BASISVERPLEEGKUNDE 2: THEORIE
Hoofdstuk 1 – Verpleegkundige basisprincipes
• Examen
o 35 MCQ
o 5 vaktermen uitleggen
o 2 open vragen
o In de week van 12 maart
o Niet alles staat in ppt (aanvullen met curcus)
• Basisprincipes!
o Beleving
o Hygiëne en steriliteit
o Ecologie/ economie
o Zelfzorg en inspraak
o Veiligheid
o Comfort
o Ergonomie
➔ Geen examenvraag om ze allemaal te geven maar toepassen
,Hoofdstuk 2 – Behoefte aan rusten en slapen
Inleiding
• Slaap
o Levensbehoefte
o = Periode van ↓ bewustzijn en lichamelijke inactiviteit
o Noodzakelijk proces ifv groei en herstel
▪ Geheugen, metabolisme, fysiek en psychisch herstel
o Persoonlijk MAAR 1/3 van onze tijd brengen we al slapend door
o Gemiddeld 7 tot 8u nodig
o Hormonale factoren
o Nodig voor goed functionerend lichaam
Slaapfysiologie
• Wetenschap van het slaap functioneren, hoe normale slaap eruitziet en ontstaat
• Circadiaans ritme
o Verloop automatische processen die 24u duren (bv.
Lichaamstemperatuur, hartslag, melatonine)
o Patroon gaat zich iedere keer herhalen op dezelfde manier
o Circa = ongeveer, dia = dag → cyclus 24u
• Nucleus suprachiamaticus
o De biologische hoofdklok in de hersenen, gelegen in de hypothalamus net
boven de oogzenuwkruising
• Slaaphygiëne
o Alle gewoonten, gedragingen en omgevingsfactoren die bijdragen aan een
gezonde, kwalitatieve slaap en helpen bij het oplossen van
slaapproblemen zonder medicatie
• Slaappatroon/ slaapfases
= de regelmatige verdeling van slaap- en waakmomenten gedurende een periode
van 24 uur
o EEG (Hersenactiviteit)
▪ ElektroEncephaloGram
o EMG (Spieractiviteit)
▪ ElektroMyoGram
o EOG (Oogactiviteit)
▪ ElektroOculoGram
, 1. Sluimer
2. Lichte slaap
3. Matig diepe slaap
4. Zeer diepe slaap
5. REM – slaap
o Rapid eye movement
o Paradoxale slaap
▪ Hoge hersenactiviteit (bij andere fasen lag)
▪ Totale ontspanning skeletspieren
→ Dromen niet tot uitvoering brengen
o Droom slaap
o Naarmate nacht vordert neemt toe
• Na elke cyclus (90-120min)
o Fractie van een seconde wakker
• Baby’s moeten leren fasen aan elkaar leren koppelen (leren doorslapen)
• Non rem = fysiek herstel
• Rem = verwerk emoties, cognitieve herstel
• Slaapcycli
o Herhaling van de slaapfasen
o Toename van de REM-slaap
Factoren die welbevinden, rust en slaap beïnvloeden
• Vaste gewoonten: ‘slaapritueel’
• Leeftijd
o Hoe jonger hoe meer slaap
• Fysieke toestand
• Overmatige hoeveelheid prikkels
o Geluidsoverlast
o Bv. ZH-controles lopen door op intensieve
▪ Post intensive care syndroom
• Onvoldoende inspanning en beweging
• Honger en overdadige maaltijden
• Alcohol en medicatiegebruik
• Lawaai en andere rustverstoring
• Ongemak & pijn
• Blauw licht
o Vertraagt aanmaak melatonine
o Geen mentale rust
, Slaaptekort
• Belangrijke gevolgen:
o Nerveus
o Concentratie
o Stress
o Jetlag → Biologische klok in de war
Slaap- en waakstoornissen
• Polysomnografie
o Bij onverklaarbare vermoeidheid
o Metingen (golven, spieren, slaapstructuur in beeld brengen)
o Een uitgebreid, pijnloos slaaponderzoek dat 's nachts verschillende
lichaamsfuncties meet om de kwaliteit van de slaap en ademhaling in
kaart te brengen
• Volgens DSM5
Insomniastoornis Slapeloosheid
Gekenmerkt door: ontevredenheid
kwantiteit en kwaliteit slaap
Moeite inslapen/doorslapen ENOF
opnieuw inslapen na wakker worden
Hypersomnolentiestoornis Overmatige hoeveelheid slaap,
slaperigheid en slaapinertie of
slaapdronkenheid
Moeilijk volledig wakker na slaap 7u
Narcolepsie Oncontroleerbare periodes van
slaap/dutjes overdag
Vaak kataplexie = plotse korte
spierverslappingen uitgelokt door
emoties
Slaapverlamming/ hallucinaties
Obstructieve slaapapneu-syndroom Periodieke apneu-aanvallen tijdens slaap
(OSAS) (minstens 5/uur) Gevolg van obstructie
bovenste luchtwegen
Symptomen: vermoeidheid, luid snurken
Gevolgen: concentratieproblemen,
angsten, prikkelbaarheid, hoofdpijn, …
Circadianeritme stoornissen Biologische klok in de war door bv. Jetleg,
ploegenwerk
Slaapstoornissen door middelen of
medicatie
Hoofdstuk 1 – Verpleegkundige basisprincipes
• Examen
o 35 MCQ
o 5 vaktermen uitleggen
o 2 open vragen
o In de week van 12 maart
o Niet alles staat in ppt (aanvullen met curcus)
• Basisprincipes!
o Beleving
o Hygiëne en steriliteit
o Ecologie/ economie
o Zelfzorg en inspraak
o Veiligheid
o Comfort
o Ergonomie
➔ Geen examenvraag om ze allemaal te geven maar toepassen
,Hoofdstuk 2 – Behoefte aan rusten en slapen
Inleiding
• Slaap
o Levensbehoefte
o = Periode van ↓ bewustzijn en lichamelijke inactiviteit
o Noodzakelijk proces ifv groei en herstel
▪ Geheugen, metabolisme, fysiek en psychisch herstel
o Persoonlijk MAAR 1/3 van onze tijd brengen we al slapend door
o Gemiddeld 7 tot 8u nodig
o Hormonale factoren
o Nodig voor goed functionerend lichaam
Slaapfysiologie
• Wetenschap van het slaap functioneren, hoe normale slaap eruitziet en ontstaat
• Circadiaans ritme
o Verloop automatische processen die 24u duren (bv.
Lichaamstemperatuur, hartslag, melatonine)
o Patroon gaat zich iedere keer herhalen op dezelfde manier
o Circa = ongeveer, dia = dag → cyclus 24u
• Nucleus suprachiamaticus
o De biologische hoofdklok in de hersenen, gelegen in de hypothalamus net
boven de oogzenuwkruising
• Slaaphygiëne
o Alle gewoonten, gedragingen en omgevingsfactoren die bijdragen aan een
gezonde, kwalitatieve slaap en helpen bij het oplossen van
slaapproblemen zonder medicatie
• Slaappatroon/ slaapfases
= de regelmatige verdeling van slaap- en waakmomenten gedurende een periode
van 24 uur
o EEG (Hersenactiviteit)
▪ ElektroEncephaloGram
o EMG (Spieractiviteit)
▪ ElektroMyoGram
o EOG (Oogactiviteit)
▪ ElektroOculoGram
, 1. Sluimer
2. Lichte slaap
3. Matig diepe slaap
4. Zeer diepe slaap
5. REM – slaap
o Rapid eye movement
o Paradoxale slaap
▪ Hoge hersenactiviteit (bij andere fasen lag)
▪ Totale ontspanning skeletspieren
→ Dromen niet tot uitvoering brengen
o Droom slaap
o Naarmate nacht vordert neemt toe
• Na elke cyclus (90-120min)
o Fractie van een seconde wakker
• Baby’s moeten leren fasen aan elkaar leren koppelen (leren doorslapen)
• Non rem = fysiek herstel
• Rem = verwerk emoties, cognitieve herstel
• Slaapcycli
o Herhaling van de slaapfasen
o Toename van de REM-slaap
Factoren die welbevinden, rust en slaap beïnvloeden
• Vaste gewoonten: ‘slaapritueel’
• Leeftijd
o Hoe jonger hoe meer slaap
• Fysieke toestand
• Overmatige hoeveelheid prikkels
o Geluidsoverlast
o Bv. ZH-controles lopen door op intensieve
▪ Post intensive care syndroom
• Onvoldoende inspanning en beweging
• Honger en overdadige maaltijden
• Alcohol en medicatiegebruik
• Lawaai en andere rustverstoring
• Ongemak & pijn
• Blauw licht
o Vertraagt aanmaak melatonine
o Geen mentale rust
, Slaaptekort
• Belangrijke gevolgen:
o Nerveus
o Concentratie
o Stress
o Jetlag → Biologische klok in de war
Slaap- en waakstoornissen
• Polysomnografie
o Bij onverklaarbare vermoeidheid
o Metingen (golven, spieren, slaapstructuur in beeld brengen)
o Een uitgebreid, pijnloos slaaponderzoek dat 's nachts verschillende
lichaamsfuncties meet om de kwaliteit van de slaap en ademhaling in
kaart te brengen
• Volgens DSM5
Insomniastoornis Slapeloosheid
Gekenmerkt door: ontevredenheid
kwantiteit en kwaliteit slaap
Moeite inslapen/doorslapen ENOF
opnieuw inslapen na wakker worden
Hypersomnolentiestoornis Overmatige hoeveelheid slaap,
slaperigheid en slaapinertie of
slaapdronkenheid
Moeilijk volledig wakker na slaap 7u
Narcolepsie Oncontroleerbare periodes van
slaap/dutjes overdag
Vaak kataplexie = plotse korte
spierverslappingen uitgelokt door
emoties
Slaapverlamming/ hallucinaties
Obstructieve slaapapneu-syndroom Periodieke apneu-aanvallen tijdens slaap
(OSAS) (minstens 5/uur) Gevolg van obstructie
bovenste luchtwegen
Symptomen: vermoeidheid, luid snurken
Gevolgen: concentratieproblemen,
angsten, prikkelbaarheid, hoofdpijn, …
Circadianeritme stoornissen Biologische klok in de war door bv. Jetleg,
ploegenwerk
Slaapstoornissen door middelen of
medicatie
