Samenvatting Farmacologie 1

Farmacologie 1
 Online lesmateriaal!!  sofialearn (zie begin boek)

1. Inleiding in de farmacologie
 Leerdoelen:




1.1. Ontdekking van een geneesmiddel
 Toevalsontdekking
 Screening
 Doelgerichte ontwikkeling
- Targeted therapie
- Me too- geneesmiddelen
 Biologicals
 Biosimulars

1.2. Ontwikkeling van een nieuw geneesmiddel
1.2.1. Preklinische fase
 De fase voordat een geneesmiddel op mensen mag getest worden
 Deel 1: in vitro testen  onderzoek op cellen
 Deel 2: in vivo testen  op dieren
 Aandacht voor: Toxiciteit, orgaanafwijkingen, oncogene eigenschappen bij éénmalig of
chronisch gebruik
 Voordelen > nadelen : start klinische fase

1.2.2. Klinische fase
 Fase 1: kleine groep gezonde personen
 Fase 2: honderdtal patiënten
 Fase 3: honderden tot duizenden patiënten
- GM (= geneesmiddel) effectief en veilig? Goedkeuring voor
commercialisatie door Minister van Volksgezondheid
en FAGG
- Er is ook een goedkeuring binnen Europa mogelijk: EMA
 Fase 4: Middel mag voorgeschreven en toegediend worden aan grotere groepen patiënten.
Farmacovigilantie beoogt het opsporen, analyseren en voorkomen van bijwerkingen van
een GM. Dit is de verantwoordelijkheid van het FAGG en het EMA

1

,  Octrooi = patent
- Het exclusief recht op een nieuw geneesmiddel.
- Het farmaceutisch bedrijf dat het geneesmiddel heeft ontwikkeld mag als enige het GM
8-10j op de markt brengen
- Hierdoor kan het bedrijf de investeringskosten van het onderzoek en ontwikkeling van
het GM terugverdienen.
 Off-label gebruik van een GM
- Wanneer een GM voor een andere indicatie, doelgroep, toedieningsweg of in een
andere dosering wordt gebruikt dan waarvoor het is goedgekeurd.
 pediatrische setting, bv Erytromycine
 oncologische setting

1.3. Wettelijke bepalingen
GENEESMIDDEL
= elke enkelvoudige of samengestelde substantie met therapeutische of profylactische
eigenschappen met betrekking tot ziekten bij mens of dier
= elke enkelvoudige of samengestelde substantie die aan een mens of dier toegediend kan worden
om een medische diagnose te stellen of om organische functies bij mens of dier te herstellen of te
wijzigen

 Een substantie
- Elke stof van menselijke oorsprong
- Elke stof van dierlijke oorsprong
- Elke stof van plantaardige oorsprong
- Elke stof van chemische oorsprong
 Een klassiek voorschrift moet de volgende gegevens bevatten:
- Naam, voornaam, adres van de voorschrijver
- Naam en voornaam van de zorgontvanger
- Gedagtekende handtekening van de voorschrijver
- Einddatum van de uitvoerbaarheid
 Bovendien, bij een voorschrift voor een terugbetaald geneesmiddel:
- Voorschriftmodel is reglementair bepaald
- RIZIV nummer van de voorschrijver in cijfers en in streepjescode
 BEV = Bewijs van elektronisch voorschrift met de Recip-e-identificatie (RID)
 Als verpleegkundige
- Hoe lang is het voorschrift geldig?
Indien er geen einddatum van uitvoerbaarheid vermeld is (max tot 1 jaar)  Voorschrift
3 maanden geldig

2

, 1.4. Terugbetalingsmodaliteiten
 De terugbetaling of tegemoetkoming door het RIZIV is afhankelijk van:
- De vergoedingscategorie
- Grootte van de verpakking
- Statuut van de verzekerde
 Gewoon verzekerde of verhoogde tegemoetkoming
 Raadplegingen, geneesmiddelen en hospitalisatie zijn goedkoper.
 Recht op wanneer de zorgontvanger een bepaald statuut heeft of recht heeft op
een bepaalde sociale uitkering
 Automatisch recht of aanvraag indienen bij het ziekenfonds




 Remgeld
REMGELD
= het persoonlijk aandeel dat de zorgontvanger betaalt voor een geneeskundige verstrekking
na aftrek van de tegemoetkoming van het RIZIV.
- Casus zie ppt dia 16

1.5. Verstrekking van een geneesmiddel
 B2-handeling
B2-HANDELING
= Een technische verpleegkundige handeling waarvoor een voorschrift nodig is van een arts.
Een medisch voorschrift kan mondeling geformuleerd zijn, een geschreven voorschrift of een
staand order zijn.
- Voorbereiden en toedienen van een geneesmiddel
- Als verpleegkundige heb je een grote verantwoordelijkheid
 De 5 juisten: Het juiste GM, De juiste dosering, de juiste toedieningsweg, juiste
tijdstip en de juiste zorgontvanger

2. Het geneesmiddel




3

,  Leerdoelen




2.1. Werking van geneesmiddelen
 Causale therapie
 Profylactische therapie
 Substitutietherapie
 Symptomatische therapie
- Palliatieve behandeling
 Diagnostische behandeling
 Placebowerking

2.2. Naamgeving van geneesmiddelen
 Farmaceutische specialiteit
 Merkgeneesmiddel = referentiegeneesmiddel
 Generisch geneesmiddel
- Bevat hetzelfde werkzame bestanddeel als het originele GM
- Dezelfde sterkte per eenheid (bv 10mg), dezelfde vorm en toedieningswijze als het
originele GM
- Dezelfde biologische beschikbaarheid als het originele GM
 Magistrale geneesmiddelen
 Voorschriftplichtig geneesmiddel
 Zelfzorggeneesmiddelen = over-the-counter-producten (OCT producten)
 Geneesmiddelen kunnen op verschillende manieren ingedeeld worden: naar
toepassingsgebied, naar chemische verwantschap en naar werking
 VOS-voorschrift

VOS-VOORSCHRIFT
= een voorschrift waarbij op stofnaam wordt voorgeschreven

- De stofnaam is de naam voor het werkzame bestanddeel van een GM
- Een geldig VOS-voorschrift moet voldoen aan:
 De stofnaam
 De toedieningsvorm
 De sterkte (dosis)
 De dagdosering
 Therapieduur in weken en/of dagen (max 3 maand)
 Medicatie opzoeken  Sofia de E-learning
=> zeker doen voor practicum
- Zie ppt dia 8-10

4