H5 Speltheorie en marktwerking
De verschillende spelers gaan een strategie moeten kiezen, en tot welke
uitkomst gaan we dan komen?
Speltheorie probeert via analyse te voorspellen hoe de spelers zich zullen
gedragen in situaties van sociale interactie.
Veronderstellingen:
- Iedere speler gedraagt zich rationeel (en dus zijn eigenbelang
nastreeft)
- Iedere speler veronderstelt dat de andere zich rationeel gedraagt
1Het gevangenendilemma
Een voorbeeld binnen speltheorie:
- Twee criminelen plegen overval waarbij geschoten wordt en mensen
gewond raken.
- Er is voldoende bewijs dat de gebruikte wapens van hen zijn, maar
niet dat zij de overval hebben gepleegd.
- De enige manier om ze te kunnen veroordelen is als ze zelf
bekennen.
o Ze worden apart gevangengehouden en ondervraagd (geen
communicatie mogelijk)
- Mogelijke uitkomsten:
o Beiden ontkennen: elk 2 jaar gevangenis voor wapenbezit
o Beiden bekennen: elk 8 jaar gevangenis voor gewapende
overval
o De ene bekent, de andere niet
1 jaar cel voor de bekenner, 10 jaar voor de ontkenner
Beloning voor het feit dat je bekend
Straf voor feit dat je liegt
Tabel 5.1: de resultatenmatrix van het gevangenendilemma
Het gevangenisdilemma illustreert de bouwstenen van een spel:
De resultatenmatrix toont:
- De spelers
- De strategieën
, - het resultaat (of pay-off)
Het resultaat van een keuze hangt af van de keuze van de andere: sociale
interactie
Als ze eigenbelang nastreven en rationeel nadenken:
Dit spel heeft eigenlijk 1 verwachte uitkomst.
Die ligt in een evenwicht
Gevangene 1:
- Wat als p2 kiest voor bekennen?
o Beste keuze hier voor p1 is bekennen (8jaar ipv 10jaar)
- Wat als p2 kiest voor ontkennen?
o Beste keuze hier voor p1 is bekennen (1jaar ipv 2jaar)
Gevangene 2:
- Wat als p1 kiest voor bekennen?
o Beste keuze voor p2 is bekennen (8jaar ipv 10jaar)
- Wat als p1 kiest voor ontkennen?
o Beste keuze voor p2 is bekken (1jaar ipv 2jaar)
De verwachte uitkomst van het spel:
- Beide bekennen beide 8jaar
- Dus kiezen eigenlijk zelf voor hoogste straf (16jaar in totaal)
Wat als ze wel konden communiceren?
- Samen afspreken om te ontkennen?
o Maar gaan ze dat ook doen?
o Er is geen evenwicht (er staat spanning op)
- Als je weet dat de andere zou ontkennen en jij bekend heb je nog
minder
= onstabiel: ze hebben beide een prikkel om voor eigenbelang te kiezen.
- Dus uitkomst blijft hetzelfde want beide zullen de andere verraden
en toch bekken
Dus terug in het evenwicht (8jaar, 8jaar)
1.1De bouwstenen van speltheorie
Speltheorie: proberen voorspellen hoe spelers zich zullen gedragen
- We veronderstellen dat:
o De spelers zich rationeel gedragen (eigenbelang nastreven)
Hier: zo kort mogelijke gevangenisstraf
o De spelers de spelregels kennen
Hier: ze kennen alle strategieën en de uitkomsten
De verschillende spelers gaan een strategie moeten kiezen, en tot welke
uitkomst gaan we dan komen?
Speltheorie probeert via analyse te voorspellen hoe de spelers zich zullen
gedragen in situaties van sociale interactie.
Veronderstellingen:
- Iedere speler gedraagt zich rationeel (en dus zijn eigenbelang
nastreeft)
- Iedere speler veronderstelt dat de andere zich rationeel gedraagt
1Het gevangenendilemma
Een voorbeeld binnen speltheorie:
- Twee criminelen plegen overval waarbij geschoten wordt en mensen
gewond raken.
- Er is voldoende bewijs dat de gebruikte wapens van hen zijn, maar
niet dat zij de overval hebben gepleegd.
- De enige manier om ze te kunnen veroordelen is als ze zelf
bekennen.
o Ze worden apart gevangengehouden en ondervraagd (geen
communicatie mogelijk)
- Mogelijke uitkomsten:
o Beiden ontkennen: elk 2 jaar gevangenis voor wapenbezit
o Beiden bekennen: elk 8 jaar gevangenis voor gewapende
overval
o De ene bekent, de andere niet
1 jaar cel voor de bekenner, 10 jaar voor de ontkenner
Beloning voor het feit dat je bekend
Straf voor feit dat je liegt
Tabel 5.1: de resultatenmatrix van het gevangenendilemma
Het gevangenisdilemma illustreert de bouwstenen van een spel:
De resultatenmatrix toont:
- De spelers
- De strategieën
, - het resultaat (of pay-off)
Het resultaat van een keuze hangt af van de keuze van de andere: sociale
interactie
Als ze eigenbelang nastreven en rationeel nadenken:
Dit spel heeft eigenlijk 1 verwachte uitkomst.
Die ligt in een evenwicht
Gevangene 1:
- Wat als p2 kiest voor bekennen?
o Beste keuze hier voor p1 is bekennen (8jaar ipv 10jaar)
- Wat als p2 kiest voor ontkennen?
o Beste keuze hier voor p1 is bekennen (1jaar ipv 2jaar)
Gevangene 2:
- Wat als p1 kiest voor bekennen?
o Beste keuze voor p2 is bekennen (8jaar ipv 10jaar)
- Wat als p1 kiest voor ontkennen?
o Beste keuze voor p2 is bekken (1jaar ipv 2jaar)
De verwachte uitkomst van het spel:
- Beide bekennen beide 8jaar
- Dus kiezen eigenlijk zelf voor hoogste straf (16jaar in totaal)
Wat als ze wel konden communiceren?
- Samen afspreken om te ontkennen?
o Maar gaan ze dat ook doen?
o Er is geen evenwicht (er staat spanning op)
- Als je weet dat de andere zou ontkennen en jij bekend heb je nog
minder
= onstabiel: ze hebben beide een prikkel om voor eigenbelang te kiezen.
- Dus uitkomst blijft hetzelfde want beide zullen de andere verraden
en toch bekken
Dus terug in het evenwicht (8jaar, 8jaar)
1.1De bouwstenen van speltheorie
Speltheorie: proberen voorspellen hoe spelers zich zullen gedragen
- We veronderstellen dat:
o De spelers zich rationeel gedragen (eigenbelang nastreven)
Hier: zo kort mogelijke gevangenisstraf
o De spelers de spelregels kennen
Hier: ze kennen alle strategieën en de uitkomsten
