Het operatiekwartier
HET OPERATIEKWARTIER / HOOFDSTUK 1 / PPT-BASED
INLEIDING - Reanimatiekar, noodknop, ambu,
Het operatiekwartier (OK) is de centrale intubatiemateriaal
locatie waar chirurgische ingrepen - Patiënt-vplk: 1/3
plaatsvinden onder verschillende vormen Kinderen: aparte ruimte, visueel &
van anesthesie (algemeen, auditief
locoregionaal, of lokaal). Patiëntenbewaking: permanent via
Fungeert als ondersteunende afdeling monitoring & oproepsysteem
voor andere diensten bv. radiologie & Kledij: propere scrubsuit, muts niet
laboratorium. noodzakelijk
- Afhankelijk van hoogopgeleide
professionals: 1.1.2 REINE ZONE OF SEMI-KRITISCHE
- Verpleegkundigen ZONE
- Chirurgen Strengere voorschriften!
- Anesthesisten Ruimtes:
1 gemeenschappelijk belang = de In- en Pre-
patiënt, maar verschillende belangen kan uitleidings- anesthesieruimte
samenwerking bemoeilijken kamer Infuus geplaatst,
Normen: bevraging & ID
1 Architectonisch & fysisch Scrub- & Per OP of per 2 zalen
2 Functioneel rubruimte Elleboog- en/of
3 Organisatorisch voetbediening voor
chirurgische
1.1 ARCHITECTONISCHE & FYSISCHE handhyg.
NORMEN Automatische
Fysieke omgeving vh OK strikte eisen deuren verbinden
om INFECTIEPREVENTIE te bevorderen. wasruimte met OP
AFZONDERING Gescheiden van Steriele berging Vermenging van vuil
andere & proper materiaal
ziekenhuisafdeling voorkomen
Kruisbesmetting Extra ruimtes vr Microscopen,
minim. materiaal lasertoestellen,
VERBINDINGE Vlotte verbinding met mobile lichtbronnen,
N bv. verkoeverkamer, laparoscopietorens…
CSA, intensieve Kledij: steriele scrubsuit verplicht, muts
zorgen en masker vanaf steriele set wordt
TOEGANG Beveilig, enkel voor geopend
bevoegden
Occasionele 1.1.3 ASEPTISCHE OF KRITISCHE ZONE
gebruikers = Operatiezalen
(studenten, externe Strengste eisen!!
personen) Aantal & grootte: min. 3 op.zalen per
ZONE- Om spreiding te 50-60 bedden. Min. opp. 30m2 om
INDELING beperkn. aseptisch werken mogelijk te maken
1. Sluiszone Afwerking:
2. Reine zone - Vloeren: antistatisch & geleidend
3. Aseptische - Wanden: glas & afwasbaar
zone Technische vereisten:
1 Aansluiting op medische gassen
1.1.1 SLUISZONE OF NIET-KRITISCHE (O2, perslucht, vacuüm)
ZONE 2 Continue verlichting
= Overgangszone van externe omgeving 3 Een efficiënt verluchtingssysteem
naar interne OK-omgeving 4 Regelbare temp. &
Voorzieningen: liften, beddenparking, luchtvochtigheid
kleedkamers, ontspanningsruimte Luchtdruk: OP-zalen onder overdruk
(administratie) (hoge luchtdruk) ten opzichte van niet-
Recovery (uitslaapkamer): kritische zones (lage luchtdruk)
gemakkelijke toegang tot aseptische Voorkomt dat ‘minst schone lucht’ met
zone & uitgang uit OK ‘properste lucht’ vermengen.
- 1.5 recoverybed per op.zaal !!! infectiepreventie
P a g i n a 1 | 24
,Kledij: muts & masker verplicht vanaf 1. Hoofdverpleegkundige (per 12
steriele set wordt geopend vplk)
2. Voldoende vplk voor continuïteit
1.2 FUNCTIONELE NORMEN vd operatiezalen
OK-reglement door zorgmanager, 3. Voldoende technische, hulp- en
medische en verpleegkundige onderhoudspersoneel
diensthoofden & comité 4. Verpleging moet 24/7 aanwezig of
ziekenhuishygiëne oproepbaar zijn
Inhoud reglement
Voorwaarden toegang, hygiëne 1.3.3 SPECIFIEKE BIJKOMENDE EISEN
(personeel, patiënten, materiaal) Safe Surgery Procedure / SSC:
Modaliteiten voor transport van aanwezigheid & correct gebruik van
materiaal & verplaatsing van checklist
personeel & patiënten Pre-operatieve onderzoeken:
Maatregelen voor steriliteit, hygiëne en beschikbaar in patiëntendossier &
infectiepreventie (bv. omgaan met besproken tijdens pre-anethesiecontact
besmette zalen) (voorafgaand aan ingreep & consultaties)
Reinigingstechnieken (na elke ingreep, Handovers Procedure van overdracht
na OK-dag, besmette zaal) van pat.gegevens bij
Afspraken rond operatieprogramma transfer van of naar OK
(bv. geen wijzigingen 48 uur vooraf, Medicatie Procedures van apotheek
tenzij urgent) met betrekking tot
gebruik, stockage en
Veiligheidscontroles: medische voorschriften
- Controle van aseptie (elke 3 mnd) Chirurgisc STRIKTE NALEVING VAN
- Min. 2x per jaar testen van he PROTOCOLLEN!!!
kritische apparatuur (anesthesie, handhygië
elektrische installaties) ne
- Toepassing van Safe Surgery
Protocol
Protocollen per ingreep:
- Dossiers met info. over
operatietechniek, soort ingreep,
weefselonderzoek (APO)
- Heelkundige protocol: beschrijft
op.techniek, verloop,
macroscopische vaststellingen,
type anesthesie
Afspraken rond wegname van weefsel
voor het lap anatomopathologie, incl.
aanwezigheid patholoog.
1.3 ORGANISATORISCHE NORMEN
Betrekking op personeelsvereisten &
specifieke procedures binnen OK
1.3.1 MEDISCHE STAF
Één of meer artsen voor naleving vh
interne reglement
Een chirurg & anesthesist moeten 24/7
oproepbaar zijn
1.3.2 VERPLEGING & ANDERE
PERSONEEL
P a g i n a 2 | 24
, Het operatiekwartier
HET OPERATIETEAM / HOOFDSTUK 2 / PPT-BASED
SAMENSTELLING OPERATIETEAM 2.2 CHIRURG
= Hoofdverantwoordelijke voor de
chirurgische ingreep
Rol en verantwoordelijkheden
1. Diagnose en indicatiestelling:
ingreep noodzakelijk? Bestuderen
medische vg.
o Geschatte bloedverlies?
Duur?
2. Uitvoering van de operatie
3. Leiding over team: coördineren
van op.team
4. Besluitvorming: neemt cruciale
beslissingen tijd op, bv. bij
Bijkomend:
onverwachte complicaties
- Assisterend verpleegkunde
5. Postoperatieve zorg: nacontrole &
- Anesthesie verpleegkunde
verdere behandeling
- Perfusionist (cell-saver/ rapid
Vereiste kennis & vaardigheden
infuser)
- Diepgaande medische kennis
- ASO-anesthesie, ASO-heelkunde
(anatomie, fysiologie, pathologie)
- Stagair
- Chirurgische technieken &
- Andere (technisch adviseur,
procedures
extern assistent, proctor,…)
- Probleemoplossend vermogen om
snel & effectief te reageren op
2.1 ANESTHESIST
onvoorziene situaties
Verantwoordelijkheden:
- Leiderschapskwaliteiten
1 Bewaking vd vitale functies: RR, - Communicatie: met teamleden,
pols, O2, AH, hartfrequentie patiënt, familie
2 Preoperatieve beoordeling:
evaluatie vd patiënt & inschatten 2.3 ASSISTERENDE VPLK EN/OF
anesthesierisico ASSISTENT
3 Toediening anesthesie: bepalen Biedt extra ondersteuning aan chirurg,
type (algemene, lokale, epidurale) staat aan steriele zijde van OK-tafel
4 Postoperatieve zorg: blijft 24h na Werkt onder direct supervisie vd
ingreep verantwoordelijk chirurg
5 Bewaking van positionering: TAKEN
gedeelde verantwoordelijkheid - Hulp bij afdekken
6 Inductie, extuberen, controle & - Assisteren bij hechten, afbinden
overdracht (ISBAR) bloedvaten, knippen,
drooghouden wond
Verboden: simultane anesthesie - Hulp bij presenteren &
(gelijktijdig onder narcose brengen van 2 prepareren
patiënten door 1 anesthesist) - Assisteren bij het verbedden
(positioneren vd patiënt)
2.1.1 ANESTHESIEVERPLEEGKUNDIGE
2.4 INSTRUMENTERENDE VPLK
PREoperati Klaarzetten materiaal
STERIEL TEAM!!
ef Voorbereiden en
= Bewaker van steriliteit
positionering patiënt
PREoperatie Klaarzetten:
Aansluiten monitoring &
f afdekpakket,
infusen
instrumentennetten,
PERoperati Assistentie bij inductie
materiaal
ef Patiëntenzorg
Steriel aankleden
Assistentie bij anesthesie
Opdekken
Continu toezicht
instrumententafel
POSToperat Assisteren bij extubatie
PERoperatie Anticiperen:
ie Transport recovery en
f instrumenten,
overdracht (ISBAR)
hechtingen & materiaal
aangeven
P a g i n a 3 | 24
HET OPERATIEKWARTIER / HOOFDSTUK 1 / PPT-BASED
INLEIDING - Reanimatiekar, noodknop, ambu,
Het operatiekwartier (OK) is de centrale intubatiemateriaal
locatie waar chirurgische ingrepen - Patiënt-vplk: 1/3
plaatsvinden onder verschillende vormen Kinderen: aparte ruimte, visueel &
van anesthesie (algemeen, auditief
locoregionaal, of lokaal). Patiëntenbewaking: permanent via
Fungeert als ondersteunende afdeling monitoring & oproepsysteem
voor andere diensten bv. radiologie & Kledij: propere scrubsuit, muts niet
laboratorium. noodzakelijk
- Afhankelijk van hoogopgeleide
professionals: 1.1.2 REINE ZONE OF SEMI-KRITISCHE
- Verpleegkundigen ZONE
- Chirurgen Strengere voorschriften!
- Anesthesisten Ruimtes:
1 gemeenschappelijk belang = de In- en Pre-
patiënt, maar verschillende belangen kan uitleidings- anesthesieruimte
samenwerking bemoeilijken kamer Infuus geplaatst,
Normen: bevraging & ID
1 Architectonisch & fysisch Scrub- & Per OP of per 2 zalen
2 Functioneel rubruimte Elleboog- en/of
3 Organisatorisch voetbediening voor
chirurgische
1.1 ARCHITECTONISCHE & FYSISCHE handhyg.
NORMEN Automatische
Fysieke omgeving vh OK strikte eisen deuren verbinden
om INFECTIEPREVENTIE te bevorderen. wasruimte met OP
AFZONDERING Gescheiden van Steriele berging Vermenging van vuil
andere & proper materiaal
ziekenhuisafdeling voorkomen
Kruisbesmetting Extra ruimtes vr Microscopen,
minim. materiaal lasertoestellen,
VERBINDINGE Vlotte verbinding met mobile lichtbronnen,
N bv. verkoeverkamer, laparoscopietorens…
CSA, intensieve Kledij: steriele scrubsuit verplicht, muts
zorgen en masker vanaf steriele set wordt
TOEGANG Beveilig, enkel voor geopend
bevoegden
Occasionele 1.1.3 ASEPTISCHE OF KRITISCHE ZONE
gebruikers = Operatiezalen
(studenten, externe Strengste eisen!!
personen) Aantal & grootte: min. 3 op.zalen per
ZONE- Om spreiding te 50-60 bedden. Min. opp. 30m2 om
INDELING beperkn. aseptisch werken mogelijk te maken
1. Sluiszone Afwerking:
2. Reine zone - Vloeren: antistatisch & geleidend
3. Aseptische - Wanden: glas & afwasbaar
zone Technische vereisten:
1 Aansluiting op medische gassen
1.1.1 SLUISZONE OF NIET-KRITISCHE (O2, perslucht, vacuüm)
ZONE 2 Continue verlichting
= Overgangszone van externe omgeving 3 Een efficiënt verluchtingssysteem
naar interne OK-omgeving 4 Regelbare temp. &
Voorzieningen: liften, beddenparking, luchtvochtigheid
kleedkamers, ontspanningsruimte Luchtdruk: OP-zalen onder overdruk
(administratie) (hoge luchtdruk) ten opzichte van niet-
Recovery (uitslaapkamer): kritische zones (lage luchtdruk)
gemakkelijke toegang tot aseptische Voorkomt dat ‘minst schone lucht’ met
zone & uitgang uit OK ‘properste lucht’ vermengen.
- 1.5 recoverybed per op.zaal !!! infectiepreventie
P a g i n a 1 | 24
,Kledij: muts & masker verplicht vanaf 1. Hoofdverpleegkundige (per 12
steriele set wordt geopend vplk)
2. Voldoende vplk voor continuïteit
1.2 FUNCTIONELE NORMEN vd operatiezalen
OK-reglement door zorgmanager, 3. Voldoende technische, hulp- en
medische en verpleegkundige onderhoudspersoneel
diensthoofden & comité 4. Verpleging moet 24/7 aanwezig of
ziekenhuishygiëne oproepbaar zijn
Inhoud reglement
Voorwaarden toegang, hygiëne 1.3.3 SPECIFIEKE BIJKOMENDE EISEN
(personeel, patiënten, materiaal) Safe Surgery Procedure / SSC:
Modaliteiten voor transport van aanwezigheid & correct gebruik van
materiaal & verplaatsing van checklist
personeel & patiënten Pre-operatieve onderzoeken:
Maatregelen voor steriliteit, hygiëne en beschikbaar in patiëntendossier &
infectiepreventie (bv. omgaan met besproken tijdens pre-anethesiecontact
besmette zalen) (voorafgaand aan ingreep & consultaties)
Reinigingstechnieken (na elke ingreep, Handovers Procedure van overdracht
na OK-dag, besmette zaal) van pat.gegevens bij
Afspraken rond operatieprogramma transfer van of naar OK
(bv. geen wijzigingen 48 uur vooraf, Medicatie Procedures van apotheek
tenzij urgent) met betrekking tot
gebruik, stockage en
Veiligheidscontroles: medische voorschriften
- Controle van aseptie (elke 3 mnd) Chirurgisc STRIKTE NALEVING VAN
- Min. 2x per jaar testen van he PROTOCOLLEN!!!
kritische apparatuur (anesthesie, handhygië
elektrische installaties) ne
- Toepassing van Safe Surgery
Protocol
Protocollen per ingreep:
- Dossiers met info. over
operatietechniek, soort ingreep,
weefselonderzoek (APO)
- Heelkundige protocol: beschrijft
op.techniek, verloop,
macroscopische vaststellingen,
type anesthesie
Afspraken rond wegname van weefsel
voor het lap anatomopathologie, incl.
aanwezigheid patholoog.
1.3 ORGANISATORISCHE NORMEN
Betrekking op personeelsvereisten &
specifieke procedures binnen OK
1.3.1 MEDISCHE STAF
Één of meer artsen voor naleving vh
interne reglement
Een chirurg & anesthesist moeten 24/7
oproepbaar zijn
1.3.2 VERPLEGING & ANDERE
PERSONEEL
P a g i n a 2 | 24
, Het operatiekwartier
HET OPERATIETEAM / HOOFDSTUK 2 / PPT-BASED
SAMENSTELLING OPERATIETEAM 2.2 CHIRURG
= Hoofdverantwoordelijke voor de
chirurgische ingreep
Rol en verantwoordelijkheden
1. Diagnose en indicatiestelling:
ingreep noodzakelijk? Bestuderen
medische vg.
o Geschatte bloedverlies?
Duur?
2. Uitvoering van de operatie
3. Leiding over team: coördineren
van op.team
4. Besluitvorming: neemt cruciale
beslissingen tijd op, bv. bij
Bijkomend:
onverwachte complicaties
- Assisterend verpleegkunde
5. Postoperatieve zorg: nacontrole &
- Anesthesie verpleegkunde
verdere behandeling
- Perfusionist (cell-saver/ rapid
Vereiste kennis & vaardigheden
infuser)
- Diepgaande medische kennis
- ASO-anesthesie, ASO-heelkunde
(anatomie, fysiologie, pathologie)
- Stagair
- Chirurgische technieken &
- Andere (technisch adviseur,
procedures
extern assistent, proctor,…)
- Probleemoplossend vermogen om
snel & effectief te reageren op
2.1 ANESTHESIST
onvoorziene situaties
Verantwoordelijkheden:
- Leiderschapskwaliteiten
1 Bewaking vd vitale functies: RR, - Communicatie: met teamleden,
pols, O2, AH, hartfrequentie patiënt, familie
2 Preoperatieve beoordeling:
evaluatie vd patiënt & inschatten 2.3 ASSISTERENDE VPLK EN/OF
anesthesierisico ASSISTENT
3 Toediening anesthesie: bepalen Biedt extra ondersteuning aan chirurg,
type (algemene, lokale, epidurale) staat aan steriele zijde van OK-tafel
4 Postoperatieve zorg: blijft 24h na Werkt onder direct supervisie vd
ingreep verantwoordelijk chirurg
5 Bewaking van positionering: TAKEN
gedeelde verantwoordelijkheid - Hulp bij afdekken
6 Inductie, extuberen, controle & - Assisteren bij hechten, afbinden
overdracht (ISBAR) bloedvaten, knippen,
drooghouden wond
Verboden: simultane anesthesie - Hulp bij presenteren &
(gelijktijdig onder narcose brengen van 2 prepareren
patiënten door 1 anesthesist) - Assisteren bij het verbedden
(positioneren vd patiënt)
2.1.1 ANESTHESIEVERPLEEGKUNDIGE
2.4 INSTRUMENTERENDE VPLK
PREoperati Klaarzetten materiaal
STERIEL TEAM!!
ef Voorbereiden en
= Bewaker van steriliteit
positionering patiënt
PREoperatie Klaarzetten:
Aansluiten monitoring &
f afdekpakket,
infusen
instrumentennetten,
PERoperati Assistentie bij inductie
materiaal
ef Patiëntenzorg
Steriel aankleden
Assistentie bij anesthesie
Opdekken
Continu toezicht
instrumententafel
POSToperat Assisteren bij extubatie
PERoperatie Anticiperen:
ie Transport recovery en
f instrumenten,
overdracht (ISBAR)
hechtingen & materiaal
aangeven
P a g i n a 3 | 24
