ORTHOPEDAGOGISCH WERKEN 1
THEMA 1: DE BASIS VAN HET ORTHOPEDAGOGISCH WERKEN
1.1 DE ROLLEN VAN DE ORTHOPEDAGOGISCH BEGELEIDER
1.1.1 BEGELEIDER
= Begeleidt personen in hun dagelijks leven en bouwt mee op stimulerende leefklimaat op maat.
• Experts van het dagelijks leven
• Moedigen aan
• Ontplooien op verschillende levensdomeinen
• Durven exploreren als begeleider
• Ontplooiingskansen
Dagelijks leven: patroon van gebeurtenissen en handelingen die in het leven de cliënt dagelijks
voorkomen.
Stimulerend leefklimaat: we stimuleren of moedigen de cliënt aan om zich verder te ontplooien
op verschillende levensdomeinen
Orthopedagogische werkvormen: we gaan niet zomaar intuïtief handelen, volgens hetgeen we
denken dat goed is, we vertalen doelgericht onze kennis naar ons handelen.
1.1.2 VERBINDER
= Alle personen met wie de cliënt een verbinding heeft
Netwerk: omvat alle personen waarmee de cliënt een verbinding heeft.
Maatschappelijke participatie: het deelnemen aan de samenleving, een actieve rol innemen in de
samenleving
1.1.3 ACTIVATOR
= OB streeft naar zelfreligie, door oog te hebben voor de krachten van personen en rekening te houden
met de kwetsbaarheden.
Zelfreligie: de cliënt zoveel als mogelijk richting geeft aan zijn eigen leven, zijn eigen keuzes maakt
over wat hij wil, wat hij belangrijk vindt in zijn leven.
1
,Krachten van personen en rekening te houden met de
kwetsbaarheden: we leren de cliënt steeds zeer goed kennen,
niet alle cliënten kunnen zonder ondersteuning keuzes maken
over hun eigen leven -> OB maakt die keuzes dan met inspraak
van de cliënt.
1.2 ONDERSTEUNING EN BEGELEIDER
1.2.1 ONDERSTEUNING
= Wederkerig en dialoog
➢ Alles wat zich afspeelt tussen 2 personen
➢ Cliënt enerzijds afhankelijk is van OB
➢ Anderzijds meer ontwikkelen tot zelfstandig persoon
➢ Aangeven wat hij wil en zelf wil uitvoeren.
Bv. Iemand wassen met een motorische beperking die zichzelf nooit meer zelfstandig zal kunnen
wassen.
= dialoog, interactie, wederkerigheid
= met het oog op zelfregie
= methodisch > doordacht, niet op basis van buikgevoel (plantmatig)
> aan de hand van een plan
> ondersteuningsplan, handelingsplan
> waarin het handelen wordt vastgelegd
1.2.2 BEGELEIDING
• Specifieke vorm van ondersteuning
• Gericht op het aanleren van iets
• Gericht stimuleren van de ontwikkeling
Bv. Iemand die een motorische beperking heeft, zich opnieuw leren wassen.
1.2.3 HET DOEL VAN DE ONDERSTEUNING
= Een zo normaal mogelijk en kansrijk leven uitbouwen voor de cliënt of anders gezegd: de
levenskwaliteiten van de cliënt zo groot mogelijk te maken.
De situatie van de cliënt:
- Wat is er momenteel belangrijk in het leven van de cliënt.
- In welke levensfase zit de cliënt.
2
,De situatie als begeleider:
- De persoonlijke situatie, voorkeuren, waarden en normen van een begeleider hebben soms,
onbewust, een invloed op hoe een hulpverleningstraject er uitziet.
De maatschappelijke waarden:
- In onze huidige samenleving vinden we keuzevrijheid erg belangrijk.
- Cliënt mag zelf richting geven, keuzes maken.
Inclusieve samenleving: dit is een samenleving die diversiteit aanvaardt en waarbij personen met
verschillende eigenschappen gelijke kansen krijgen in de samenleving en op volwaardige manier
kunnen samenleven.
Maximale zelfreligie: geven we aan dat we het belangrijk vinden dat iemand zelf beslissingen kan
nemen.
Sociale inclusie: benoemen we dat iemand het recht heeft om deel uit te maken van een
samenleving om er te wonen, te werken, naar school te gaan,…
1.3 DE BASISHOUDING
= Je manier van zijn in contact met je cliënt. Hoe je je gedraagt in het handelen.
➢ Gaat over wie je bent in een hulpverleningsrelatie
➢ Gaat moeten aanleren
1.3.1 DE COACHENDE BASISHOUDING
= Zet in op presentie en hangt samen met een participatieve basishouding.
5 elementen coachende basishouding
• Nieuwsgierigheid wekken
o Belangstelling tonen
▪ Veilig gevoel geven aan je cliënt
▪ Op lange termijn onderhoud vraagt
▪ Onthouden wat er verteld wordt
3
, • Betrokkenheid
o Verbonden voelt met het lot van je cliënt
o Oprechtheid vanbinnen voelen
• Ondersteunen en bekrachtigen
o Uitdagingen aangaan
o Kijken wat de persoon nodig heeft
o Het samen uitvoeren maar de cliënt het zelf laten uitvoeren
• Waarderen
o Positieve sfeer creëren op een natuurlijke manier
o Mensen positief waarderen
o Complimenteren + oprechtheid tonen en de krachten te zien van de cliënten
• Betrokken confronteren
o Mandaat om kritische bedenkingen te uiten
o Er moet een band zijn voordat je daaraan begint.
1.3.2 DE PARTICIPATIEVE BASISHOUDING
Participatie: het recht om deel te nemen, mee te beslissen en actief betrokken te worden in de
stappen van het hulpverleningsproces.
➢ Bv: ik vind mijn logopediste niet aangenaam
➢ Een stem + invloed op hoe men zijn eigen leven wil vormgeven
➢ Recht om niet te participeren
PARTICIAPTIE PARTICIPATIEVE BASISHOUDING
Het gaat over ‘mee mogen, willen en kunnen’ Jij zorgt dat de cliënt kan deelnemen
van activiteiten die in de samenleving afspelen.
HET PARTICIPATIEPROCES
= De kans krijgen om gestimuleerd te worden voor:
- Mee te weten
- Mee denken
- Mee beslissen
- Mee uitvoeren
- Mee evalueren
= ruimer dan inspraak hebben, een mening mogen uiten
Participatie: proces dat de orthopedagogische begeleider met de
cliënt doorloopt waarbij alle betrokkenen mede-eigenaar zijn van
hun hulpverleningsproces.
4
THEMA 1: DE BASIS VAN HET ORTHOPEDAGOGISCH WERKEN
1.1 DE ROLLEN VAN DE ORTHOPEDAGOGISCH BEGELEIDER
1.1.1 BEGELEIDER
= Begeleidt personen in hun dagelijks leven en bouwt mee op stimulerende leefklimaat op maat.
• Experts van het dagelijks leven
• Moedigen aan
• Ontplooien op verschillende levensdomeinen
• Durven exploreren als begeleider
• Ontplooiingskansen
Dagelijks leven: patroon van gebeurtenissen en handelingen die in het leven de cliënt dagelijks
voorkomen.
Stimulerend leefklimaat: we stimuleren of moedigen de cliënt aan om zich verder te ontplooien
op verschillende levensdomeinen
Orthopedagogische werkvormen: we gaan niet zomaar intuïtief handelen, volgens hetgeen we
denken dat goed is, we vertalen doelgericht onze kennis naar ons handelen.
1.1.2 VERBINDER
= Alle personen met wie de cliënt een verbinding heeft
Netwerk: omvat alle personen waarmee de cliënt een verbinding heeft.
Maatschappelijke participatie: het deelnemen aan de samenleving, een actieve rol innemen in de
samenleving
1.1.3 ACTIVATOR
= OB streeft naar zelfreligie, door oog te hebben voor de krachten van personen en rekening te houden
met de kwetsbaarheden.
Zelfreligie: de cliënt zoveel als mogelijk richting geeft aan zijn eigen leven, zijn eigen keuzes maakt
over wat hij wil, wat hij belangrijk vindt in zijn leven.
1
,Krachten van personen en rekening te houden met de
kwetsbaarheden: we leren de cliënt steeds zeer goed kennen,
niet alle cliënten kunnen zonder ondersteuning keuzes maken
over hun eigen leven -> OB maakt die keuzes dan met inspraak
van de cliënt.
1.2 ONDERSTEUNING EN BEGELEIDER
1.2.1 ONDERSTEUNING
= Wederkerig en dialoog
➢ Alles wat zich afspeelt tussen 2 personen
➢ Cliënt enerzijds afhankelijk is van OB
➢ Anderzijds meer ontwikkelen tot zelfstandig persoon
➢ Aangeven wat hij wil en zelf wil uitvoeren.
Bv. Iemand wassen met een motorische beperking die zichzelf nooit meer zelfstandig zal kunnen
wassen.
= dialoog, interactie, wederkerigheid
= met het oog op zelfregie
= methodisch > doordacht, niet op basis van buikgevoel (plantmatig)
> aan de hand van een plan
> ondersteuningsplan, handelingsplan
> waarin het handelen wordt vastgelegd
1.2.2 BEGELEIDING
• Specifieke vorm van ondersteuning
• Gericht op het aanleren van iets
• Gericht stimuleren van de ontwikkeling
Bv. Iemand die een motorische beperking heeft, zich opnieuw leren wassen.
1.2.3 HET DOEL VAN DE ONDERSTEUNING
= Een zo normaal mogelijk en kansrijk leven uitbouwen voor de cliënt of anders gezegd: de
levenskwaliteiten van de cliënt zo groot mogelijk te maken.
De situatie van de cliënt:
- Wat is er momenteel belangrijk in het leven van de cliënt.
- In welke levensfase zit de cliënt.
2
,De situatie als begeleider:
- De persoonlijke situatie, voorkeuren, waarden en normen van een begeleider hebben soms,
onbewust, een invloed op hoe een hulpverleningstraject er uitziet.
De maatschappelijke waarden:
- In onze huidige samenleving vinden we keuzevrijheid erg belangrijk.
- Cliënt mag zelf richting geven, keuzes maken.
Inclusieve samenleving: dit is een samenleving die diversiteit aanvaardt en waarbij personen met
verschillende eigenschappen gelijke kansen krijgen in de samenleving en op volwaardige manier
kunnen samenleven.
Maximale zelfreligie: geven we aan dat we het belangrijk vinden dat iemand zelf beslissingen kan
nemen.
Sociale inclusie: benoemen we dat iemand het recht heeft om deel uit te maken van een
samenleving om er te wonen, te werken, naar school te gaan,…
1.3 DE BASISHOUDING
= Je manier van zijn in contact met je cliënt. Hoe je je gedraagt in het handelen.
➢ Gaat over wie je bent in een hulpverleningsrelatie
➢ Gaat moeten aanleren
1.3.1 DE COACHENDE BASISHOUDING
= Zet in op presentie en hangt samen met een participatieve basishouding.
5 elementen coachende basishouding
• Nieuwsgierigheid wekken
o Belangstelling tonen
▪ Veilig gevoel geven aan je cliënt
▪ Op lange termijn onderhoud vraagt
▪ Onthouden wat er verteld wordt
3
, • Betrokkenheid
o Verbonden voelt met het lot van je cliënt
o Oprechtheid vanbinnen voelen
• Ondersteunen en bekrachtigen
o Uitdagingen aangaan
o Kijken wat de persoon nodig heeft
o Het samen uitvoeren maar de cliënt het zelf laten uitvoeren
• Waarderen
o Positieve sfeer creëren op een natuurlijke manier
o Mensen positief waarderen
o Complimenteren + oprechtheid tonen en de krachten te zien van de cliënten
• Betrokken confronteren
o Mandaat om kritische bedenkingen te uiten
o Er moet een band zijn voordat je daaraan begint.
1.3.2 DE PARTICIPATIEVE BASISHOUDING
Participatie: het recht om deel te nemen, mee te beslissen en actief betrokken te worden in de
stappen van het hulpverleningsproces.
➢ Bv: ik vind mijn logopediste niet aangenaam
➢ Een stem + invloed op hoe men zijn eigen leven wil vormgeven
➢ Recht om niet te participeren
PARTICIAPTIE PARTICIPATIEVE BASISHOUDING
Het gaat over ‘mee mogen, willen en kunnen’ Jij zorgt dat de cliënt kan deelnemen
van activiteiten die in de samenleving afspelen.
HET PARTICIPATIEPROCES
= De kans krijgen om gestimuleerd te worden voor:
- Mee te weten
- Mee denken
- Mee beslissen
- Mee uitvoeren
- Mee evalueren
= ruimer dan inspraak hebben, een mening mogen uiten
Participatie: proces dat de orthopedagogische begeleider met de
cliënt doorloopt waarbij alle betrokkenen mede-eigenaar zijn van
hun hulpverleningsproces.
4
