Interculturele pedagogiek
Interculturele pedagogiek
1 Definitie....................................................................................................................................... 2
2 Begrippen afbakenen................................................................................................................... 2
2.1 Etniciteit................................................................................................................................ 2
2.2 Cultuur................................................................................................................................... 4
2.3 Identiteit................................................................................................................................ 4
2.3.1 Adaptatievormen van identiteit bij etnische minderheden..............................................5
2.3.2 Duale identiteit................................................................................................................ 5
3 Structuren van uitsluiting: rad van ongelijkheid..........................................................................5
3.1 Ongelijke prestaties............................................................................................................... 6
3.2 Segregatie............................................................................................................................. 6
3.3 Stereotypen........................................................................................................................... 7
3.4 Vooroordelen......................................................................................................................... 8
3.5 Lage verwachtingen.............................................................................................................. 8
3.6 Discriminatie......................................................................................................................... 8
3.7 Racisme................................................................................................................................. 9
4 Stuurwiel van emancipatie.......................................................................................................... 9
4.1 Ongelijkheid verklaren........................................................................................................... 9
4.1.1 Deficit-verklaringen....................................................................................................... 10
4.1.2 Systemische verklaringen............................................................................................. 10
4.2 Intelligentie......................................................................................................................... 11
4.3 Taal...................................................................................................................................... 12
4.4 Religie................................................................................................................................. 13
4.4.1 Vormen van religiositeit................................................................................................ 14
4.4.2 Sociaal kapitaal theorie................................................................................................. 14
5 Instituties voor verandering....................................................................................................... 15
5.1 Onderwijsbeleid rond etnische diversiteit............................................................................15
5.1.1 Opvattingen over gelijkheid.......................................................................................... 15
5.1.2 Aanpakken van etnisch-culturele diversiteit.................................................................15
5.1.3 Pluralisme in de praktijk................................................................................................ 16
5.2 Taalontwikkeling en -beleid................................................................................................. 20
5.2.1 Taalleercyclus............................................................................................................... 20
5.2.2 Schooltaalbeleid............................................................................................................ 22
5.3 Gezinstaalbeleid.................................................................................................................. 22
5.3.1 Meertaligheid in opvoeding........................................................................................... 22
Astrid DB 1
, Interculturele pedagogiek
1 Definitie
Intercultureel Pedagogiek
Verschillende huidskleur, religie, nationaliteit Onderwijs, opvoeding
Uitgangspunten OPO: Uitdagingen door interculturaliteit voor onderwijs en opvoeding
Geen natuurwet
Zien als verrijking
Etnische diversiteit kan grondstof zijn voor vernieuwende manier van denken en doen.
Trigger voor creativiteit en innovatie
Homogeniteit is handicap.
2 Begrippen afbakenen
2.1 Etniciteit
Etniciteit Veronderstelde gemeenschappelijke afkomst van een groep mensen
Etnische Groep mensen die een specifieke gemeenschappelijke afkomst denken te hebben.
groep
Veronderstelde Gemeenschappelijke afkomst Van een groep mensen
Geen inherente Verwijzing naar vele dimensies Etnische minderheden (≠
gemeenschap! - Nationale/regionale origine, allochtonen)
- Wat mensen denken: moedertaal, religie, ras… Etnische meerderheid
sociaal construct - Historiek/politiek (België: autochtonen,
- Vooral extern bepaald inboorlingen)
Willem Schinkel: dispensatie van etniciteit ≠ minderheidsgroep, exotisch
= Autochtonen hebben ook een etniciteit
Jaap Dronkers: autochtonen = inboorlingen van Vlaanderen, grootste etnische groep,
Nationale/ Grootste etnisch-nationale groep zijn autochtonen, inboorlingen,
regionale origine (groot)ouders geboren in België
Groep van autochtonen wordt kleiner
2e grootste etnisch-nationale groep: Nederlanders
Andere etnisch-nationale groepen: gelinkt aan migratiegeschiedenis
Migratiegolven: arbeidsmigranten om tekort in arbeidsmarkt op te
vullen
Vanaf jaren 2000: superdiversiteit
Sociaaleconomische achtergrond en nationale origine veel diverser
Kwantitatief: majority-minority cities= meerderheid bestaat uit
etnische minderheden
Kwalitatief: verschillende groepen van minderheden
Nationale origine, indicatoren:
- Nationaliteit/staatburgerschap: slechte indicator
- Geboorteland van mensen en (groot)ouders: 1e generatie (zelf
buitenland), 2e generatie (ouders buitenland), 3e generatie (grootouders
buitenland)
Moedertaal = etnolinguïstische groepen
Meerderheid van Vlaanderen: 1-talig Nederlands
1/3 van de kinderen meertalig (gelijk-talig/opeenvolgend meertalig)
Talige minderheid: Frans, Turks
Gelijktijdig tweetalig: van thuis uit ook al Nederlands
Opeenvolgend tweetalig: leren Nederlands pas op school
Onderwijsbeleid:
Taalachtergrond gezien als verklaring voor ongelijkheden
Astrid DB 2
, Interculturele pedagogiek
Thuistaal officieel geregistreerd voor de financiering
Thuistaal als indicator is problematisch:
verwarring tussen meertalige lln met Belgische origine en
migratieachtergrond
gebruik van Nederlands buiten school is onbekend
Astrid DB 3
Interculturele pedagogiek
1 Definitie....................................................................................................................................... 2
2 Begrippen afbakenen................................................................................................................... 2
2.1 Etniciteit................................................................................................................................ 2
2.2 Cultuur................................................................................................................................... 4
2.3 Identiteit................................................................................................................................ 4
2.3.1 Adaptatievormen van identiteit bij etnische minderheden..............................................5
2.3.2 Duale identiteit................................................................................................................ 5
3 Structuren van uitsluiting: rad van ongelijkheid..........................................................................5
3.1 Ongelijke prestaties............................................................................................................... 6
3.2 Segregatie............................................................................................................................. 6
3.3 Stereotypen........................................................................................................................... 7
3.4 Vooroordelen......................................................................................................................... 8
3.5 Lage verwachtingen.............................................................................................................. 8
3.6 Discriminatie......................................................................................................................... 8
3.7 Racisme................................................................................................................................. 9
4 Stuurwiel van emancipatie.......................................................................................................... 9
4.1 Ongelijkheid verklaren........................................................................................................... 9
4.1.1 Deficit-verklaringen....................................................................................................... 10
4.1.2 Systemische verklaringen............................................................................................. 10
4.2 Intelligentie......................................................................................................................... 11
4.3 Taal...................................................................................................................................... 12
4.4 Religie................................................................................................................................. 13
4.4.1 Vormen van religiositeit................................................................................................ 14
4.4.2 Sociaal kapitaal theorie................................................................................................. 14
5 Instituties voor verandering....................................................................................................... 15
5.1 Onderwijsbeleid rond etnische diversiteit............................................................................15
5.1.1 Opvattingen over gelijkheid.......................................................................................... 15
5.1.2 Aanpakken van etnisch-culturele diversiteit.................................................................15
5.1.3 Pluralisme in de praktijk................................................................................................ 16
5.2 Taalontwikkeling en -beleid................................................................................................. 20
5.2.1 Taalleercyclus............................................................................................................... 20
5.2.2 Schooltaalbeleid............................................................................................................ 22
5.3 Gezinstaalbeleid.................................................................................................................. 22
5.3.1 Meertaligheid in opvoeding........................................................................................... 22
Astrid DB 1
, Interculturele pedagogiek
1 Definitie
Intercultureel Pedagogiek
Verschillende huidskleur, religie, nationaliteit Onderwijs, opvoeding
Uitgangspunten OPO: Uitdagingen door interculturaliteit voor onderwijs en opvoeding
Geen natuurwet
Zien als verrijking
Etnische diversiteit kan grondstof zijn voor vernieuwende manier van denken en doen.
Trigger voor creativiteit en innovatie
Homogeniteit is handicap.
2 Begrippen afbakenen
2.1 Etniciteit
Etniciteit Veronderstelde gemeenschappelijke afkomst van een groep mensen
Etnische Groep mensen die een specifieke gemeenschappelijke afkomst denken te hebben.
groep
Veronderstelde Gemeenschappelijke afkomst Van een groep mensen
Geen inherente Verwijzing naar vele dimensies Etnische minderheden (≠
gemeenschap! - Nationale/regionale origine, allochtonen)
- Wat mensen denken: moedertaal, religie, ras… Etnische meerderheid
sociaal construct - Historiek/politiek (België: autochtonen,
- Vooral extern bepaald inboorlingen)
Willem Schinkel: dispensatie van etniciteit ≠ minderheidsgroep, exotisch
= Autochtonen hebben ook een etniciteit
Jaap Dronkers: autochtonen = inboorlingen van Vlaanderen, grootste etnische groep,
Nationale/ Grootste etnisch-nationale groep zijn autochtonen, inboorlingen,
regionale origine (groot)ouders geboren in België
Groep van autochtonen wordt kleiner
2e grootste etnisch-nationale groep: Nederlanders
Andere etnisch-nationale groepen: gelinkt aan migratiegeschiedenis
Migratiegolven: arbeidsmigranten om tekort in arbeidsmarkt op te
vullen
Vanaf jaren 2000: superdiversiteit
Sociaaleconomische achtergrond en nationale origine veel diverser
Kwantitatief: majority-minority cities= meerderheid bestaat uit
etnische minderheden
Kwalitatief: verschillende groepen van minderheden
Nationale origine, indicatoren:
- Nationaliteit/staatburgerschap: slechte indicator
- Geboorteland van mensen en (groot)ouders: 1e generatie (zelf
buitenland), 2e generatie (ouders buitenland), 3e generatie (grootouders
buitenland)
Moedertaal = etnolinguïstische groepen
Meerderheid van Vlaanderen: 1-talig Nederlands
1/3 van de kinderen meertalig (gelijk-talig/opeenvolgend meertalig)
Talige minderheid: Frans, Turks
Gelijktijdig tweetalig: van thuis uit ook al Nederlands
Opeenvolgend tweetalig: leren Nederlands pas op school
Onderwijsbeleid:
Taalachtergrond gezien als verklaring voor ongelijkheden
Astrid DB 2
, Interculturele pedagogiek
Thuistaal officieel geregistreerd voor de financiering
Thuistaal als indicator is problematisch:
verwarring tussen meertalige lln met Belgische origine en
migratieachtergrond
gebruik van Nederlands buiten school is onbekend
Astrid DB 3
