Theoretische criminologie en
victimologie
Samenvatting
Belangrijke info
● Module 1: criminologisch denken
● Module 2: ontwikkeling van criminologisch denken
● Module 3:Radicale wendingen
● Module 4: Andere perspectieven
● =>Op examen vraag in juiste context kunnen plaatsen
● Teksten begrijpend lezen per les
● Examen:
○ Schriftelijk examen met open vragen
○ WPO 5/20
○ Examen 13/20
○ Literatuur opdracht 2/20
■ ‘Wat is de criminologische relevantie van de roman’
■ Beargumenteren waarom dat verhaal criminologisch relevant is
■ Kern van het verhaal, wat probeert auteur te vertellen
■ Voorbereiden
○ Over elke module vragen, niet specifiek van elke les 1 vraag
■ Module 2 minder belangrijk→ casus vraag
○ Lijst met voorbeelden van examenvragen
Inhoudsopgave
Belangrijke info 1
Inhoudsopgave 1
Les 1: Denken als criminoloog 4
Wat is wetenschap? 4
Klassieke visie 4
Positivisme 4
Definitie 5
Kenmerken wetenschappelijk handelen 5
Merton 5
Hoe werd criminologie een wetenschap? 6
Criminologisch denken globaal perspectief? 6
Les 2: Het criminologisch onderzoeksvraagstuk 7
1
, Discipline 7
Onderzoeksobject 7
Les 3: Ontwikkeling criminologisch denken 9
Ontwikkeling criminologisch denken 9
Europese oorsprong (19de eeuw) 9
Positivisme (20ste eeuw) 9
Antropologie 10
Amerikaanse ontwikkeling (20ste eeuw) 10
Victimologisch denken oorspong door holocaust 10
Kenmerken criminologisch denken 10
Criminologisch denken 10
Les 4: Ontwikkeling van het sociologisch criminologisch denken deel 1 11
Quetelet 11
6 basis perspectieven van sociologie 11
Criminaliteit is normaal 11
Criminaliteit is deel van sociaal conflict 11
Criminaliteit is verbonden met stedelijkheid 12
Concentrische zones 12
Criminaliteit is geleerd 13
Criminaliteit houd verband met spanning en stress in de samenleving 14
Criminaliteit is gebrek aan verbondenheid 14
Les 5: De ontwikkeling van het sociologisch criminologisch denken deel 2 15
Anomie en spanning 15
Subcultuur 15
Controle 16
Vergeten criminologische denkers 17
Les 6: De radicale wending in het criminologisch denken 18
Chicago school 18
Symbolisch interactionisme 18
Radicale wending 19
Deviantie en labelling theorie 19
Kapitalisme 20
Marx 20
New criminology 21
Hegemonie 21
Les 7: Criminologisch denken over slachtoffer 23
Begrip slachtoffer 23
Slachtoffer erkenning 23
Victimologisch denken 24
Radicale victimologie 24
Deviantie en labelling theorie 24
Klassieke victimologie 25
Beccaria (18de eeuw) 25
Bentham (18de eeuw) 26
2
, Zemiologie 26
Les 8: Feministisch denken 27
Les 9: Anarchisme en criminologisch denken 28
Anarchistisch denken en handelen 28
Anarchistische criminologie 28
Abolitionisme 28
Thomas Mathiesen 29
Nils Christie 29
Louk Hulsman 29
Ruth Morris 30
Hedendaagse relevantie 30
Les 10: Post-koloniaal criminologisch denken 31
Frantz Fanon 31
Edward Said: Orientalisme 31
Achille Mbembe 32
Stanley Cohen 32
Othering 32
Denken in perspectief plaatsen 33
Les 11: Klimaatcrisis 34
Antropoceen 34
Daderschap 34
Slachtofferschap 35
Uitdagingen Green criminology 35
3
, Les 1: Denken als criminoloog
● Criminologisch wetenschappelijk denken niet altijd bestaan, deken over criminaliteit
en bestraffing wel
Wat is wetenschap?
=praktijk van handelen en op basis daarvan kennisproductie
● Zoekend waarnemen
○ Selectieprincipes: tunnelperspectief
● Wetenschap selectieve focus
○ Vraag bepaald waar onderzoeker naar kijkt
Klassieke visie
● Natuurwetenschapper
○ Orde en rationaliteit veronderstellen → wetmatigheden zoeken
○ Mens is enig kennend wezen
○ De scheiding tussen subject en object → waarnemer en waargenomene
● Wetenschapper actief op zoek → waarnemingen doen, feiten zoeken
○ Wetenschapper ondervraagt de natuur zoals een rechter een getuige
ondervraagt
○ Systematiek en gerichtheid → vraagstelling en methode
● Wetenschapper plaats zich buiten gebeuren → subject / object scheiding
● Controle en Toetsing
○ Altijd collectief stuk aan onderzoek→ peer review, kritische vragen,...
○ Procedure en tests
○ Falsificatieprincipe: eerder gevonden resultaten heel de tijd onderuit halen
● Kritische bedenkingen
○ Het experiment ideaal?
■ Bewijs leveren
○ Het object van onderzoek
■ Een knikker is geen rat is geen mens
○ Buiten het lab
■ De oncontroleerbaarheid van “de wereld”
■ De oncontroleerbaarheid van sociale wezens
● Zijn de gedachten vrij?
Positivisme
● Alle waarnemingen onvoorwaardelijk meenemen
● Logica = ordening
○ Statistiek: van alles meten en categoriseren
● Classificatie: labelling
○ Begrippen opplakken door categoriseren bij elkaar te plakken en een patroon
te zoeken
● Ordening van classificaties → patronen in classificaties→ begrippen
4
victimologie
Samenvatting
Belangrijke info
● Module 1: criminologisch denken
● Module 2: ontwikkeling van criminologisch denken
● Module 3:Radicale wendingen
● Module 4: Andere perspectieven
● =>Op examen vraag in juiste context kunnen plaatsen
● Teksten begrijpend lezen per les
● Examen:
○ Schriftelijk examen met open vragen
○ WPO 5/20
○ Examen 13/20
○ Literatuur opdracht 2/20
■ ‘Wat is de criminologische relevantie van de roman’
■ Beargumenteren waarom dat verhaal criminologisch relevant is
■ Kern van het verhaal, wat probeert auteur te vertellen
■ Voorbereiden
○ Over elke module vragen, niet specifiek van elke les 1 vraag
■ Module 2 minder belangrijk→ casus vraag
○ Lijst met voorbeelden van examenvragen
Inhoudsopgave
Belangrijke info 1
Inhoudsopgave 1
Les 1: Denken als criminoloog 4
Wat is wetenschap? 4
Klassieke visie 4
Positivisme 4
Definitie 5
Kenmerken wetenschappelijk handelen 5
Merton 5
Hoe werd criminologie een wetenschap? 6
Criminologisch denken globaal perspectief? 6
Les 2: Het criminologisch onderzoeksvraagstuk 7
1
, Discipline 7
Onderzoeksobject 7
Les 3: Ontwikkeling criminologisch denken 9
Ontwikkeling criminologisch denken 9
Europese oorsprong (19de eeuw) 9
Positivisme (20ste eeuw) 9
Antropologie 10
Amerikaanse ontwikkeling (20ste eeuw) 10
Victimologisch denken oorspong door holocaust 10
Kenmerken criminologisch denken 10
Criminologisch denken 10
Les 4: Ontwikkeling van het sociologisch criminologisch denken deel 1 11
Quetelet 11
6 basis perspectieven van sociologie 11
Criminaliteit is normaal 11
Criminaliteit is deel van sociaal conflict 11
Criminaliteit is verbonden met stedelijkheid 12
Concentrische zones 12
Criminaliteit is geleerd 13
Criminaliteit houd verband met spanning en stress in de samenleving 14
Criminaliteit is gebrek aan verbondenheid 14
Les 5: De ontwikkeling van het sociologisch criminologisch denken deel 2 15
Anomie en spanning 15
Subcultuur 15
Controle 16
Vergeten criminologische denkers 17
Les 6: De radicale wending in het criminologisch denken 18
Chicago school 18
Symbolisch interactionisme 18
Radicale wending 19
Deviantie en labelling theorie 19
Kapitalisme 20
Marx 20
New criminology 21
Hegemonie 21
Les 7: Criminologisch denken over slachtoffer 23
Begrip slachtoffer 23
Slachtoffer erkenning 23
Victimologisch denken 24
Radicale victimologie 24
Deviantie en labelling theorie 24
Klassieke victimologie 25
Beccaria (18de eeuw) 25
Bentham (18de eeuw) 26
2
, Zemiologie 26
Les 8: Feministisch denken 27
Les 9: Anarchisme en criminologisch denken 28
Anarchistisch denken en handelen 28
Anarchistische criminologie 28
Abolitionisme 28
Thomas Mathiesen 29
Nils Christie 29
Louk Hulsman 29
Ruth Morris 30
Hedendaagse relevantie 30
Les 10: Post-koloniaal criminologisch denken 31
Frantz Fanon 31
Edward Said: Orientalisme 31
Achille Mbembe 32
Stanley Cohen 32
Othering 32
Denken in perspectief plaatsen 33
Les 11: Klimaatcrisis 34
Antropoceen 34
Daderschap 34
Slachtofferschap 35
Uitdagingen Green criminology 35
3
, Les 1: Denken als criminoloog
● Criminologisch wetenschappelijk denken niet altijd bestaan, deken over criminaliteit
en bestraffing wel
Wat is wetenschap?
=praktijk van handelen en op basis daarvan kennisproductie
● Zoekend waarnemen
○ Selectieprincipes: tunnelperspectief
● Wetenschap selectieve focus
○ Vraag bepaald waar onderzoeker naar kijkt
Klassieke visie
● Natuurwetenschapper
○ Orde en rationaliteit veronderstellen → wetmatigheden zoeken
○ Mens is enig kennend wezen
○ De scheiding tussen subject en object → waarnemer en waargenomene
● Wetenschapper actief op zoek → waarnemingen doen, feiten zoeken
○ Wetenschapper ondervraagt de natuur zoals een rechter een getuige
ondervraagt
○ Systematiek en gerichtheid → vraagstelling en methode
● Wetenschapper plaats zich buiten gebeuren → subject / object scheiding
● Controle en Toetsing
○ Altijd collectief stuk aan onderzoek→ peer review, kritische vragen,...
○ Procedure en tests
○ Falsificatieprincipe: eerder gevonden resultaten heel de tijd onderuit halen
● Kritische bedenkingen
○ Het experiment ideaal?
■ Bewijs leveren
○ Het object van onderzoek
■ Een knikker is geen rat is geen mens
○ Buiten het lab
■ De oncontroleerbaarheid van “de wereld”
■ De oncontroleerbaarheid van sociale wezens
● Zijn de gedachten vrij?
Positivisme
● Alle waarnemingen onvoorwaardelijk meenemen
● Logica = ordening
○ Statistiek: van alles meten en categoriseren
● Classificatie: labelling
○ Begrippen opplakken door categoriseren bij elkaar te plakken en een patroon
te zoeken
● Ordening van classificaties → patronen in classificaties→ begrippen
4
