LLYFR GLAS NEBO
“Weithia dwi’n meddwl ei bod hi’n amhosib i rywun fod mor
dlws ac mor hyll â Mam.
Dwi’n gwybod bod hynna’n beth creulon i’w ddeud. Mae Mam
yn casáu pan mae pobol yn cael eu galw’n hyll, hyd yn oed
mewn straeon, a dwi’n methu dallt hynny. Cyn belled â bod y
bobol ddim yn clywed, be ydi’r ots? Ond mae Mam yn deud
mai dim ond pobol sy’n hyll ar y tu mewn sy’n gweld pobol
eraill yn hyll ar y tu allan. Felly mae’n siŵr ‘mod i’n reit afiach
y tu mewn i mi, achos dwi’n gweld Mam yn wirioneddol hyll
weithia.”
Creulon Cariadus Dihyder Cwynfanllyd Balch
Mewnblyg Allblyg Cystadleuol Tawel Ffyddlon
Cydwybodol Bywiog Llawn hwyl Dialgar Annifyr
Hoff o
Unig Annibynnol Caled Sbeitlyd
gyfiawnder
Hoffi tynnu
Teimladwy Hunan-gyfiawn Euog Diog
coes
Busneslyd Twyllodrus Hunanol Tyner Cenfigennus
Hunan-
Egwyddorol Naïf a dibrofiad Cefnogol Cryf
ymwybodol
Pwysig a Yn barod i
Ofnus Caredig Penderfynol
dylanwadol ddioddef
Rhywiaethol
Clyfar Arwr Pryderus Dewr
(sexist)
Synnwyr
Croendenau Beirniadol Ymarferol Sensitif
digrifwch
Aeddfed Anaeddfed Twymgalon Gonest Anhapus
, Rowenna
Cyn y terfyn, fe weithiai Rowenna mewn siop trin gwallt. Awgrymir ei bod wedi cael bywyd caled gan
ei bod wedi bod yn byw mewn fflat cyngor ac nid oes ganddi rieni. Mae ei bywyd hi’n arwynebol –
tynna luniau ffug ar ei ffôn symudol er mwyn eu rhannu ar wefannau cymdeithasol a thro at win a
smôc i ymlacio. Ond ar ôl clywed am ffrwydradau America, daw newid yn ei chymeriad. Yn
ymarferol, llenwa’r garej gyda bwyd a nwyddau, ac argraffa wybodaeth oddi ar y we am sut i fyw’n
hunangynhaliol. Wedi’r Terfyn, mae hi’n cario dŵr o’r afon i sicrhau bod Siôn a hithau’n goroesi
salwch y cwmwl gwenwynig, fe ddysga Siôn sut i blannu llysiau a choed, a dalia anifeiliaid gwyllt
mewn trap i wneud cawl â hwy. ar ben hynny, mae hi’n dwyn llyfrau o’r llyfrgell er mwyn addysgu
Siôn gan nad yw’r ysgol yn bodoli bellach. Mae hi’n amddiffynnol iawn o’i phlant. Mae hi’n lladd
Gwdig rhag ofn i’w phlant weld y fath erchylltra ac nid yw’n gadael i Siôn dorri mewn i dai Nebo oni
bai ei bod hi’n mynd yno o’i flaen i sicrhau nad oes cyrff yn y tai. Caiff Rowenna sawl sgwrs gyda’i
mab ar ben y lean-to sy’n dangos agosatrwydd anghyffredin rhwng mam a’i phlentyn. Yn aml, mae
Rowenna yn rhannu ei hatgofion am fywyd cyn y Terfyn gyda’i mab. Er hyn, mae gan Rowenna ei
chyfrinachau. Nid yw’n dweud wrth Siôn am fodolaeth Gwion ac mae yntau’n rhy ifanc i gwestiynu
sut y mae hi’n feichiog. Wedi marwolaeth Dwynwen, mae Rowenna yn torri ei chalon ac fe achosa
hyn densiwn rhwng Siôn a hithau. Pan ddaw arwyddion bod yr hen fyd yn dychwelyd, digalonna
Rowenna. Er bod y Terfyn wedi’i heneiddio, teimla gryfder a phwrpas – nid yw eisiau dychwelyd i
ddiflastod y byd modern.
Roeddwn i’n cofio ei Nadolig olaf cyn Y Terfyn, y mynydd afiach materol o
blastig ac offer electronig oedd rywsut i fod i gyfateb i faint roeddwn i’n ei garu
o.
Dwi’n meddwl bod cariad yn perthyn yn well i’r byd newydd yma nag oedd o i’r
un cyn Y Terfyn.
Beth yw ystyr y sylw hwn yn cymharu cariad mewn dau gyfnod gwahanol? Efallai mai un rheswm pam y
mae Rowenna yn dweud hyn yw oherwydd fod ei pherthynas â Gwion, fel y dyfynnwyd uchod, yn un
syml, yn wahanol i’w charwriaeth â thad Siôn, a oedd yn fwy cymhleth oherwydd ei fod ef yn ŵr priod.
Ond ar lefel fwy cyffredinol, mae Rowenna hefyd yn tynnu sylw yma at y ffaith fod popeth, gan gynnwys
emosiynau fel cariad, yn ymddangos yn fwy syml yn y byd newydd hwn a hynny efallai am fod bywyd ei
hun, er mor galed ydyw, yn fwy syml. Efallai hefyd fod Rowenna’n dweud hyn am na chafodd hi lawer o
gariad yn ei bywyd cynnar. Y cariad arall sy’n cael ei fynegi yn y nofel yw cariad dwfn Rowenna at ei
phlant. Mae’n dweud llawer o bethau tyner am Siôn, yn enwedig am ei garedigrwydd a’i feddylgarwch,
gan gyfeirio fwy nag unwaith at ei ‘galon lân’. (Mae’r geiriau’n ddyfyniad allan o’r emyn enwog o’r un
enw, emyn sy’n cael ei ganu gan Rowenna ynghanol ei hofn yn fuan wedi’r ffrwydriad.) Yn eu bywyd
blaenorol, prynu teganau i’w mab oedd ei ffordd o ddangos ei chariad tuag ato; wedi’r Terfyn mae
hynny’n amhosib ond mae’n cael pleser mewn treulio amser gydag ef a’i helpu i wireddu ei syniadau, fel
“Weithia dwi’n meddwl ei bod hi’n amhosib i rywun fod mor
dlws ac mor hyll â Mam.
Dwi’n gwybod bod hynna’n beth creulon i’w ddeud. Mae Mam
yn casáu pan mae pobol yn cael eu galw’n hyll, hyd yn oed
mewn straeon, a dwi’n methu dallt hynny. Cyn belled â bod y
bobol ddim yn clywed, be ydi’r ots? Ond mae Mam yn deud
mai dim ond pobol sy’n hyll ar y tu mewn sy’n gweld pobol
eraill yn hyll ar y tu allan. Felly mae’n siŵr ‘mod i’n reit afiach
y tu mewn i mi, achos dwi’n gweld Mam yn wirioneddol hyll
weithia.”
Creulon Cariadus Dihyder Cwynfanllyd Balch
Mewnblyg Allblyg Cystadleuol Tawel Ffyddlon
Cydwybodol Bywiog Llawn hwyl Dialgar Annifyr
Hoff o
Unig Annibynnol Caled Sbeitlyd
gyfiawnder
Hoffi tynnu
Teimladwy Hunan-gyfiawn Euog Diog
coes
Busneslyd Twyllodrus Hunanol Tyner Cenfigennus
Hunan-
Egwyddorol Naïf a dibrofiad Cefnogol Cryf
ymwybodol
Pwysig a Yn barod i
Ofnus Caredig Penderfynol
dylanwadol ddioddef
Rhywiaethol
Clyfar Arwr Pryderus Dewr
(sexist)
Synnwyr
Croendenau Beirniadol Ymarferol Sensitif
digrifwch
Aeddfed Anaeddfed Twymgalon Gonest Anhapus
, Rowenna
Cyn y terfyn, fe weithiai Rowenna mewn siop trin gwallt. Awgrymir ei bod wedi cael bywyd caled gan
ei bod wedi bod yn byw mewn fflat cyngor ac nid oes ganddi rieni. Mae ei bywyd hi’n arwynebol –
tynna luniau ffug ar ei ffôn symudol er mwyn eu rhannu ar wefannau cymdeithasol a thro at win a
smôc i ymlacio. Ond ar ôl clywed am ffrwydradau America, daw newid yn ei chymeriad. Yn
ymarferol, llenwa’r garej gyda bwyd a nwyddau, ac argraffa wybodaeth oddi ar y we am sut i fyw’n
hunangynhaliol. Wedi’r Terfyn, mae hi’n cario dŵr o’r afon i sicrhau bod Siôn a hithau’n goroesi
salwch y cwmwl gwenwynig, fe ddysga Siôn sut i blannu llysiau a choed, a dalia anifeiliaid gwyllt
mewn trap i wneud cawl â hwy. ar ben hynny, mae hi’n dwyn llyfrau o’r llyfrgell er mwyn addysgu
Siôn gan nad yw’r ysgol yn bodoli bellach. Mae hi’n amddiffynnol iawn o’i phlant. Mae hi’n lladd
Gwdig rhag ofn i’w phlant weld y fath erchylltra ac nid yw’n gadael i Siôn dorri mewn i dai Nebo oni
bai ei bod hi’n mynd yno o’i flaen i sicrhau nad oes cyrff yn y tai. Caiff Rowenna sawl sgwrs gyda’i
mab ar ben y lean-to sy’n dangos agosatrwydd anghyffredin rhwng mam a’i phlentyn. Yn aml, mae
Rowenna yn rhannu ei hatgofion am fywyd cyn y Terfyn gyda’i mab. Er hyn, mae gan Rowenna ei
chyfrinachau. Nid yw’n dweud wrth Siôn am fodolaeth Gwion ac mae yntau’n rhy ifanc i gwestiynu
sut y mae hi’n feichiog. Wedi marwolaeth Dwynwen, mae Rowenna yn torri ei chalon ac fe achosa
hyn densiwn rhwng Siôn a hithau. Pan ddaw arwyddion bod yr hen fyd yn dychwelyd, digalonna
Rowenna. Er bod y Terfyn wedi’i heneiddio, teimla gryfder a phwrpas – nid yw eisiau dychwelyd i
ddiflastod y byd modern.
Roeddwn i’n cofio ei Nadolig olaf cyn Y Terfyn, y mynydd afiach materol o
blastig ac offer electronig oedd rywsut i fod i gyfateb i faint roeddwn i’n ei garu
o.
Dwi’n meddwl bod cariad yn perthyn yn well i’r byd newydd yma nag oedd o i’r
un cyn Y Terfyn.
Beth yw ystyr y sylw hwn yn cymharu cariad mewn dau gyfnod gwahanol? Efallai mai un rheswm pam y
mae Rowenna yn dweud hyn yw oherwydd fod ei pherthynas â Gwion, fel y dyfynnwyd uchod, yn un
syml, yn wahanol i’w charwriaeth â thad Siôn, a oedd yn fwy cymhleth oherwydd ei fod ef yn ŵr priod.
Ond ar lefel fwy cyffredinol, mae Rowenna hefyd yn tynnu sylw yma at y ffaith fod popeth, gan gynnwys
emosiynau fel cariad, yn ymddangos yn fwy syml yn y byd newydd hwn a hynny efallai am fod bywyd ei
hun, er mor galed ydyw, yn fwy syml. Efallai hefyd fod Rowenna’n dweud hyn am na chafodd hi lawer o
gariad yn ei bywyd cynnar. Y cariad arall sy’n cael ei fynegi yn y nofel yw cariad dwfn Rowenna at ei
phlant. Mae’n dweud llawer o bethau tyner am Siôn, yn enwedig am ei garedigrwydd a’i feddylgarwch,
gan gyfeirio fwy nag unwaith at ei ‘galon lân’. (Mae’r geiriau’n ddyfyniad allan o’r emyn enwog o’r un
enw, emyn sy’n cael ei ganu gan Rowenna ynghanol ei hofn yn fuan wedi’r ffrwydriad.) Yn eu bywyd
blaenorol, prynu teganau i’w mab oedd ei ffordd o ddangos ei chariad tuag ato; wedi’r Terfyn mae
hynny’n amhosib ond mae’n cael pleser mewn treulio amser gydag ef a’i helpu i wireddu ei syniadau, fel
