Inleiding vak
Het vak zal gaan vooral over
1. Algemene context
a. Overheidscommunicatie
b. Social profit communicatie
c. Commerciële communicatie
2. Gedragsverandering
3. Communiceren naar iedereen
a. In taal: Aangepaste communicatie in brieven naar burgers vanuit Stad Gent,
Brugge…
b. In Beeld: Meilijkheden zoals homogene admnistratie vs zeer divers doelgroep
c. In context: Doelgroepen hebben automatische toekenning van rechten en pro-actief
communiceren, anderstaligen die ook communicatie nodig hebben…
Communicatie gaat naar iedereen maar het moet doordacht en gericht zijn voor alle
doelgroepen.
Standskantoor Gent is heel interessant omdat het een crossover is tussen
- Dienstverlening
- Communicatie
- FM : Facility Management
- Design
Maar ook WAyfinding: Kantgeleiding zoals in IKEA. Ze werken ook met mensgerichte designs met
behulp va nudging. Daarna is humour niet echt meegenomen dankzij neutraliteit. Communicatie
moet voor iedereen zijn, en dat gebeurt zeker aan de loketten met behuklp van verschillende toold,
voor bv. anderstaligen, slechtzienden, etc.
Er moet een duidelijke scheiding zijn tussen overheidscommunicatie en partijpolitieke
communicatie. Communicatie van de overheid mag geen persoonlijke profilering van politici
bevatten en mag niet gebruikt worden om een partij of ideologie te promoten. Burgers moeten
duidelijk kunnen herkennen dat een boodschap afkomstig is van de overheid en niet van een
politieke partij.
Gebiedsmarkeing en merkwaarden
Een gebeid kan een gemeente of stad zijn, maar ook iets meer specifiek binnen die regio, zoals
Flanders Expo. Het is moeilijker om alles juist te leiden in een grotere stad, maar zo is Branding heel
relevant omdat het de basis vormt van alle communicatie. Je moet je keuzes goed doordenken om
een éénvormige beeld te vormen van het stad.
Participatie
Er zijn verschillende meningen bij het einde van een legislatuur/beleid, maar ook tijdens. Zo zijn er
raadplegings- en feedbackmomenten. Zo kijkt men wat er goed ging en wat niet. Het beleid moet
zijn keuzes op basis daarop baseren. Zo is er discussites van co creaties en meebepaling van
- Heraanleg wijkpart, meer parks voor studenten,…. Whatever dat mensen vragen
- Tijdelijke invulling zoals Dok Noord. Hier zijn plekken die voor een paar jaar geen invulling
heeft. Men weet dat het binnen een aantal jaar ingevuld wordt.
, - Open data creaties. Er is heel veel data die zorgvuldig verwerkt moet worden.
- Burgerbudgetten
- …
Er zijn veel inwoners die ook hun mening delen.
Voorbeelden van lokale communicatie
1. Nog eens inzoomen op het hele gamma: De tone of voice is heel belangrijk waarin dat je iets
doet.
2. Mogelijks met gastsprekes van stad Gent: mensen anderen laten aanspreken.
Overheidsinstellingen in België en Europa
Dit is een breder da communicatie, maar gelinkt aan het vak. Het is verplicht te zien door
eindtermen en gegeven door iemand anders.
Deel 1
Waarom is overheidscommunciatie belangrijk
1. Vertrouwen en transparantie. Het bouwt aan een betrouwbare overheid door keuzes,
beslissingen e uitgaven te verantwoorden aan de samenleving. Transparantie zorgt er niet
alleen voor dat burgers geïnformeerd zijn, maar ook dat zij het beleid kunnen controleren.
Burgers, journalisten en oppositiepartijen moeten beslissingen kunnen bevragen en
evalueren. Op die manier kan er kritisch gekeken worden naar het beleid en kan er
bijgestuurd worden indien nodig.
2. ➢ Informatievoorziening. Het recht van de burger op informatie wordt gewaarborgd.
Burgers moeten weten wat er van hen wordt verwacht en welke regels gelden.
3. ➢ Gedragsbeïnvloeding. Communicatie wordt ingezet om maatschappelijke doelen te
bereiken, zoals het motiveren van burgers tot gewenst gedrag (bijv. gezondheidscampagnes
of duurzaamheid).
4. ➢ Wederkerigheid en dialoog. Het verbindt de overheid met de burger door te luisteren, in
gesprek te blijven en in te spelen op zorgen.
5. ➢ Doelmatigheid en duidelijkheid. Heldere communicatie helpt burgers sneller de juiste
informatie te vinden, wat tijd en middelen bespaart en gelijke kansen bevordert.
Verschil in communicatie tussen overheid, social profit en commercieel bedrijf
Niet alles draait om verkopen, soms gaat het over informere, zorgen, beschermen… Zo hebben we 2
grote types
1. Overheidscommunciatie: Elke boodschaap die uitgaat van overheidsinstanties zoals
ministeries, richting het publiek met als doel om te informeren, beleid duidenn vertrouwen
bouwen en gedrag bïvloeden. Het is bezig met actieve voorlichting en moet politiek en
commercieel neturaal te zijn. Het is gebonden aan specifieke regelgeving.
Op elk kaaal is er een vorm van politieke neutraliteit. Er moet geen persoonlijke
imagebuillding van politici of partij stnadpunten.
,Politieke communicatie verschilt sterk van overheidscommunicatie. Politieke communicatie is altijd
gekleurd en vertrekt vanuit een bepaalde partij of ideologie. Het doel is om kiezers te overtuigen,
steun te winnen en stemmen te behalen. Hierbij wordt vaak strategisch taalgebruik ingezet en kan
informatie selectief gepresenteerd worden.
Overheidscommunicatie daarentegen moet neutraal en objectief zijn. Ze is gericht op alle burgers en
heeft als doel te informeren, vertrouwen op te bouwen en duidelijkheid te bieden. Er mag geen
sprake zijn van propaganda of partijpolitieke beïnvloeding. Het informeren van burgers is niet alleen
een functie van de overheid, maar ook een wettelijke verplichting. Burgers hebben recht op correcte
en duidelijke informatie over hun rechten, plichten en overheidsdiensten.
Het moet dus politiek en commercieel neutraal zijn. Het mag enkel tickets verkopen voor
maatschappelijke zaken zoals
- Musea
- Concerten ter bevordering van dirversiteit : inkomsten herinvesteren in gebouw,
muzikkanten…
- Gense feesten organiseren = loklale handelaars
- Parkeeratributies (boetes) inkomsten voor projecten-
Het moet ook helder en betrouwbaar zijn. Zijn functies zijn
a. Informeren
b. Verantwoorden en uitleg ovoerbeslissingen. VErtrouwne creeeren
c. Dialoog bevorderen
d. Sensibiliseren
e. Participatie bevorderen
f. Motiveren gedrag verandering bv. laat je vaccineren
g. Verbinden door mensen te laten komen tot activtieiten
h. Crisiscommunicatie: Binnen crisiscommunicatie is het belangrijk dat de overheid niet
alleen informatie geeft, maar ook foutieve percepties corrigeert. In crisissituaties
kunnen geruchten of misverstanden ontstaan, en het is de taak van de overheid om
, correcte informatie te verspreiden en paniek of verkeerde interpretaties te
vermijden.
i.
j. Verkopen is ook een functie maar meer op maatschappelijk doel
Voorbeelden ervan kunnen campagnes zijn rond Vaccinatiecampagnes en
verkeersveiligheidscampagne VSV.
Overheidscommunicatie is ook belangrijk binnen een democratie. Burgers kiezen via
verkiezingen hun vertegenwoordigers en vertrouwen hen macht en publieke middelen toe.
Daarom heeft de overheid de verantwoordelijkheid om duidelijk te communiceren over haar
beslissingen en het gebruik van belastinggeld. Dit zorgt voor legitimiteit van het beleid.
2. Social profit communicatie: Dit is communicatie door organisaties zonder winstoogmerk,
met een matschappelijke visie. Dat wilt zeggen dat men mag winst maken, maar het mag
nooit uitgekeerd worden aan de leden of bestuurders. De opbrengsten moeten terugvloeien
in de werking van de organisatie. Social profit organisaties in Vlaanderen zijn bv. in de
a. Zorg
b. Welzijn
c. Cultuur
d. Maatshcappelijke diensten
i. Woonzorgcentra
ii. Ziekenhuizen
iii. Kinderdagverblijven
iv. Revalidatiecentra
v. Maatwerkbedrijven
Zo wordt vaak gesubsideerd en werken zonder winstoogmerk, met een focus op het
dienstverlening zelf.
In deze situatie is Social Profit gelijk aan non profit en er is bijna altijd een VZW og een koppeling aan
de overheid. Social profit organisaties werken vaak samen met de overheid en worden regelmatig
gesubsidieerd, maar blijven onafhankelijke organisaties. Ze voeren maatschappelijke taken uit, maar
maken geen deel uit van de overheid zelf. De nadruk ligt binnen social profit op dienstverlening en
maatschappelijke meerwaarde, niet op winst. Eventuele opbrengsten worden steeds opnieuw
geïnvesteerd in de werking van de organisatie. Binnen social profit wordt ook vaak ingezet op sociale
tewerkstelling. Dit betekent dat mensen die moeilijk toegang hebben tot de arbeidsmarkt toch
kansen krijgen om te werken en zich te ontwikkelen.
Sectoren binnen social profit:
e. Gezondheidszorg en welzijn: Privé ziekenhuizen, woon- en zorgcentra, centra voor
geestelijke gezonheidszorg, diensten voor gezinszorg.
Het vak zal gaan vooral over
1. Algemene context
a. Overheidscommunicatie
b. Social profit communicatie
c. Commerciële communicatie
2. Gedragsverandering
3. Communiceren naar iedereen
a. In taal: Aangepaste communicatie in brieven naar burgers vanuit Stad Gent,
Brugge…
b. In Beeld: Meilijkheden zoals homogene admnistratie vs zeer divers doelgroep
c. In context: Doelgroepen hebben automatische toekenning van rechten en pro-actief
communiceren, anderstaligen die ook communicatie nodig hebben…
Communicatie gaat naar iedereen maar het moet doordacht en gericht zijn voor alle
doelgroepen.
Standskantoor Gent is heel interessant omdat het een crossover is tussen
- Dienstverlening
- Communicatie
- FM : Facility Management
- Design
Maar ook WAyfinding: Kantgeleiding zoals in IKEA. Ze werken ook met mensgerichte designs met
behulp va nudging. Daarna is humour niet echt meegenomen dankzij neutraliteit. Communicatie
moet voor iedereen zijn, en dat gebeurt zeker aan de loketten met behuklp van verschillende toold,
voor bv. anderstaligen, slechtzienden, etc.
Er moet een duidelijke scheiding zijn tussen overheidscommunicatie en partijpolitieke
communicatie. Communicatie van de overheid mag geen persoonlijke profilering van politici
bevatten en mag niet gebruikt worden om een partij of ideologie te promoten. Burgers moeten
duidelijk kunnen herkennen dat een boodschap afkomstig is van de overheid en niet van een
politieke partij.
Gebiedsmarkeing en merkwaarden
Een gebeid kan een gemeente of stad zijn, maar ook iets meer specifiek binnen die regio, zoals
Flanders Expo. Het is moeilijker om alles juist te leiden in een grotere stad, maar zo is Branding heel
relevant omdat het de basis vormt van alle communicatie. Je moet je keuzes goed doordenken om
een éénvormige beeld te vormen van het stad.
Participatie
Er zijn verschillende meningen bij het einde van een legislatuur/beleid, maar ook tijdens. Zo zijn er
raadplegings- en feedbackmomenten. Zo kijkt men wat er goed ging en wat niet. Het beleid moet
zijn keuzes op basis daarop baseren. Zo is er discussites van co creaties en meebepaling van
- Heraanleg wijkpart, meer parks voor studenten,…. Whatever dat mensen vragen
- Tijdelijke invulling zoals Dok Noord. Hier zijn plekken die voor een paar jaar geen invulling
heeft. Men weet dat het binnen een aantal jaar ingevuld wordt.
, - Open data creaties. Er is heel veel data die zorgvuldig verwerkt moet worden.
- Burgerbudgetten
- …
Er zijn veel inwoners die ook hun mening delen.
Voorbeelden van lokale communicatie
1. Nog eens inzoomen op het hele gamma: De tone of voice is heel belangrijk waarin dat je iets
doet.
2. Mogelijks met gastsprekes van stad Gent: mensen anderen laten aanspreken.
Overheidsinstellingen in België en Europa
Dit is een breder da communicatie, maar gelinkt aan het vak. Het is verplicht te zien door
eindtermen en gegeven door iemand anders.
Deel 1
Waarom is overheidscommunciatie belangrijk
1. Vertrouwen en transparantie. Het bouwt aan een betrouwbare overheid door keuzes,
beslissingen e uitgaven te verantwoorden aan de samenleving. Transparantie zorgt er niet
alleen voor dat burgers geïnformeerd zijn, maar ook dat zij het beleid kunnen controleren.
Burgers, journalisten en oppositiepartijen moeten beslissingen kunnen bevragen en
evalueren. Op die manier kan er kritisch gekeken worden naar het beleid en kan er
bijgestuurd worden indien nodig.
2. ➢ Informatievoorziening. Het recht van de burger op informatie wordt gewaarborgd.
Burgers moeten weten wat er van hen wordt verwacht en welke regels gelden.
3. ➢ Gedragsbeïnvloeding. Communicatie wordt ingezet om maatschappelijke doelen te
bereiken, zoals het motiveren van burgers tot gewenst gedrag (bijv. gezondheidscampagnes
of duurzaamheid).
4. ➢ Wederkerigheid en dialoog. Het verbindt de overheid met de burger door te luisteren, in
gesprek te blijven en in te spelen op zorgen.
5. ➢ Doelmatigheid en duidelijkheid. Heldere communicatie helpt burgers sneller de juiste
informatie te vinden, wat tijd en middelen bespaart en gelijke kansen bevordert.
Verschil in communicatie tussen overheid, social profit en commercieel bedrijf
Niet alles draait om verkopen, soms gaat het over informere, zorgen, beschermen… Zo hebben we 2
grote types
1. Overheidscommunciatie: Elke boodschaap die uitgaat van overheidsinstanties zoals
ministeries, richting het publiek met als doel om te informeren, beleid duidenn vertrouwen
bouwen en gedrag bïvloeden. Het is bezig met actieve voorlichting en moet politiek en
commercieel neturaal te zijn. Het is gebonden aan specifieke regelgeving.
Op elk kaaal is er een vorm van politieke neutraliteit. Er moet geen persoonlijke
imagebuillding van politici of partij stnadpunten.
,Politieke communicatie verschilt sterk van overheidscommunicatie. Politieke communicatie is altijd
gekleurd en vertrekt vanuit een bepaalde partij of ideologie. Het doel is om kiezers te overtuigen,
steun te winnen en stemmen te behalen. Hierbij wordt vaak strategisch taalgebruik ingezet en kan
informatie selectief gepresenteerd worden.
Overheidscommunicatie daarentegen moet neutraal en objectief zijn. Ze is gericht op alle burgers en
heeft als doel te informeren, vertrouwen op te bouwen en duidelijkheid te bieden. Er mag geen
sprake zijn van propaganda of partijpolitieke beïnvloeding. Het informeren van burgers is niet alleen
een functie van de overheid, maar ook een wettelijke verplichting. Burgers hebben recht op correcte
en duidelijke informatie over hun rechten, plichten en overheidsdiensten.
Het moet dus politiek en commercieel neutraal zijn. Het mag enkel tickets verkopen voor
maatschappelijke zaken zoals
- Musea
- Concerten ter bevordering van dirversiteit : inkomsten herinvesteren in gebouw,
muzikkanten…
- Gense feesten organiseren = loklale handelaars
- Parkeeratributies (boetes) inkomsten voor projecten-
Het moet ook helder en betrouwbaar zijn. Zijn functies zijn
a. Informeren
b. Verantwoorden en uitleg ovoerbeslissingen. VErtrouwne creeeren
c. Dialoog bevorderen
d. Sensibiliseren
e. Participatie bevorderen
f. Motiveren gedrag verandering bv. laat je vaccineren
g. Verbinden door mensen te laten komen tot activtieiten
h. Crisiscommunicatie: Binnen crisiscommunicatie is het belangrijk dat de overheid niet
alleen informatie geeft, maar ook foutieve percepties corrigeert. In crisissituaties
kunnen geruchten of misverstanden ontstaan, en het is de taak van de overheid om
, correcte informatie te verspreiden en paniek of verkeerde interpretaties te
vermijden.
i.
j. Verkopen is ook een functie maar meer op maatschappelijk doel
Voorbeelden ervan kunnen campagnes zijn rond Vaccinatiecampagnes en
verkeersveiligheidscampagne VSV.
Overheidscommunicatie is ook belangrijk binnen een democratie. Burgers kiezen via
verkiezingen hun vertegenwoordigers en vertrouwen hen macht en publieke middelen toe.
Daarom heeft de overheid de verantwoordelijkheid om duidelijk te communiceren over haar
beslissingen en het gebruik van belastinggeld. Dit zorgt voor legitimiteit van het beleid.
2. Social profit communicatie: Dit is communicatie door organisaties zonder winstoogmerk,
met een matschappelijke visie. Dat wilt zeggen dat men mag winst maken, maar het mag
nooit uitgekeerd worden aan de leden of bestuurders. De opbrengsten moeten terugvloeien
in de werking van de organisatie. Social profit organisaties in Vlaanderen zijn bv. in de
a. Zorg
b. Welzijn
c. Cultuur
d. Maatshcappelijke diensten
i. Woonzorgcentra
ii. Ziekenhuizen
iii. Kinderdagverblijven
iv. Revalidatiecentra
v. Maatwerkbedrijven
Zo wordt vaak gesubsideerd en werken zonder winstoogmerk, met een focus op het
dienstverlening zelf.
In deze situatie is Social Profit gelijk aan non profit en er is bijna altijd een VZW og een koppeling aan
de overheid. Social profit organisaties werken vaak samen met de overheid en worden regelmatig
gesubsidieerd, maar blijven onafhankelijke organisaties. Ze voeren maatschappelijke taken uit, maar
maken geen deel uit van de overheid zelf. De nadruk ligt binnen social profit op dienstverlening en
maatschappelijke meerwaarde, niet op winst. Eventuele opbrengsten worden steeds opnieuw
geïnvesteerd in de werking van de organisatie. Binnen social profit wordt ook vaak ingezet op sociale
tewerkstelling. Dit betekent dat mensen die moeilijk toegang hebben tot de arbeidsmarkt toch
kansen krijgen om te werken en zich te ontwikkelen.
Sectoren binnen social profit:
e. Gezondheidszorg en welzijn: Privé ziekenhuizen, woon- en zorgcentra, centra voor
geestelijke gezonheidszorg, diensten voor gezinszorg.
