Kind in beeld
Zorgproduct thema 10 2025-2026
3B jk
,Inhoudsopgave
1. Diagnostisch onderzoek didactisch voorbereidend lezen ............................................................... 3
1.1 Fonemisch bewustzijn ............................................................................................................ 3
1.2 Letterkennis ........................................................................................................................... 5
2. Diagnostisch onderzoek pedagogisch sociaal emotioneel .............................................................. 6
2.1 Sociale contacten ................................................................................................................... 6
2.2 Sociaal emotionele ontwikkeling ........................................................................................... 8
3. Ontwikkelingslijnen ........................................................................................................................... 10
3.1 Spelontwikkeling ......................................................................................................................... 10
3.2 sociale en emotionele ontwikkeling ............................................................................................ 10
3.2.1 zelfbeeld ............................................................................................................................... 10
3.2.2 relatie met volwassenen ...................................................................................................... 11
3.2.3 relatie met andere kinderen ................................................................................................ 12
3.3 tekenontwikkeling ....................................................................................................................... 13
3.4 fijne motoriek en schrijven .......................................................................................................... 13
3.5 beginnende geletterdheid en deelvaardigheden technisch lezen .............................................. 14
3.6 Inzicht in cijfers en getallen ......................................................................................................... 15
3.7 Mondelinge taal .......................................................................................................................... 16
3.8 taakgerichtheid en zelfstandigheid ............................................................................................. 17
4. Plan van aanpak................................................................................................................................. 18
5. Bijlagen .......................................................................................................................................... 20
Onderzoek 1: Fonemisch bewustzijn, afgenomen 2-12-2025 ........................................................... 20
Onderzoek 2: letterkennis afgenomen op 3-12-2025 ....................................................................... 22
Onderzoek 3; sociometrie, afgenomen 4-12-2025 ........................................................................... 23
Onderzoek 4; Pravoo signaleringshulp en spelobservatielijst, afgenomen 4-12-2025 ..................... 25
ANEKDOTE 1; eerste .......................................................................................................................... 26
ANEKDOTE 2; niet perfect ................................................................................................................. 26
ANEKDOTE 4; niemand ...................................................................................................................... 26
WERKJE 1; schrijven........................................................................................................................... 27
WERKJE 2; menstekening .................................................................................................................. 27
WERKJE 3; kleien ............................................................................................................................... 29
WERKJE 5; spin .................................................................................................................................. 30
WERKJE 6; stuiteren met de bal ........................................................................................................ 30
WERKJE 7; dribbelen ......................................................................................................................... 31
OBSERVATIE 1; spel ........................................................................................................................... 31
OBSERVATIE 6; tenen en strikken...................................................................................................... 33
1
,Feedback medestudent ..................................................................................................................... 34
Feedback mentor/IB-er ..................................................................................................................... 38
Literatuurlijst ..................................................................................................................................... 39
2
, 1. Diagnostisch onderzoek didactisch voorbereidend lezen
Verantwoording:
Bij deze leerling is nader onderzoek uitgevoerd binnen het vakgebied taal, omdat uit observaties in thema 9
bleek dat hij op dit gebied niet volledig leeftijdsadequaat functioneerde. Om een beter beeld te krijgen van zijn
taalontwikkeling is gekozen voor onderzoek naar het voorbereidend lezen.
Volgens Eskes (2020) vormen fonologisch bewustzijn, fonemisch bewustzijn en letterkennis de
kernvaardigheden van het voorbereidend lezen. Deze vaardigheden zijn essentieel voor een goede start van
het technisch lezen. Om die reden is ervoor gekozen om deze onderdelen nader te onderzoeken bij deze
leerling.
1.1 Fonemisch bewustzijn
Verantwoording onderzoek:
Het onderzoek naar fonemisch bewustzijn is uitgevoerd om inzicht te krijgen in de mate waarin de leerling
klanken binnen woorden kan herkennen, isoleren, benoemen en samenvoegen. Fonemisch bewustzijn vormt
een belangrijke voorwaarde voor het leren lezen, omdat leerlingen hierbij leren woorden op te delen in
afzonderlijke klanken en deze weer samen te voegen tot een geheel (Krikhaar & Stoep, 2022).
Volgens Huizenga en Robbe (2019, p. 107) is het fonemisch bewustzijn een gevorderde fase van het fonologisch
bewustzijn. Om deze reden is eerst onderzocht in hoeverre het fonologisch bewustzijn van B. is ontwikkeld. Op
basis daarvan kan worden beoordeeld of het passend is om het fonemisch bewustzijn nader te onderzoeken en
welke verwachtingen daarbij reëel zijn.
Gezien de signalen uit eerdere observaties, waarin de leerling moeite leek te hebben met bepaalde
taalvaardigheden, was dit onderzoek passend bij zijn ontwikkeling. Het doel van dit onderzoek was om vast te
stellen in hoeverre de leerling beschikt over de noodzakelijke fonemische vaardigheden die nodig zijn voor een
succesvolle overgang naar het aanvankelijk lezen.
Overzicht kwantitatieve en kwalitatieve gegevens
Voorbereiding Kwantitatief Kwalitatief
fonemisch (hoe vaak
bewustzijn wordt B
(fonologisch genoemd bij de
bewustzijn) andere)
Luisteren 3 van de 4 B. maakte één fout bij de opdracht ‘Welk woord hoor je twee
goed. keer?’. Deze fout lijkt verklaarbaar doordat hij zijn antwoord
baseerde op voorkennis (wat hij die dag had gegeten) in plaats
van op het auditief aangeboden woord. Dit wijst niet op een
probleem in auditieve verwerking, maar op het actief inzetten
van voorkennis.
Zinnen en 4 van de 4 B. beantwoordde de vragen zonder aarzeling en toonde begrip
woorden goed. van de opdrachten. Hij kon het aantal woorden in een zin
correct bepalen en gebruikte daarbij in eerste instantie
ondersteuning (meetellen met vingers), maar gaf bij
vervolgzinnen direct het juiste antwoord zonder zichtbare
ondersteuning.
Rijmen 0 van de 4 B. had moeite met het begrijpen van het rijmprincipe. Ook na
goed. herhaling en verduidelijking bleef hij hetzelfde, onjuiste
antwoord geven. Hij toonde hierbij zekerheid in zijn
antwoorden, wat wijst op een nog onvoldoende ontwikkeld
inzicht in rijm.
Klankgroepen 4 van de 4 B. benoemde de klankgroepen direct en zonder zichtbare
goed. inspanning, wat duidt op een passend ontwikkeld fonologisch
bewustzijn op dit onderdeel.
3
Zorgproduct thema 10 2025-2026
3B jk
,Inhoudsopgave
1. Diagnostisch onderzoek didactisch voorbereidend lezen ............................................................... 3
1.1 Fonemisch bewustzijn ............................................................................................................ 3
1.2 Letterkennis ........................................................................................................................... 5
2. Diagnostisch onderzoek pedagogisch sociaal emotioneel .............................................................. 6
2.1 Sociale contacten ................................................................................................................... 6
2.2 Sociaal emotionele ontwikkeling ........................................................................................... 8
3. Ontwikkelingslijnen ........................................................................................................................... 10
3.1 Spelontwikkeling ......................................................................................................................... 10
3.2 sociale en emotionele ontwikkeling ............................................................................................ 10
3.2.1 zelfbeeld ............................................................................................................................... 10
3.2.2 relatie met volwassenen ...................................................................................................... 11
3.2.3 relatie met andere kinderen ................................................................................................ 12
3.3 tekenontwikkeling ....................................................................................................................... 13
3.4 fijne motoriek en schrijven .......................................................................................................... 13
3.5 beginnende geletterdheid en deelvaardigheden technisch lezen .............................................. 14
3.6 Inzicht in cijfers en getallen ......................................................................................................... 15
3.7 Mondelinge taal .......................................................................................................................... 16
3.8 taakgerichtheid en zelfstandigheid ............................................................................................. 17
4. Plan van aanpak................................................................................................................................. 18
5. Bijlagen .......................................................................................................................................... 20
Onderzoek 1: Fonemisch bewustzijn, afgenomen 2-12-2025 ........................................................... 20
Onderzoek 2: letterkennis afgenomen op 3-12-2025 ....................................................................... 22
Onderzoek 3; sociometrie, afgenomen 4-12-2025 ........................................................................... 23
Onderzoek 4; Pravoo signaleringshulp en spelobservatielijst, afgenomen 4-12-2025 ..................... 25
ANEKDOTE 1; eerste .......................................................................................................................... 26
ANEKDOTE 2; niet perfect ................................................................................................................. 26
ANEKDOTE 4; niemand ...................................................................................................................... 26
WERKJE 1; schrijven........................................................................................................................... 27
WERKJE 2; menstekening .................................................................................................................. 27
WERKJE 3; kleien ............................................................................................................................... 29
WERKJE 5; spin .................................................................................................................................. 30
WERKJE 6; stuiteren met de bal ........................................................................................................ 30
WERKJE 7; dribbelen ......................................................................................................................... 31
OBSERVATIE 1; spel ........................................................................................................................... 31
OBSERVATIE 6; tenen en strikken...................................................................................................... 33
1
,Feedback medestudent ..................................................................................................................... 34
Feedback mentor/IB-er ..................................................................................................................... 38
Literatuurlijst ..................................................................................................................................... 39
2
, 1. Diagnostisch onderzoek didactisch voorbereidend lezen
Verantwoording:
Bij deze leerling is nader onderzoek uitgevoerd binnen het vakgebied taal, omdat uit observaties in thema 9
bleek dat hij op dit gebied niet volledig leeftijdsadequaat functioneerde. Om een beter beeld te krijgen van zijn
taalontwikkeling is gekozen voor onderzoek naar het voorbereidend lezen.
Volgens Eskes (2020) vormen fonologisch bewustzijn, fonemisch bewustzijn en letterkennis de
kernvaardigheden van het voorbereidend lezen. Deze vaardigheden zijn essentieel voor een goede start van
het technisch lezen. Om die reden is ervoor gekozen om deze onderdelen nader te onderzoeken bij deze
leerling.
1.1 Fonemisch bewustzijn
Verantwoording onderzoek:
Het onderzoek naar fonemisch bewustzijn is uitgevoerd om inzicht te krijgen in de mate waarin de leerling
klanken binnen woorden kan herkennen, isoleren, benoemen en samenvoegen. Fonemisch bewustzijn vormt
een belangrijke voorwaarde voor het leren lezen, omdat leerlingen hierbij leren woorden op te delen in
afzonderlijke klanken en deze weer samen te voegen tot een geheel (Krikhaar & Stoep, 2022).
Volgens Huizenga en Robbe (2019, p. 107) is het fonemisch bewustzijn een gevorderde fase van het fonologisch
bewustzijn. Om deze reden is eerst onderzocht in hoeverre het fonologisch bewustzijn van B. is ontwikkeld. Op
basis daarvan kan worden beoordeeld of het passend is om het fonemisch bewustzijn nader te onderzoeken en
welke verwachtingen daarbij reëel zijn.
Gezien de signalen uit eerdere observaties, waarin de leerling moeite leek te hebben met bepaalde
taalvaardigheden, was dit onderzoek passend bij zijn ontwikkeling. Het doel van dit onderzoek was om vast te
stellen in hoeverre de leerling beschikt over de noodzakelijke fonemische vaardigheden die nodig zijn voor een
succesvolle overgang naar het aanvankelijk lezen.
Overzicht kwantitatieve en kwalitatieve gegevens
Voorbereiding Kwantitatief Kwalitatief
fonemisch (hoe vaak
bewustzijn wordt B
(fonologisch genoemd bij de
bewustzijn) andere)
Luisteren 3 van de 4 B. maakte één fout bij de opdracht ‘Welk woord hoor je twee
goed. keer?’. Deze fout lijkt verklaarbaar doordat hij zijn antwoord
baseerde op voorkennis (wat hij die dag had gegeten) in plaats
van op het auditief aangeboden woord. Dit wijst niet op een
probleem in auditieve verwerking, maar op het actief inzetten
van voorkennis.
Zinnen en 4 van de 4 B. beantwoordde de vragen zonder aarzeling en toonde begrip
woorden goed. van de opdrachten. Hij kon het aantal woorden in een zin
correct bepalen en gebruikte daarbij in eerste instantie
ondersteuning (meetellen met vingers), maar gaf bij
vervolgzinnen direct het juiste antwoord zonder zichtbare
ondersteuning.
Rijmen 0 van de 4 B. had moeite met het begrijpen van het rijmprincipe. Ook na
goed. herhaling en verduidelijking bleef hij hetzelfde, onjuiste
antwoord geven. Hij toonde hierbij zekerheid in zijn
antwoorden, wat wijst op een nog onvoldoende ontwikkeld
inzicht in rijm.
Klankgroepen 4 van de 4 B. benoemde de klankgroepen direct en zonder zichtbare
goed. inspanning, wat duidt op een passend ontwikkeld fonologisch
bewustzijn op dit onderdeel.
3
