Gastro-intestinale fysiologie
Hoofdstuk 1 algemene begrippen
A. Delen en algemene structuur vh spijsverteringsstelsel
Lengte van kanaal: 450 cm
- Mond – maag: 65cm
- Duodenum: 25cm
- Jejunum + ileum: 250 cm
- Colon + rectum: 110-150cm
Wand:
- Mucosa
- Submucosa
- Muscularis
- Adventitia
Enterisch zenuwstelsel: (ENS)
- Plexus van Meissner
- Plexus van Auerbach
Soorten neuronen in plexus:
- Sensorische neuronen: detecteren chemische + mechanische prikkels
- Interneuronen: geven signalen tussen neuronen door
- Motorische neuronen: innerveren gladde spiercellen / kliercellen
B. Functies vh spijsverteringsstelsel
- Opname voedingsstoffen
o Bouwstoffen: eiwitten, Ca, Fe, water
o E-leverende brandstoffen: koolhydraten, vetten
o Katalyserende stoffen: vit, mineralen
- Vertering
- Absorptie
- Secretie (van verteringsenzymen, mucus, galzouten)
- Motiliteit
- Uitscheiding (via gal)
C. Algemene gegevens in verband met motiliteit
1. Peristaltiek
= voortuitstuwen van bolus darminhoud
- Door relaxatie anale zijde en contractie orale zijde van bolus
Mech = neurogeen, berust op intramurale reflex
- Prikkeling mucosa door uitrekking => activatie v sensorische neuronen
- Via interneuronen activatie motorneuronen
o Relaxatie anale zijde
o Contractie orale zijde
Betrokken contractiele neurotransmitters:
, - Ach, tachykinines
Betrokken relaxerende neurotransmitters:
- NO, VIP (vasoactief intestinaal polypeptide), ATP
Intramurale reflex = ‘law of the intestine’
Door vooruitstuwing => °nieuwe prikkel enkele cm verder
°peristaltische golf met snelheid 2 tot 25 cm/sec
2. Basaal elektrisch ritme (BEC)
Gladde spiercellen: automatisch ritmische fluctuaties v membraapot tussen -65 en -45
mV
= BER
- De spontane depolarisaties / ‘slow waves’ lokken gn contractie uit
- Contractie treedt op wnr slow waves APs of ‘spike potentials’ superponeren
o Optreden spike potentials versterkt door Ach, onderdrukt door ADR
Interstitiële cellen van Cajal (ICC)
Functioneren als ‘pacemaker’ voor BER
- Cellen verbonden aan elkaar: vormen 3 dimensioneel netwerk binnen/tussen
spierlagen
- Communiceren ook met spiercellen via gap junctions
- Frequentie van BER is niet constant: maag minst slow waves, meer in duodenum,
dan weer wat minder verder
, 3. Migrerend motorisch complex (MMC)
Tussen maaltijden door: voortstuwing voedselresten + afgeschilferde cellen
= belangrijke huishoudfunctie
Cyclus bestaat uit 3 fasen:
- Fase 1: geen contracties tijdens golfpatroon
- Fase 2: op sommige golven is er spike potential dus AP, is onregelmatig
- Fase 3: regelmatige contractiele activiteit: op elk golfpatroon een spike potential
en dus AP
Snelheid van MMC: 5cm/min => veel trager dan peristaltiek
Elke 90min start op zelfde plek een nieuw MMC
Bij voedselinname: stop
D. Regulatie van secretie en motiliteit
Op 2 manieren: humoraal (endocrien + paracrien) en neuronaal intrinsiek (ENS) en
extrinsiek (PS en OS)
, Hormonen: zie H6
Enterisch zenuwstelsel ENS
- Plexussen van Meissner en Auerbach
- Van belang voor secretie en motiliteit
- Kunnen aantal fcts van spijsvertering
volledig autonoom regelen
Parasympathische bezenuwing
- Door craniale PS: vnl N. vagus
- Behalve rectosigmoïd: sacrale PS
Preganglionaire zenuwvezels nemen synaps met
neuronen v ENS (cholinerge motorneuronen in
algemeen)
- Heeft geen contractiel effect thv sfincters
- Bij onderste oesofagale sfincter en
proximale maag: kan zelfs relaxatie
uitlokken door excitatie inhiberende
neuronen
= NANC-neuronen (niet-adrenerg,
niet-cholinerg)
NT = NO, VIP, ATP of combi ervan
- PS heeft geen effect op bloedvaten
o Behalve in speekselklieren: vasodilatatie
Orthosympathische bezenuwing
- Preganglionaire vezels ontspringen thoracolumbaal
- Lopen via paravertebrale ganglia nr prevertebrale ganglia: synaps
genomen
- Postganglionaire vezels gaan nr darmwand, eindigen op cholinerge
motor of secretieneuronen
- Remmen vrijstelling
Tegenwerking van cholinerge neuronen => mild relaxerend effect + milde
onderdrukking v secretie
- Sommige postganglionaire vezels: lopen rechtstreeks nr gladde spieren + klieren
Vnl sfincters: lokken contractie uit
- Bloedvaten OS bezenuwd, door NOR vrijstelling => VC
Hoofdstuk 1 algemene begrippen
A. Delen en algemene structuur vh spijsverteringsstelsel
Lengte van kanaal: 450 cm
- Mond – maag: 65cm
- Duodenum: 25cm
- Jejunum + ileum: 250 cm
- Colon + rectum: 110-150cm
Wand:
- Mucosa
- Submucosa
- Muscularis
- Adventitia
Enterisch zenuwstelsel: (ENS)
- Plexus van Meissner
- Plexus van Auerbach
Soorten neuronen in plexus:
- Sensorische neuronen: detecteren chemische + mechanische prikkels
- Interneuronen: geven signalen tussen neuronen door
- Motorische neuronen: innerveren gladde spiercellen / kliercellen
B. Functies vh spijsverteringsstelsel
- Opname voedingsstoffen
o Bouwstoffen: eiwitten, Ca, Fe, water
o E-leverende brandstoffen: koolhydraten, vetten
o Katalyserende stoffen: vit, mineralen
- Vertering
- Absorptie
- Secretie (van verteringsenzymen, mucus, galzouten)
- Motiliteit
- Uitscheiding (via gal)
C. Algemene gegevens in verband met motiliteit
1. Peristaltiek
= voortuitstuwen van bolus darminhoud
- Door relaxatie anale zijde en contractie orale zijde van bolus
Mech = neurogeen, berust op intramurale reflex
- Prikkeling mucosa door uitrekking => activatie v sensorische neuronen
- Via interneuronen activatie motorneuronen
o Relaxatie anale zijde
o Contractie orale zijde
Betrokken contractiele neurotransmitters:
, - Ach, tachykinines
Betrokken relaxerende neurotransmitters:
- NO, VIP (vasoactief intestinaal polypeptide), ATP
Intramurale reflex = ‘law of the intestine’
Door vooruitstuwing => °nieuwe prikkel enkele cm verder
°peristaltische golf met snelheid 2 tot 25 cm/sec
2. Basaal elektrisch ritme (BEC)
Gladde spiercellen: automatisch ritmische fluctuaties v membraapot tussen -65 en -45
mV
= BER
- De spontane depolarisaties / ‘slow waves’ lokken gn contractie uit
- Contractie treedt op wnr slow waves APs of ‘spike potentials’ superponeren
o Optreden spike potentials versterkt door Ach, onderdrukt door ADR
Interstitiële cellen van Cajal (ICC)
Functioneren als ‘pacemaker’ voor BER
- Cellen verbonden aan elkaar: vormen 3 dimensioneel netwerk binnen/tussen
spierlagen
- Communiceren ook met spiercellen via gap junctions
- Frequentie van BER is niet constant: maag minst slow waves, meer in duodenum,
dan weer wat minder verder
, 3. Migrerend motorisch complex (MMC)
Tussen maaltijden door: voortstuwing voedselresten + afgeschilferde cellen
= belangrijke huishoudfunctie
Cyclus bestaat uit 3 fasen:
- Fase 1: geen contracties tijdens golfpatroon
- Fase 2: op sommige golven is er spike potential dus AP, is onregelmatig
- Fase 3: regelmatige contractiele activiteit: op elk golfpatroon een spike potential
en dus AP
Snelheid van MMC: 5cm/min => veel trager dan peristaltiek
Elke 90min start op zelfde plek een nieuw MMC
Bij voedselinname: stop
D. Regulatie van secretie en motiliteit
Op 2 manieren: humoraal (endocrien + paracrien) en neuronaal intrinsiek (ENS) en
extrinsiek (PS en OS)
, Hormonen: zie H6
Enterisch zenuwstelsel ENS
- Plexussen van Meissner en Auerbach
- Van belang voor secretie en motiliteit
- Kunnen aantal fcts van spijsvertering
volledig autonoom regelen
Parasympathische bezenuwing
- Door craniale PS: vnl N. vagus
- Behalve rectosigmoïd: sacrale PS
Preganglionaire zenuwvezels nemen synaps met
neuronen v ENS (cholinerge motorneuronen in
algemeen)
- Heeft geen contractiel effect thv sfincters
- Bij onderste oesofagale sfincter en
proximale maag: kan zelfs relaxatie
uitlokken door excitatie inhiberende
neuronen
= NANC-neuronen (niet-adrenerg,
niet-cholinerg)
NT = NO, VIP, ATP of combi ervan
- PS heeft geen effect op bloedvaten
o Behalve in speekselklieren: vasodilatatie
Orthosympathische bezenuwing
- Preganglionaire vezels ontspringen thoracolumbaal
- Lopen via paravertebrale ganglia nr prevertebrale ganglia: synaps
genomen
- Postganglionaire vezels gaan nr darmwand, eindigen op cholinerge
motor of secretieneuronen
- Remmen vrijstelling
Tegenwerking van cholinerge neuronen => mild relaxerend effect + milde
onderdrukking v secretie
- Sommige postganglionaire vezels: lopen rechtstreeks nr gladde spieren + klieren
Vnl sfincters: lokken contractie uit
- Bloedvaten OS bezenuwd, door NOR vrijstelling => VC
