MOBILITEIT
H1 SCHAARSTE EN RUIL
Schaarste: de beschikbare middelen zijn onvoldoende om alle menselijke behoeften te bevredigen,
waardoor er altijd een keuze moet worden gemaakt uit verschillende mogelijkheden. Een product is
schaars als er een offer of inspanning moet worden geleverd om het product te maken.
Vrije goederen: goederen waar geen schaarse middelen voor worden opgeofferd.
Alternatief aanwendbaar: de middelen kunnen voor verschillende zaken gebruikt worden.
Goederen zijn stoffelijk en diensten zijn onstoffelijk.
Directe ruil (ruil in natura): ruil van goederen tegen goederen > transactiekosten: zoektijd.
Indirecte ruil: ruil met behulp van geld. Een goed tegen geld. > maakt specialisatie mogelijk.
Functies van geld:
Ruilmiddel: je kunt ermee betalen.
Rekenmiddel: de waarde van verschillende goederen kan met elkaar vergeleken worden.
Spaarmiddel: je kunt het bewaren.
Transactiekosten: alle kosten die samenhangen met het tot stand komen en afwikkelen van een ruil.
Formele economie: gedeelte van de economie waar de ruiltransacties worden geregistreerd > witte
circuit
Informele economie: gedeelte van de economie dat niet is geregistreerd, ofwel omdat er geen geld
aan te pas komt > grijze circuit. Ofwel omdat de geldstromen worden verzwegen voor de
belastingdienst > zwarte circuit.
H2 RUILTRANSACTIES EN WELVAART
Welvaartstheorie: de welvaart kan toenemen door ruiltransacties.
De totale welvaart is Pareto-efficiënt of Pareto-optimaal als de welvaart van één persoon niet kan
toenemen zonder dat de welvaart van iemand anders afneemt.
Het consumentensurplus: het verschil tussen de betalingsbereidheid (baten) van de consumenten en
de prijs (kosten) die zij moet betalen.
Het producentensurplus: het verschil tussen de prijs en de leveringsbereidheid (marginale kosten)
van de producenten.
Het totale surplus (= welvaartswinst): de som van consumentensurplus en producentensurplus.
Werknemerssurplus: het verschil tussen het evenwichtsloon en het minimale loon waartegen iemand
bereid is arbeid te leveren > het voordeel dat aanbieders van arbeid hebben als ze meer loon krijgen
dan het loon dat voor hen voldoende was geweest. > boven aanbodlijn tot evenwichtsprijs
Werkgeverssurplus: het verschil tussen de betalingsbereidheid van de werkgever en het
evenwichtsloon > het voordeel dat vragers naar arbeid (werkgevers) hebben als ze niet zoveel loon
hoeven te betalen als ze bereid waren te doen (welvaart verhogend). Onder vraaglijn tot
evenwichtsprijs
Bij het evenwichtsloon is de welvaartswinst maximaal > Pareto-efficiënt evenwicht.
H3 MARKTVERSTORINGEN DOOR OVERHEIDSINGRIJPEN
Prijsregulering als de vrije marktwerking niet de gewenste uitkomst oplevert > Welvaartsverlies: de
afname van de welvaart, veroorzaakt door de afname van het aantal transacties.
Maximumprijs: een door de overheid bepaalde prijs met als doel de consument te beschermen >
vraagoverschot of aanbodtekort > deel van het surplus verschuift van producent naar
consument.
Harberger driehoek: de driehoek die de afname van het surplus weergeeft.
H1 SCHAARSTE EN RUIL
Schaarste: de beschikbare middelen zijn onvoldoende om alle menselijke behoeften te bevredigen,
waardoor er altijd een keuze moet worden gemaakt uit verschillende mogelijkheden. Een product is
schaars als er een offer of inspanning moet worden geleverd om het product te maken.
Vrije goederen: goederen waar geen schaarse middelen voor worden opgeofferd.
Alternatief aanwendbaar: de middelen kunnen voor verschillende zaken gebruikt worden.
Goederen zijn stoffelijk en diensten zijn onstoffelijk.
Directe ruil (ruil in natura): ruil van goederen tegen goederen > transactiekosten: zoektijd.
Indirecte ruil: ruil met behulp van geld. Een goed tegen geld. > maakt specialisatie mogelijk.
Functies van geld:
Ruilmiddel: je kunt ermee betalen.
Rekenmiddel: de waarde van verschillende goederen kan met elkaar vergeleken worden.
Spaarmiddel: je kunt het bewaren.
Transactiekosten: alle kosten die samenhangen met het tot stand komen en afwikkelen van een ruil.
Formele economie: gedeelte van de economie waar de ruiltransacties worden geregistreerd > witte
circuit
Informele economie: gedeelte van de economie dat niet is geregistreerd, ofwel omdat er geen geld
aan te pas komt > grijze circuit. Ofwel omdat de geldstromen worden verzwegen voor de
belastingdienst > zwarte circuit.
H2 RUILTRANSACTIES EN WELVAART
Welvaartstheorie: de welvaart kan toenemen door ruiltransacties.
De totale welvaart is Pareto-efficiënt of Pareto-optimaal als de welvaart van één persoon niet kan
toenemen zonder dat de welvaart van iemand anders afneemt.
Het consumentensurplus: het verschil tussen de betalingsbereidheid (baten) van de consumenten en
de prijs (kosten) die zij moet betalen.
Het producentensurplus: het verschil tussen de prijs en de leveringsbereidheid (marginale kosten)
van de producenten.
Het totale surplus (= welvaartswinst): de som van consumentensurplus en producentensurplus.
Werknemerssurplus: het verschil tussen het evenwichtsloon en het minimale loon waartegen iemand
bereid is arbeid te leveren > het voordeel dat aanbieders van arbeid hebben als ze meer loon krijgen
dan het loon dat voor hen voldoende was geweest. > boven aanbodlijn tot evenwichtsprijs
Werkgeverssurplus: het verschil tussen de betalingsbereidheid van de werkgever en het
evenwichtsloon > het voordeel dat vragers naar arbeid (werkgevers) hebben als ze niet zoveel loon
hoeven te betalen als ze bereid waren te doen (welvaart verhogend). Onder vraaglijn tot
evenwichtsprijs
Bij het evenwichtsloon is de welvaartswinst maximaal > Pareto-efficiënt evenwicht.
H3 MARKTVERSTORINGEN DOOR OVERHEIDSINGRIJPEN
Prijsregulering als de vrije marktwerking niet de gewenste uitkomst oplevert > Welvaartsverlies: de
afname van de welvaart, veroorzaakt door de afname van het aantal transacties.
Maximumprijs: een door de overheid bepaalde prijs met als doel de consument te beschermen >
vraagoverschot of aanbodtekort > deel van het surplus verschuift van producent naar
consument.
Harberger driehoek: de driehoek die de afname van het surplus weergeeft.
