheiden van personen van elkaar
- Nationaliteit
- Juridische verwantschap
- Geen element: ras, godsdienst, beroep

Hoe verkrijgt men de staat:
 Rechtsfeiten
Bv. overlijden, geboorte, meerderjarig worden

 Rechtshandelingen
Bv. verklaring wettelijke samenwoning, verandering van woonplaats,
verandering van naam/ gender, erkenning van een kind

 Gerechtelijke uitspraken
Bv. adoptie

 Wet
Bv. naturalisatie voor Belgische nationaliteit verkrijgen

Eigenschappen:
 Vanaf bestaan: geboorte
 Eigen staat is evolutief
- Maar ook elementen van staat zijn evolutief: als de maatschappij
verandert zoals vroeger ras een element was van de staat.
Geestelijke zijn, was een element van de staat. Het element
geslacht verandert als element van de staat. Bepaalde stemmen
willen dit weg van de staat.

 Openbare orde: kan enkel veranderen als de wet dit bepaalt
Bv. man en vrouw niet getrouwd hebben een kind. Vader wordt enkel
juridische vader als hij het kind erkent => verwantschap tussen man
en vrouw zorgt niet meteen voor juridische verwantschap

,  Publiciteit: staat is tegenwerpelijk
- Waar?
- Belang t.a.v. derden

Burgerlijke stand
 Burgerlijke stand
- Gemeentelijke Dienst
- Verzamelen van gegevens omtrent bestaan, staat en
bekwaamheid
- Opmaken akten van burgerlijke stand
- Publiciteit geven aan die akten

 Akten van burgerlijke stand
- Authentieke bewijswaarde
- Geboorteakte, huwelijksakte,…

 Publiciteit/ bewijs:
- Registers van de burgerlijke stand
- Uittreksel
- Afschrift
- Privacy-wetgeving

 DABS = databank akten burgerlijke stand:
- Sinds 31 maart 2019
- Eén centrale databank vervangt lokale registers
- Authentieke bron voor akten burgerlijke stand
- Nieuwe akten digitaal opgemaakt en ondertekend
- Oude akten gedematerialiseerd
- Digitale afschriften en uittreksels (uniform – plaatsonafhankelijk
afgeleverd)
- Koppeling met rijksregister (automatische bijwerking)
- Vonnissen en naamsveranderingen elektronisch overgemaakt en
automatisch verwerkt
- Only-once principe = overheid kan aan de akten zonder het te
vragen aan de burgers

Examenvraag: een huwelijksakte is het zelfde als huwelijkscontract?
Fout, huwelijkscontract is opgesteld door de notaris voor het vermogen te
regelen en huwelijksakte is de publiciteit van een huwelijk bij de
burgerlijke stand

, Bestaan
 Begin:
- Principe = geboorte
- Aangifte (art. 44 oud BW)
- Uitzondering: ongeboren vrucht
 Als in belang van toekomstige persoon
 Leven en levensvatbaar geboren
 Art. 328 §3: erkenning kan vanaf zwangerschapsattest
o Dit is belangrijk voor de erfenis voor het kind als de
vader overlijd tijdens de zwangerschap
o Ook voor de achternaam
o Patientenrechten er gebeurt iets met de moeder
tijdens geboorte dan kan de vader beslissingen
nemen

 Art. 4.4 BW
 Art. 4.137 BW


 Wettelijk tijdvak van verwekking (art. 326 oud BW) => zie
afstammingsles
 Einde:
- Principe = overlijden
- Aangifte (art. 55 – 56 oud BW)
- Uitzondering: overledene ongeveer een persoon
 Als in belang van familieleden, erfgenamen, SE
(=schuldeiser)
 Bv. auteursrecht blijft 70 jaar bestaan na overleden
 Ondernemer kan nog 6 maanden nog failliet verklaard
worden, in belang voor de schuldeisers

 Wat als bestaan niet meer zeker is?
1) Vermoeden van afwezigheid:
 Art. 112, §1 oud BW: iedere belanghebbende bv. ouders,
familie



 Art. 113, §1 oud BW: vrederechter, gerechtelijke
bewindvoerder aanstellen



 Art. 115, §1 oud BW: gerechtelijke bewindvoerder,
goederenbeheerder