Biologie samenvatting H7 door Kjell Plantenga
§7.1 Ontstaan van de mens
o Schepping en evolutietheorieën
Het geloof in een bovennatuurlijke schepper heet het creationisme. Evolutie verklaart de
ontwikkeling van het leven op aarde waarbij nieuwe soorten ontstaan, veranderen en
verdwijnen. Paleontologie is de wetenschap die fossielen bestudeert. Fossielen zijn
restanten van vroeger levende organisme. Ook was er een catastrofetheorie. Dat gaat uit
van dat een natuurramp de oorzaak is dat alle levende organisme in het getroffen gebied
stierven. De evolutietheorie gaat uit van veranderingen in genotypen, natuurlijke selectie en
het ontstaan van nieuwe soorten. Charles Darwin kwam later met een andere
evolutietheorie. Uitgangspunten voor deze theorie zijn dat in een populatie individuen
verschillen in eigenschappen en de leefomgeving een selectiedruk, invloed van
milieufactoren waardoor genfrequenties veranderen, uitoefent op hun overlevingskansen.
Darwin noemt dit “the struggle for life’. Dit is de dagelijkse strijd met soortgenoten om te
overleven. Survival of the fittest is dat individuen beter zijn aangepast aan hun omgeving
waardoor ze langer leven en de meeste nakomelingen krijgen.
§7.2 Ontstaan van nieuwe soorten
o De omgeving selecteert
Natuurlijke selectie is het verschijnsel dat individuen met een beter aan het milieu
aangepaste (adaptatie) genotype een grotere overlevingskans en voortplantingskans
hebben. Variatie in eigenschappen is een belangrijke voorwaarde bij het proces van
natuurlijke selectie. Mutaties en recombinatie zorgen voor zo’n variatie in eigenschappen.
o Samen evolueren
Co-evolutie is het proces waarbij organismen zich voortdurend aan elkaar aanpassen. Vaak
leidt dit tot een samenwerkingsverband waarbij ze op een gegeven moment niet meer
zonder elkaar kunnen.
o Gesplitste populaties
Allopatrische soortvorming is het ontstaan van soorten waarbij een populatie is gesplitst
door een barrière. Sympatrische soortvorming is het ontstaan van soorten doordat
individuen binnen hetzelfde gebied zich uitsluitend voorplanten binnen een kleine
deelgroep.
o Selectie (druk) door mensen
Kunstmatige selectie is selectie waarbij de mens selecteert op gewenste eigenschappen.
§7.3 Het verhaal van fossielen
o Ontstaan van fossielen
Fossielen kunnen op verschillende manieren ontstaan, fossilisatie:
- Verstening
- Verdroging
- Lage temperatuur
- Lage pH en zuurstofgebrek
- Opsluiten in barnsteen
o Dateren met fossielen
Een gidsfossiel is een fossiel die geschikt is om de relatieve leeftijd van een aardlaag te
bepalen.
§7.1 Ontstaan van de mens
o Schepping en evolutietheorieën
Het geloof in een bovennatuurlijke schepper heet het creationisme. Evolutie verklaart de
ontwikkeling van het leven op aarde waarbij nieuwe soorten ontstaan, veranderen en
verdwijnen. Paleontologie is de wetenschap die fossielen bestudeert. Fossielen zijn
restanten van vroeger levende organisme. Ook was er een catastrofetheorie. Dat gaat uit
van dat een natuurramp de oorzaak is dat alle levende organisme in het getroffen gebied
stierven. De evolutietheorie gaat uit van veranderingen in genotypen, natuurlijke selectie en
het ontstaan van nieuwe soorten. Charles Darwin kwam later met een andere
evolutietheorie. Uitgangspunten voor deze theorie zijn dat in een populatie individuen
verschillen in eigenschappen en de leefomgeving een selectiedruk, invloed van
milieufactoren waardoor genfrequenties veranderen, uitoefent op hun overlevingskansen.
Darwin noemt dit “the struggle for life’. Dit is de dagelijkse strijd met soortgenoten om te
overleven. Survival of the fittest is dat individuen beter zijn aangepast aan hun omgeving
waardoor ze langer leven en de meeste nakomelingen krijgen.
§7.2 Ontstaan van nieuwe soorten
o De omgeving selecteert
Natuurlijke selectie is het verschijnsel dat individuen met een beter aan het milieu
aangepaste (adaptatie) genotype een grotere overlevingskans en voortplantingskans
hebben. Variatie in eigenschappen is een belangrijke voorwaarde bij het proces van
natuurlijke selectie. Mutaties en recombinatie zorgen voor zo’n variatie in eigenschappen.
o Samen evolueren
Co-evolutie is het proces waarbij organismen zich voortdurend aan elkaar aanpassen. Vaak
leidt dit tot een samenwerkingsverband waarbij ze op een gegeven moment niet meer
zonder elkaar kunnen.
o Gesplitste populaties
Allopatrische soortvorming is het ontstaan van soorten waarbij een populatie is gesplitst
door een barrière. Sympatrische soortvorming is het ontstaan van soorten doordat
individuen binnen hetzelfde gebied zich uitsluitend voorplanten binnen een kleine
deelgroep.
o Selectie (druk) door mensen
Kunstmatige selectie is selectie waarbij de mens selecteert op gewenste eigenschappen.
§7.3 Het verhaal van fossielen
o Ontstaan van fossielen
Fossielen kunnen op verschillende manieren ontstaan, fossilisatie:
- Verstening
- Verdroging
- Lage temperatuur
- Lage pH en zuurstofgebrek
- Opsluiten in barnsteen
o Dateren met fossielen
Een gidsfossiel is een fossiel die geschikt is om de relatieve leeftijd van een aardlaag te
bepalen.
