NIEUWS, DIVERSITEIT EN DEMOCRATIE
TRENDS, BEDREIGINGEN EN NIEUWE PADEN
,INLEIDING
Nieuwsdiversiteit houdt voor ons in dat burgers in aanraking komen met een veelheid aan denkbeelden die
voor hen toegankelijk worden gemaakt, zodat ze de kans krijgen zich een gefundeerde mening te vormen over
maatschappelijke problemen, zonder ingekapseld te worden door één perspectief.
Drie niveaus van onderzoek over de relatie tussen media en (informatie) diversiteit:
1. Productie
Termen zoals: mediadiversiteit of mediapluralisme (verwijzend naar het aantal mediakanalen
en -bedrijven)
Vaak angst voor mediaconcentratie (dominantie van één grote speler)
Opkomst digitale productietechnologie en internet ruimer aanbod aan informatiekanalen
+ toegang gebruiker werd makkelijker
MAAR heeft dit echt geleid tot substantiële inhoudelijke diversiteit?
2. Inhoud
Termen zoals: mediadiversiteit, nieuwsdiversiteit
Drie dimensies:
o Diversiteit aan onderwerpen: alle feiten die relevant zijn voor het functioneren van
een democratische samenleving komen aan bod in de nieuwsmedia
o Opiniediversiteit: veelheid aan standpunten
o Actordiversiteit: interesses en belangen van alle geledingen van de samenleving
krijgen een stem
3. Gebruik
Term: publieksdiversiteit
o = Diversiteit van de daadwerkelijk gebruikte inhoud door publieksgroepen en
individuen
Groeiende aandacht sinds komst van internet
Meer aanbod diversiteit betekent niet meteen meer inhoudsdiversiteit ! selectieve
blootstelling
Paradox: hoewel het aanbod aan het nieuws toeneemt, leidt dit niet noodzakelijk tot meer diversiteit in het
daadwerkelijke nieuwsgebruik
HOOFDSTUK 1: CONCENTREREN KUN JE LEREN. NIEUWSDIVERSITEIT ALS
ECONOMISCHE PARADOX
INLEIDING
Vlaamse medialandschap in steeds grotere mate door minder spelers gedomineerd
o ‘Big Five’ (VRT, DPG Media, Mediahuis, Roularta en Telenet)
Laatste decennia: evolutie in nieuwsproductie en -consumptie
o Digitalisering van productie + opmars van internetplatformen meer mediadiversiteit
o MAAR: grote internationale spelers veroorzaakten grondige verschuiving in advertentiemarkt
(uitdaging voor machtspositie vrijf grote mediaconcerns)
, Mediagroep Titels
VRT Eén, Canvas, Ketnet, VRT NU, VRT NWS, Sporza, Radio 1, Radio 2, StuBru,
MNM, Klara
DPG Media VTM, VTM2, VTM3, VTM4, CAZ2, VTM GO, VTM KIDS, Qmusic, Joe, Het Laatste
Nieuws, De Morgen, HUMO, Dag allemaal, Story, TV Familie, TeVe Blad, Primo,
Goed gevoel
Mediahuis Het Nieuwsblad, De Standaard, Het Belang van Limburg, Gazet van Antwerpen,
Metro, Nostalgie, NRJ, regionale televisiezenders als ATV en TVL
Roularta De Tijd, Krant van West-Vlaanderen, Knack, Feeling, Flair, Libelle, Kanaal Z
Telenet Play Vier, Play Vijf, Play Zes, Play Zeven, Play More, Go Play
CONCENTRATIE
Concentratie = de praktijk van het inkrimpen van het aantal bedrijven door
o Fusies
o Overnames
o Samenwerkingsverbanden (joint ventures): twee bestaande bedrijven die samenwerken
naast hun eigen activiteiten in een ander bedrijf
Vb. Streamz: samenwerking met DPG Media en Telenet
Gevolgen:
o Vermindering van concurrentie tussen bedrijven
o Kan gepaard gaan met vermindering van diversiteit van het aanbod maar ≠ noodzakelijk
Mogelijk dat concentratie bijdraagt tot kostenbeparingen die de handhaving van
productdiversiteit mogelijk maakt
Niet enkel eigen aan nieuwssector Voorbeelden:
o Luchtvaartssector (Lufthansa en Brussels Airlines)
o Retailsector (Delhaize en Ahold)
o Bredere media- en entertaimentsector (Disney en 21ste Century Fox)
Fusies zijn onderworpen aan toezicht van de overheid
o controleren of marktspeler niet te dominant wordt
Anders ontstaan van oligopolies: beperkt aantal spelers die de markt bedient
o Welke instanties?
Belgische Mededingingsautoriteit: fusies goedkeuren
Vlaamse Regulator voor de Media (VRM):
toetst concentratiebewgingen aan Belgische en Europese wetten en
Vlaamse (media)decreten
Kan overtredingen sanctioneren
Gevolgen van concentratie voor de consument = beperk alsook het bewustzijn van de consument
MAAR: verregaande gevolgen voor interne keuken van (media)bedrijven
o ‘knippen en delen’: afdelingen samen te voegen of wegbezuigingen zodat minder mensen
hetzelfde werk goedkoper uitvoeren
o Voorbeeld ontstaan DPG Media en Mediahuis
MEER DAN NIEUWS
TRENDS, BEDREIGINGEN EN NIEUWE PADEN
,INLEIDING
Nieuwsdiversiteit houdt voor ons in dat burgers in aanraking komen met een veelheid aan denkbeelden die
voor hen toegankelijk worden gemaakt, zodat ze de kans krijgen zich een gefundeerde mening te vormen over
maatschappelijke problemen, zonder ingekapseld te worden door één perspectief.
Drie niveaus van onderzoek over de relatie tussen media en (informatie) diversiteit:
1. Productie
Termen zoals: mediadiversiteit of mediapluralisme (verwijzend naar het aantal mediakanalen
en -bedrijven)
Vaak angst voor mediaconcentratie (dominantie van één grote speler)
Opkomst digitale productietechnologie en internet ruimer aanbod aan informatiekanalen
+ toegang gebruiker werd makkelijker
MAAR heeft dit echt geleid tot substantiële inhoudelijke diversiteit?
2. Inhoud
Termen zoals: mediadiversiteit, nieuwsdiversiteit
Drie dimensies:
o Diversiteit aan onderwerpen: alle feiten die relevant zijn voor het functioneren van
een democratische samenleving komen aan bod in de nieuwsmedia
o Opiniediversiteit: veelheid aan standpunten
o Actordiversiteit: interesses en belangen van alle geledingen van de samenleving
krijgen een stem
3. Gebruik
Term: publieksdiversiteit
o = Diversiteit van de daadwerkelijk gebruikte inhoud door publieksgroepen en
individuen
Groeiende aandacht sinds komst van internet
Meer aanbod diversiteit betekent niet meteen meer inhoudsdiversiteit ! selectieve
blootstelling
Paradox: hoewel het aanbod aan het nieuws toeneemt, leidt dit niet noodzakelijk tot meer diversiteit in het
daadwerkelijke nieuwsgebruik
HOOFDSTUK 1: CONCENTREREN KUN JE LEREN. NIEUWSDIVERSITEIT ALS
ECONOMISCHE PARADOX
INLEIDING
Vlaamse medialandschap in steeds grotere mate door minder spelers gedomineerd
o ‘Big Five’ (VRT, DPG Media, Mediahuis, Roularta en Telenet)
Laatste decennia: evolutie in nieuwsproductie en -consumptie
o Digitalisering van productie + opmars van internetplatformen meer mediadiversiteit
o MAAR: grote internationale spelers veroorzaakten grondige verschuiving in advertentiemarkt
(uitdaging voor machtspositie vrijf grote mediaconcerns)
, Mediagroep Titels
VRT Eén, Canvas, Ketnet, VRT NU, VRT NWS, Sporza, Radio 1, Radio 2, StuBru,
MNM, Klara
DPG Media VTM, VTM2, VTM3, VTM4, CAZ2, VTM GO, VTM KIDS, Qmusic, Joe, Het Laatste
Nieuws, De Morgen, HUMO, Dag allemaal, Story, TV Familie, TeVe Blad, Primo,
Goed gevoel
Mediahuis Het Nieuwsblad, De Standaard, Het Belang van Limburg, Gazet van Antwerpen,
Metro, Nostalgie, NRJ, regionale televisiezenders als ATV en TVL
Roularta De Tijd, Krant van West-Vlaanderen, Knack, Feeling, Flair, Libelle, Kanaal Z
Telenet Play Vier, Play Vijf, Play Zes, Play Zeven, Play More, Go Play
CONCENTRATIE
Concentratie = de praktijk van het inkrimpen van het aantal bedrijven door
o Fusies
o Overnames
o Samenwerkingsverbanden (joint ventures): twee bestaande bedrijven die samenwerken
naast hun eigen activiteiten in een ander bedrijf
Vb. Streamz: samenwerking met DPG Media en Telenet
Gevolgen:
o Vermindering van concurrentie tussen bedrijven
o Kan gepaard gaan met vermindering van diversiteit van het aanbod maar ≠ noodzakelijk
Mogelijk dat concentratie bijdraagt tot kostenbeparingen die de handhaving van
productdiversiteit mogelijk maakt
Niet enkel eigen aan nieuwssector Voorbeelden:
o Luchtvaartssector (Lufthansa en Brussels Airlines)
o Retailsector (Delhaize en Ahold)
o Bredere media- en entertaimentsector (Disney en 21ste Century Fox)
Fusies zijn onderworpen aan toezicht van de overheid
o controleren of marktspeler niet te dominant wordt
Anders ontstaan van oligopolies: beperkt aantal spelers die de markt bedient
o Welke instanties?
Belgische Mededingingsautoriteit: fusies goedkeuren
Vlaamse Regulator voor de Media (VRM):
toetst concentratiebewgingen aan Belgische en Europese wetten en
Vlaamse (media)decreten
Kan overtredingen sanctioneren
Gevolgen van concentratie voor de consument = beperk alsook het bewustzijn van de consument
MAAR: verregaande gevolgen voor interne keuken van (media)bedrijven
o ‘knippen en delen’: afdelingen samen te voegen of wegbezuigingen zodat minder mensen
hetzelfde werk goedkoper uitvoeren
o Voorbeeld ontstaan DPG Media en Mediahuis
MEER DAN NIEUWS
