Hoofdstuk 10: agressie
1. Wat is agressie?
1.1. Definities en vormen van agressie
- Gedrag bedoeld om een andere persoon ongewenste schade te berokkenen →
gedrag bedoeld om iemand te kwetsen die niet wenst gekwetst te worden
o Agressie zit niet in het gedrag, maar wel in de intentie
- Agressief gedrag wordt gekenmerkt door
o 1. De onderliggende motivatie, namelijk het schaden van iemand, maar
niet door de gevolgen ervan
o 2. Agressief gedrag wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van een
intentie
o 3. Agressief gedrag wordt ten slotte gekenmerkt door het feit dat het
gedrag door het slachtoffer niet gewenst wordt
1.2. Pestgedrag
- = agressief gedrag gericht op slachtoffers die zichzelf niet gemakkelijk kunnen
verdedigen. Dit gedrag komt meestal voor op school en op het werk.
- Agressie is een maatschappelijk probleem, die wel doorheen de jaren daalt
- Vormt een groot probleem op school en werk. Tussen 10-20% van de mensen zijn
slachtoffer.
- Slachtoffers op school zijn dit vaak ook op het werk
- Uit een Finse studie (Klomek et al., 2009) bleek dat kinderen die gepest werden
op 8-jarige leeftijd, veel later, op 25-jaroge leeftijd, meer kans maakten op
zelfmoord (meisjes, 6,3x meer kans, jongens 4x)
- Nultolerantie is het enige zinvolle beleid! (naast preventie!)
- We moeten straffen en de voorwaarde zijn:
o De staf moet zwaar zijn
o De straf moet direct zijn na de misdaad
o Elke keer dat er een misdaad is moet er op gehandeld worden
- In het Franse parlement wordt een wetvoorstel onderzocht dat zware straffen
oplegt aan pesten op school. Als het slachtoffer door die pesterijen zelfmoord
pleegt, dan kan de gevorderde celstraf oplopen tot 10j.
1.3. De meting van agressie
- Er zijn slechts beperkte methodologische middelen om agressie te bestuderen:
1
,- Observatie
o In een labcontext, opleggen van aversieve (maar onschadelijke) stimuli
▪ Bv. het ‘hot sauce’ paradigm
• Als je boos wordt op iemand en goede laag tabasco kunt
geven
• Hoe bozer je bent, hoe agressiever je zal zijn
▪ Bv. elektroshocks: meest geschikt om agressie te observeren
- Rapportering
o Buss & Perry (1992): individuele verschillen in agressie bestaan uit
▪ 1. Fysieke agressie: gedrag bedoeld om iemand lichamelijk te
kwetsen
▪ 2. Verbale agressie: communicatie bedoeld om iemand mentaal te
kwetsen, zoals schelden, vloeken en beledigen
▪ 3. Boosheid: emotie
• Emotionele agressie: iemand schade berokkenen omwille
van de schade
▪ 4. Vijandigheid: cognitie
▪ Instrumentele agressie: iemand schade berokkenen om iets
waardevols te verkrijgen
• Op vrijdag 22 juli 2011 vermoorde Anders Breivik 77
mensen, van wie de meeste jongeren waren. Hij verklaarde
dat de aanslagen, die hij jarenlang had voorbereid,
‘gruwelijk, maar noodzakelijk’ waren in het kader van ‘de
strijd tussen nationalisme en internationalisme’. Terrorisme
is een voorbeeld van instrumentele agressie
- Agression questionnaire: het meest gebruikte instrument dat individuele
verschillen in agressie meet.
- Andere databronnen
o Publieke bronnen, zoals misdaadstatistieken
o Krantenartikels
- Geen enkele bron is perfect
2. Crossnationale en intraculturele verschillen
- crossnationale verschillen
o de mate waarin geweld optreedt, kent belangrijke cross-nationale
verschillen, net als de normen over agressie
o geweldloze maatschappijen worden gekenmerkt door een hoge mate van
coöperatie en een lange mate van competitie
2
, Geweld in de wereld
Wereldrecord 2011: honduras
- In 2017 was EI Salvador met 83 moorden per 100 000 inwoners het meest
moordzuchtige land
Geweldloze samenlevingen
Ladkhis (Tibet) Dorpelingen kunnen zich niet herinneren
dat er iemand ooit gevochten had
g/wi (Zuid-Afrika) Ze hebben een afkeer van geweld en
enkel in groep verheugen ze zich over
leuke gebeurtenissen
Inuit (Alaska…) Ze controleren hun woede en agressie.
Hebben een grote afkeer van agressie
2.1. Intraculturele verschillen
- Mannen zijn gewelddadiger dan vrouwen
o 90% van de daders en 76% van de slachtoffers zijn van het mannelijke
geslacht
3
1. Wat is agressie?
1.1. Definities en vormen van agressie
- Gedrag bedoeld om een andere persoon ongewenste schade te berokkenen →
gedrag bedoeld om iemand te kwetsen die niet wenst gekwetst te worden
o Agressie zit niet in het gedrag, maar wel in de intentie
- Agressief gedrag wordt gekenmerkt door
o 1. De onderliggende motivatie, namelijk het schaden van iemand, maar
niet door de gevolgen ervan
o 2. Agressief gedrag wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van een
intentie
o 3. Agressief gedrag wordt ten slotte gekenmerkt door het feit dat het
gedrag door het slachtoffer niet gewenst wordt
1.2. Pestgedrag
- = agressief gedrag gericht op slachtoffers die zichzelf niet gemakkelijk kunnen
verdedigen. Dit gedrag komt meestal voor op school en op het werk.
- Agressie is een maatschappelijk probleem, die wel doorheen de jaren daalt
- Vormt een groot probleem op school en werk. Tussen 10-20% van de mensen zijn
slachtoffer.
- Slachtoffers op school zijn dit vaak ook op het werk
- Uit een Finse studie (Klomek et al., 2009) bleek dat kinderen die gepest werden
op 8-jarige leeftijd, veel later, op 25-jaroge leeftijd, meer kans maakten op
zelfmoord (meisjes, 6,3x meer kans, jongens 4x)
- Nultolerantie is het enige zinvolle beleid! (naast preventie!)
- We moeten straffen en de voorwaarde zijn:
o De staf moet zwaar zijn
o De straf moet direct zijn na de misdaad
o Elke keer dat er een misdaad is moet er op gehandeld worden
- In het Franse parlement wordt een wetvoorstel onderzocht dat zware straffen
oplegt aan pesten op school. Als het slachtoffer door die pesterijen zelfmoord
pleegt, dan kan de gevorderde celstraf oplopen tot 10j.
1.3. De meting van agressie
- Er zijn slechts beperkte methodologische middelen om agressie te bestuderen:
1
,- Observatie
o In een labcontext, opleggen van aversieve (maar onschadelijke) stimuli
▪ Bv. het ‘hot sauce’ paradigm
• Als je boos wordt op iemand en goede laag tabasco kunt
geven
• Hoe bozer je bent, hoe agressiever je zal zijn
▪ Bv. elektroshocks: meest geschikt om agressie te observeren
- Rapportering
o Buss & Perry (1992): individuele verschillen in agressie bestaan uit
▪ 1. Fysieke agressie: gedrag bedoeld om iemand lichamelijk te
kwetsen
▪ 2. Verbale agressie: communicatie bedoeld om iemand mentaal te
kwetsen, zoals schelden, vloeken en beledigen
▪ 3. Boosheid: emotie
• Emotionele agressie: iemand schade berokkenen omwille
van de schade
▪ 4. Vijandigheid: cognitie
▪ Instrumentele agressie: iemand schade berokkenen om iets
waardevols te verkrijgen
• Op vrijdag 22 juli 2011 vermoorde Anders Breivik 77
mensen, van wie de meeste jongeren waren. Hij verklaarde
dat de aanslagen, die hij jarenlang had voorbereid,
‘gruwelijk, maar noodzakelijk’ waren in het kader van ‘de
strijd tussen nationalisme en internationalisme’. Terrorisme
is een voorbeeld van instrumentele agressie
- Agression questionnaire: het meest gebruikte instrument dat individuele
verschillen in agressie meet.
- Andere databronnen
o Publieke bronnen, zoals misdaadstatistieken
o Krantenartikels
- Geen enkele bron is perfect
2. Crossnationale en intraculturele verschillen
- crossnationale verschillen
o de mate waarin geweld optreedt, kent belangrijke cross-nationale
verschillen, net als de normen over agressie
o geweldloze maatschappijen worden gekenmerkt door een hoge mate van
coöperatie en een lange mate van competitie
2
, Geweld in de wereld
Wereldrecord 2011: honduras
- In 2017 was EI Salvador met 83 moorden per 100 000 inwoners het meest
moordzuchtige land
Geweldloze samenlevingen
Ladkhis (Tibet) Dorpelingen kunnen zich niet herinneren
dat er iemand ooit gevochten had
g/wi (Zuid-Afrika) Ze hebben een afkeer van geweld en
enkel in groep verheugen ze zich over
leuke gebeurtenissen
Inuit (Alaska…) Ze controleren hun woede en agressie.
Hebben een grote afkeer van agressie
2.1. Intraculturele verschillen
- Mannen zijn gewelddadiger dan vrouwen
o 90% van de daders en 76% van de slachtoffers zijn van het mannelijke
geslacht
3
