Inleiding
1: Beroepsdomein van de audioloog
Audiologie
= studiegebied gewijd aan het helpen van mensen met gehoorverlies & evenwichtsdysfuncties
- Beroep zelf:
• Gezondheidszorgberoep
• Identificatie, beoordeling, behandeling/rehabilitatie en preventie van gehoor- en
evenwichtsstoornissen
• Samenwerken met andere professionals: NKO-arts, pediaters, geriaters, oncologen,
neurologen, logopedisten, psychologen, ingenieurs... → heel divers
→ Ingenieurs: daarom OPO akoestiek
Een audioloog
= paramedicus die een gezondheidszorgberoep uitoefent, meer bepaald in domein van gehoor- en
evenwichtsfunctie
- Erkend door FOD (volksgezondheid) MAAR lang niet erkend geweest → iedereen mocht gehoortest
afnemen (voorbeeld: verpleegster), terwijl die persoon niet opgeleid was
- Wanneer komt u in contact met audioloog?
• Baby doorverwezen voor gehooronderzoek
• Gehoorverlies op latere leeftijd
• Goed gehoor willen behouden
Beroepsdomeinen van de audioloog
1. Klinische audiologie
• Binnen de NKO-dienst
• Functie: diagnostiek → kwantitatieve metingen om kwatiteit van gehoor te onderzoeken
• Audiologisch diagnostische onderzoek:
→ Actieve medewerking = subjectieve testen
→ Geen actieve medewerking = objectieve testen
• Zowel gehoor- als evenwichtsonderzoek
• Voorbeeld: ziekenhuizen
2. Kinderaudiologie
• Functie: onderzoek van de ontwikkeling van de auditieve waarneming & auditieve verwerking
• Gebeurt soms binnen NKO, of revalidatiesector
→ Waarom: kinderen zijn moeilijker (niet stilzitten,…)
• Neonatale gehoorscreeningstest
3. Hoortoestelaanpassing
• In hoorcentrum = audicien
• Hoorapparaten aanpassen
• 2 types van implanteerbaar hoortoestel:
1. Cochleair implantaat (CI) fitten
2. Botverankerd hoortoestel (BAHA) aanpassen
• Bij kinderen: elk hoortoestel/ CI-aanpassing gebeurt binnen multidisciplinair team, in nauwe
samenwerking met het gezin
4. Aanpassing hulpmiddelen
• Wie: voor slechthorende en dove personen → beroep doen op de audioloog voor advies voor
bijkomende (hoor)hulpmiddelen → combinatie met hoortoestel/ CI
→ Voorbeelden: telefoonversterkers, luisterhulpmiddelen (met Bluetooth ) van Gsm-toestel,
• Audioloog deel van multidiciplinair team → VAPH (Vlaams Agentschap Voor Personen met
een Handicap)
,5. (Gehoor)revalidatie
• Gehoor verbonden met taal- en spraak
→ In bepaalde situaties is aanpassen van hoortoestel niet voldoende
→ Gevolg: hoortraining & aanbrengen van lipleesvaardigheden trainen (spraakafzien)
• Revalidatie-audioloog:
→ Maakt deel uit van tinnitusteam → inventarisatie van problemen op gebied van
gehoor, tinittus en communicatie
→ Werkt meestal in teamverband met andere disciplines voorbeeld: NKO
• Bij evenwichtsstoornissen → evenwichtsfunctie revalideren
6. Preventie en voorlichting
• Functie:
→ Sensibilisering & voorkomen gehoorbeschadiging
→ Geluidsmetingen uitvoeren → sonometrie & dosimetrie
• Persoonlijk gehoorbescherming adviseren & aanpassen
• Audioloog kan deel uitmaken van CLB, erkende preventiediensten,…
• Audioloog kan adviesfunctie hebben met betrekking tot bouwkundige projecten
7. Wetenschappelijk onderzoek
2: Kennis van akoestiek en anatomie
Decibelschalen (!!)
1. dB SPL= Sound Pressure Level, fysische of ABSOLUTE decibel
• Gebruikte referentiedruk onafhv frequentie van geluid
• Geen zuivere tonen aanbieden, maar complex signaal voorbeeld: woorden, zinnen
• Wat we effectief horen
• Alles wat we opmeten: geluidsdrukniveaus letterlijk opmeten
• Spraak → dB SPL
2. dB HL= Hearing Level, fysiologische of RELATIEVE decibel
• Gemiddelde gehoordrempel van de populatie → gelijkstellen aan 0 dB HL
• Ligt gehoordrempel gelijk aan gemiddelde van populatie, dan ligt de drempel op 0 dB HL
→ Ook: gehoordrempel beter dan gemiddeld
Voorbeeld: -5 of -10 dB HL → geluiden die 5 dB zachter zijn dan geluiden die door
gemiddelde 20-jarige net wordt waargenomen, nog gehoord wordt
• Audiogram: hoe slechter gehoor, hoe lager de curve op het audiogram
→ 0 dB HL-lijn bovenaan getekend
→ Gehoorverliezen onder worden aangeduid
• Nuttig om gehoortesten te bespreken maar kunnen we niet opmeten, alleen berekenen
3. dB SL= Sensation Level, luidheidswaarneming van bepaalde persoon uit tov eigen gehoordrempel
• 0 dB SL geeft gehoordrempel weer en 20 dB SL wil zeggen dat bepaald geluid 20 dB boven
eigen gehoordrempel ligt
• Gebruik: bij test die werken met stimuli die supraliminair zijn voorbeeld: bepalen tinnitus
4. dB peSPL= Peak Equivalent Sound Pressure Level Gebruik: stimuli niet tonaal door zeer korte duur
5. dB nHL Voorbeeld: kliks
- Menselijk gehoor is gevoeligste tussen 1000-2000 Hz
- A weiging= hoe menselijk gehoor hoort
,Verschil dB SPL en dBHL
Links = SPL
- Wit gebied: hoorgebied, waar we gevoelig voor zijn
- Pijngrens: ongemakkelijk geluid, schade
- Rode curve: zijn we wel gevoelig
• Vanaf 500-4000 Hz zijn we gevoelig (niet veel
moeite voor doen om dit te horen)
• Hier zit dus ons stemapparaat
Rechts = HL
- Kan je niet meten, is een berekening
- Toonaudiogram met f (niet alle → 125-8000 is interessantste dus die gaan we meten, die wel
aanwezig)
- Berekeningen maken: elke waarde op 0 zetten → 0dB = gehoordrempel waar we het beste horen
(cursus OF lesopname !!!)
Dus:
Zwarte grafiek: iemand met gehoorproblemen
• Dus: veel meer intensiteit (tot 80 dB SPL) aanbieden tot
dat die persoon dan hoort
Roze curve: normaal gehoor
Dimensies van het hoorgebied
Psychoakoestiek= subjectieve waarneming van geluid, sommige spreken ook over:
• Luidheid: subjectieve tegenhanger van intensiteit
→ Lage I → stil of zacht
→ Hoge I → luid of hard
• Toonhoogte: subjectieve tegenhanger van frequentie
→ Lage f → dof of laag
→ Hoge f → scherp
- Frequentie:
• Menselijk oor gevoelig voor f tussen 20-20.000 Hz
• Niet even gevoelig voor deze verschillende f: sommige makkelijkeer
waarneembaar
• Meest gevoelig voor f rond 1000-20.000 Hz
• F > 16 à 20 kHz (= ultrasoon) & < 16 Hz = onhoorbaar
- Intensiteit:
• dB HL gebruiken om menselijk gehoor te beschrijven
• Drempel < 20 dB HL = normaal
• Drempel 0 dB HL = gemiddeld gehoordrempel
• Hoe ouder, vermindert gehoor meer en sneller op de hoge dan op lage f
, Uncomfortable Loudness Level (UCL)= niveau waarop geluid onaangenaam luid wordt
• 120 dB HL: bovengrens van het gehoorgebied
• Drempel > 140 dB HL: geluiden pijnlijk
• Geluiden met i tussen UCL – pijngrens: vervelend & niet nuttig
• Dynamisch bereik= hoorgebied tussen gehoordrempel - UCL
Frequentiebereik van het menselijke gehoor
= tss 20 – 20 000 Hz
Infrasoon & ultrasoon
Infrasoon= onhoorbaar, vibraties, onder drempel
Nog steeds impact op ons bv: ultrasoon => geïrriteerd
Ultrasoon= onhoorbaar, over drempel
Lage brongeluid= iemand die onder 20 Hz hoort; de rest hoort
het niet, maar een specifiek persoon wel
→ Hoe: elk moment worden we elektrisch gebombardeerd door
geluid; sommige dingen horen bepaalde mensen, andere weer
niet
Taalleerzone
= zone waarin echt leren
- ALS prelinguaal doof: moeilijk om ooit te leren horen
ALS postlinguaal doof: makkelijker om ooit terug te leren horen
- Muziek heeft veel breder bereik (andere kleurkenmerken)
- 40 dBHL = 60 dBSPL (altijd factor aftrekken)
Spraak op toonaudiogram → spraakbanaan
Spraakbanaan= weergave van spraakklanken in toonaudiogram, waarbij f + I van spraakklanken worden
weergegeven, toont welke f + I nodig v spraakverstaan
- In dB SPL (doordat het negatief word → anders dB HL)
- Gebruikt om resultaten met client te bespreken
- Functie: toont aan wat normaal – mild – abnormaal is
• Hoe lager op grafiek, hoe slechter gehoor
• Gehoorverlies vanaf 35 dB: recht op gehoortoestel
- Luidheid stem: +- 40 dB HL (of +- 60 dB SPL) → 20 er van aftrekken
- Zwarte lijn: alles eronder hoor je niet
Basisfuncties van horen: fasen
Gaan we gaan testen & verbeteren
1. Detectie: geluid boven gehoordrempel → onderscheid tussen niet – wel horen
• Hoor je pieptoon of niet?
2. Discriminatie: keuze tussen aantal mogelijke responsen
3. Identificatie: geluid geïdentificeerd & onderscheiden van alle anderen
4. Interpretatie: betekenis geven aan geluid
1: Beroepsdomein van de audioloog
Audiologie
= studiegebied gewijd aan het helpen van mensen met gehoorverlies & evenwichtsdysfuncties
- Beroep zelf:
• Gezondheidszorgberoep
• Identificatie, beoordeling, behandeling/rehabilitatie en preventie van gehoor- en
evenwichtsstoornissen
• Samenwerken met andere professionals: NKO-arts, pediaters, geriaters, oncologen,
neurologen, logopedisten, psychologen, ingenieurs... → heel divers
→ Ingenieurs: daarom OPO akoestiek
Een audioloog
= paramedicus die een gezondheidszorgberoep uitoefent, meer bepaald in domein van gehoor- en
evenwichtsfunctie
- Erkend door FOD (volksgezondheid) MAAR lang niet erkend geweest → iedereen mocht gehoortest
afnemen (voorbeeld: verpleegster), terwijl die persoon niet opgeleid was
- Wanneer komt u in contact met audioloog?
• Baby doorverwezen voor gehooronderzoek
• Gehoorverlies op latere leeftijd
• Goed gehoor willen behouden
Beroepsdomeinen van de audioloog
1. Klinische audiologie
• Binnen de NKO-dienst
• Functie: diagnostiek → kwantitatieve metingen om kwatiteit van gehoor te onderzoeken
• Audiologisch diagnostische onderzoek:
→ Actieve medewerking = subjectieve testen
→ Geen actieve medewerking = objectieve testen
• Zowel gehoor- als evenwichtsonderzoek
• Voorbeeld: ziekenhuizen
2. Kinderaudiologie
• Functie: onderzoek van de ontwikkeling van de auditieve waarneming & auditieve verwerking
• Gebeurt soms binnen NKO, of revalidatiesector
→ Waarom: kinderen zijn moeilijker (niet stilzitten,…)
• Neonatale gehoorscreeningstest
3. Hoortoestelaanpassing
• In hoorcentrum = audicien
• Hoorapparaten aanpassen
• 2 types van implanteerbaar hoortoestel:
1. Cochleair implantaat (CI) fitten
2. Botverankerd hoortoestel (BAHA) aanpassen
• Bij kinderen: elk hoortoestel/ CI-aanpassing gebeurt binnen multidisciplinair team, in nauwe
samenwerking met het gezin
4. Aanpassing hulpmiddelen
• Wie: voor slechthorende en dove personen → beroep doen op de audioloog voor advies voor
bijkomende (hoor)hulpmiddelen → combinatie met hoortoestel/ CI
→ Voorbeelden: telefoonversterkers, luisterhulpmiddelen (met Bluetooth ) van Gsm-toestel,
• Audioloog deel van multidiciplinair team → VAPH (Vlaams Agentschap Voor Personen met
een Handicap)
,5. (Gehoor)revalidatie
• Gehoor verbonden met taal- en spraak
→ In bepaalde situaties is aanpassen van hoortoestel niet voldoende
→ Gevolg: hoortraining & aanbrengen van lipleesvaardigheden trainen (spraakafzien)
• Revalidatie-audioloog:
→ Maakt deel uit van tinnitusteam → inventarisatie van problemen op gebied van
gehoor, tinittus en communicatie
→ Werkt meestal in teamverband met andere disciplines voorbeeld: NKO
• Bij evenwichtsstoornissen → evenwichtsfunctie revalideren
6. Preventie en voorlichting
• Functie:
→ Sensibilisering & voorkomen gehoorbeschadiging
→ Geluidsmetingen uitvoeren → sonometrie & dosimetrie
• Persoonlijk gehoorbescherming adviseren & aanpassen
• Audioloog kan deel uitmaken van CLB, erkende preventiediensten,…
• Audioloog kan adviesfunctie hebben met betrekking tot bouwkundige projecten
7. Wetenschappelijk onderzoek
2: Kennis van akoestiek en anatomie
Decibelschalen (!!)
1. dB SPL= Sound Pressure Level, fysische of ABSOLUTE decibel
• Gebruikte referentiedruk onafhv frequentie van geluid
• Geen zuivere tonen aanbieden, maar complex signaal voorbeeld: woorden, zinnen
• Wat we effectief horen
• Alles wat we opmeten: geluidsdrukniveaus letterlijk opmeten
• Spraak → dB SPL
2. dB HL= Hearing Level, fysiologische of RELATIEVE decibel
• Gemiddelde gehoordrempel van de populatie → gelijkstellen aan 0 dB HL
• Ligt gehoordrempel gelijk aan gemiddelde van populatie, dan ligt de drempel op 0 dB HL
→ Ook: gehoordrempel beter dan gemiddeld
Voorbeeld: -5 of -10 dB HL → geluiden die 5 dB zachter zijn dan geluiden die door
gemiddelde 20-jarige net wordt waargenomen, nog gehoord wordt
• Audiogram: hoe slechter gehoor, hoe lager de curve op het audiogram
→ 0 dB HL-lijn bovenaan getekend
→ Gehoorverliezen onder worden aangeduid
• Nuttig om gehoortesten te bespreken maar kunnen we niet opmeten, alleen berekenen
3. dB SL= Sensation Level, luidheidswaarneming van bepaalde persoon uit tov eigen gehoordrempel
• 0 dB SL geeft gehoordrempel weer en 20 dB SL wil zeggen dat bepaald geluid 20 dB boven
eigen gehoordrempel ligt
• Gebruik: bij test die werken met stimuli die supraliminair zijn voorbeeld: bepalen tinnitus
4. dB peSPL= Peak Equivalent Sound Pressure Level Gebruik: stimuli niet tonaal door zeer korte duur
5. dB nHL Voorbeeld: kliks
- Menselijk gehoor is gevoeligste tussen 1000-2000 Hz
- A weiging= hoe menselijk gehoor hoort
,Verschil dB SPL en dBHL
Links = SPL
- Wit gebied: hoorgebied, waar we gevoelig voor zijn
- Pijngrens: ongemakkelijk geluid, schade
- Rode curve: zijn we wel gevoelig
• Vanaf 500-4000 Hz zijn we gevoelig (niet veel
moeite voor doen om dit te horen)
• Hier zit dus ons stemapparaat
Rechts = HL
- Kan je niet meten, is een berekening
- Toonaudiogram met f (niet alle → 125-8000 is interessantste dus die gaan we meten, die wel
aanwezig)
- Berekeningen maken: elke waarde op 0 zetten → 0dB = gehoordrempel waar we het beste horen
(cursus OF lesopname !!!)
Dus:
Zwarte grafiek: iemand met gehoorproblemen
• Dus: veel meer intensiteit (tot 80 dB SPL) aanbieden tot
dat die persoon dan hoort
Roze curve: normaal gehoor
Dimensies van het hoorgebied
Psychoakoestiek= subjectieve waarneming van geluid, sommige spreken ook over:
• Luidheid: subjectieve tegenhanger van intensiteit
→ Lage I → stil of zacht
→ Hoge I → luid of hard
• Toonhoogte: subjectieve tegenhanger van frequentie
→ Lage f → dof of laag
→ Hoge f → scherp
- Frequentie:
• Menselijk oor gevoelig voor f tussen 20-20.000 Hz
• Niet even gevoelig voor deze verschillende f: sommige makkelijkeer
waarneembaar
• Meest gevoelig voor f rond 1000-20.000 Hz
• F > 16 à 20 kHz (= ultrasoon) & < 16 Hz = onhoorbaar
- Intensiteit:
• dB HL gebruiken om menselijk gehoor te beschrijven
• Drempel < 20 dB HL = normaal
• Drempel 0 dB HL = gemiddeld gehoordrempel
• Hoe ouder, vermindert gehoor meer en sneller op de hoge dan op lage f
, Uncomfortable Loudness Level (UCL)= niveau waarop geluid onaangenaam luid wordt
• 120 dB HL: bovengrens van het gehoorgebied
• Drempel > 140 dB HL: geluiden pijnlijk
• Geluiden met i tussen UCL – pijngrens: vervelend & niet nuttig
• Dynamisch bereik= hoorgebied tussen gehoordrempel - UCL
Frequentiebereik van het menselijke gehoor
= tss 20 – 20 000 Hz
Infrasoon & ultrasoon
Infrasoon= onhoorbaar, vibraties, onder drempel
Nog steeds impact op ons bv: ultrasoon => geïrriteerd
Ultrasoon= onhoorbaar, over drempel
Lage brongeluid= iemand die onder 20 Hz hoort; de rest hoort
het niet, maar een specifiek persoon wel
→ Hoe: elk moment worden we elektrisch gebombardeerd door
geluid; sommige dingen horen bepaalde mensen, andere weer
niet
Taalleerzone
= zone waarin echt leren
- ALS prelinguaal doof: moeilijk om ooit te leren horen
ALS postlinguaal doof: makkelijker om ooit terug te leren horen
- Muziek heeft veel breder bereik (andere kleurkenmerken)
- 40 dBHL = 60 dBSPL (altijd factor aftrekken)
Spraak op toonaudiogram → spraakbanaan
Spraakbanaan= weergave van spraakklanken in toonaudiogram, waarbij f + I van spraakklanken worden
weergegeven, toont welke f + I nodig v spraakverstaan
- In dB SPL (doordat het negatief word → anders dB HL)
- Gebruikt om resultaten met client te bespreken
- Functie: toont aan wat normaal – mild – abnormaal is
• Hoe lager op grafiek, hoe slechter gehoor
• Gehoorverlies vanaf 35 dB: recht op gehoortoestel
- Luidheid stem: +- 40 dB HL (of +- 60 dB SPL) → 20 er van aftrekken
- Zwarte lijn: alles eronder hoor je niet
Basisfuncties van horen: fasen
Gaan we gaan testen & verbeteren
1. Detectie: geluid boven gehoordrempel → onderscheid tussen niet – wel horen
• Hoor je pieptoon of niet?
2. Discriminatie: keuze tussen aantal mogelijke responsen
3. Identificatie: geluid geïdentificeerd & onderscheiden van alle anderen
4. Interpretatie: betekenis geven aan geluid
