Begrippenlijst orthopedagogische interventies
Emotionele ontwikkeling
Anton Došen Grondlegger van de emotionele ontwikkeling en psychodynamisch
ontwikkelingsmodel
Homeostase Het vermogen van het lichaam om de gezondheid te bewaken door
constant het inwendige of interne milieu te herstellen en in evenwicht
te houden, ook wanneer de omstandigheden veranderen
Adaptatiefase Homeostase versus disregulatie
Socialisatiefase Vertrouwen versus wantrouwen
Eerste individuatiefase Autonomie versus afhankelijkheid
Identificatiefase Initiatief versus geremdheid
Realiteitsbewustwordin Zelfvertrouwen versus minderwaardigheid
gsfase
Domeinen SEO-R² Omgaan met het eigen lichaam
Omgaan met ‘emotioneel belangrijke anderen’
Beleving van zichzelf in interactie met de omgeving
Omgaan met een veranderende omgeving
Angsten
Omgaan met gelijken
Omgaan met materiaal
Communicatie
Differentiatie van emoties
Agressieregulatie
Invulling vrije tijd, spelontwikkeling
Morele ontwikkeling
Regulatie van emoties
Fasen SEO-R² Vermindert de machteloosheid (+)
Sterkt het team als team (+)
Handvatten (+)
Niet eenvoudig te scoren (-)
Tijdrovend (-)
SEO-V Snelle screening van de emotionele ontwikkeling (+)
Eenvoudig te scoren (+)
Minder diepgaand (minder zicht op noden, motivaties) (-)
Zet minder aan tot discussie in team (-)
Universal Design For Learning
Zorgcontinuüm Een opeenvolging van fasen, waarbij je als school leerlingen
ondersteuning biedt die ze nodig hebben en samen een kwaliteitsvolle
zorg uitbouwt op maat van alle leerlingen
Brede basiszorg Zorg van leerkrachten voor leerlingen in de klas. Stimuleren van
leerlingen + preventieve aanpak om problemen te voorkomen.
Kwaliteitsvol onderwijsaanbod dat van bij de start tegemoet komt aan
de diverse noden, achtergronden en interesses van de leerlingen
Verhoogde zorg Zorg waarbij men overlegt met de zorgcoördinator en zorgleerkracht
over hoe men kwaliteitsvolle zorg kan bieden. Remediërende,
differentiërende, compenserende en dispenserende maatregelen
afhankelijk van onderwijsbehoeften.
Uitbreiding van de CLB neemt regierol op zich + alle noden worden in kaart gebracht door
zorg observaties, tests en tests bij externe diensten. Leerling word in de klas
intensiever begeleid + ouders worden op de hoogte gebracht van
maatregelen
Individueel aangepast Leerling maakt overstap naar andere school die beter kan inspelen op
curriculum de noden of volgt het IAC op dezelfde school. Dit gebeurt enkel wanneer
de voorbije stappen doorlopen zijn en er geen resultaat is of het
welbevinden er erg onder lijdt. Dit advies vloeit voort uit een
samenwerking tussen ouders, leerling, zorgteam, directie en het CLB
Richtlijnen voor de 1. voorzie visuele, auditieve en digitale mogelijkheden binnen je lessen
praktijk van het UDL- 2. maak ingewikkelde instructies zo overzichtelijk mogelijk en voorzie
principe “informatie daarbij visuele ondersteuning
, op verschillende 3. voorzie visuele ondersteuning, zoals tekeningen, foto’s, filmpjes,
manieren aanbieden” schema’s,… die ze kunnen gebruiken en eventueel kunnen aanpassen
4. modelleer strategieën om leerstof beter te leren begrijpen zoals
vragen stellen, hoofdzaken leren vinden, aantekeningen leren maken,…
5. geef leerlingen mee hoe ze best een transfer maken tussen geziene
leerstof en andere leerstofonderdelen
Richtlijnen voor de 1. laat ze toe om technologische apparatuur, bronnen en tools te
praktijk van het UDL- gebruiken, om te tonen dat ze de leerstof onder de knie hebben
principe 2. laat ze de keuze op welke manier ze jou willen tonen dat ze kennen
“verschillende wat ze geleerd hebben
mogelijkheden tot 3. geef leerlingen feedback terwijl ze aan het werk zijn
actie en expressie 4. laat ze reflecteren op hun leerproces en evalueer de keuzes die ze
voorzien” daarin maken
5. geef ze tips over hoe ze goed kunnen organiseren
Richtlijnen voor de 1. geef ze dan kans om eigen keuzes te maken
praktijk van het UDL- 2. vertel ze expliciet waarom je les ertoe doet en geef het doel mee van
principe ‘verschillende de les
mogelijkheden voor 3. zorg ervoor dat leerlingen gemotiveerd blijven
betrokkenheid en 4. zorg voor een verscheidenheid aan bronnen
engagement creëren 5. moedig ze aan om checklists en stappenplannen te gebruiken als ze
het nodig hebben
6. zorg voor verschillende niveaus van uitdaging
7. voorzie verschillende mogelijkheden voor feedback
Omgaan met agressie
Agressie Hetgeen dat een mens nodig heeft om te (over)leven, een vorm van
zelfhandhaving. Het is een levensenergie waarvan de lading, de vorm
en de manier waarmee men er mee omgaat verschilt per persoon.
= territoriaal gedrag
Territoriaal gedrag Bezitshouding ten aanzien van ruimtelijke of materiële aspecten
Territorium van een De ruimte die hij ziet als zijn bezit en zal verdedigen tegen indringers
dier
Agressie volgens Het verleggen van de grenzen van je territorium naar buiten toe,
territoriumleer oftewel ‘terrein winnen’
Agressief gedrag Elk verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag dat persoonlijke of algemeen
geldende waarden en normen schendt, grenzen overschrijdt en
(on)bewust schade toebrengt of dreigt te brengen aan anderen, de
omgeving of zichzelf. Deze schade kan fysiek, psychisch, sociaal of
materieel van aard zijn
Referentiekader De verzameling van ervaringen op een bepaald domein die je gebruikt
om huidige ervaringen af te toetsen
Selectieve Alleen datgene waargenomen wat het eigen standpunt of oordeel
waarneming bevestigt
Selective perception Wat zijn zien of horen
Selective exposure Waarvoor wij ons openstellen of waaraan we worden blootgesteld
Selective retention Wat we onthouden van wat we hebben waargenomen
Agressie- Stelt dat agressie steeds voortkomt uit frustratie
frustratietheorie
Agressie vanuit Agressie wordt benadert als een symptoom van dysfunctie in het
systeemtheorie systeem. De systeemtherapeut ziet dit kind/deze jongere als de persoon
in het systeem die via zijn gedrag signaleert dat er in zijn systeem of in
één van de contexten waarin hij leeft, iets niet functioneert
Proactieve of Agressief gedrag als middel om een doel te bereiken, het gedrag is
instrumentele doelgericht en bewust. Het vertrekt vanuit het beïnvloeden van de
agressie ander. De agressie is gericht op de persoon en wordt als drukmiddel
gebruikt
Reactieve of frustratie Agressie dat ontstaat vanuit onzekerheid en/of onmacht. Het is zelfden
agressie persoonlijk en niet doelgericht. Het is emotioneel en heeft altijd een
oorzaak.
5 axioma’s 1. je kan niet niet communiceren
2.iedere communicatie heeft een inhouds- en betrekkingsniveau
3. de aard van de betrekking is afhankelijk van de interpunctie
4. mensen communiceren zowel digitaal als analoog
Emotionele ontwikkeling
Anton Došen Grondlegger van de emotionele ontwikkeling en psychodynamisch
ontwikkelingsmodel
Homeostase Het vermogen van het lichaam om de gezondheid te bewaken door
constant het inwendige of interne milieu te herstellen en in evenwicht
te houden, ook wanneer de omstandigheden veranderen
Adaptatiefase Homeostase versus disregulatie
Socialisatiefase Vertrouwen versus wantrouwen
Eerste individuatiefase Autonomie versus afhankelijkheid
Identificatiefase Initiatief versus geremdheid
Realiteitsbewustwordin Zelfvertrouwen versus minderwaardigheid
gsfase
Domeinen SEO-R² Omgaan met het eigen lichaam
Omgaan met ‘emotioneel belangrijke anderen’
Beleving van zichzelf in interactie met de omgeving
Omgaan met een veranderende omgeving
Angsten
Omgaan met gelijken
Omgaan met materiaal
Communicatie
Differentiatie van emoties
Agressieregulatie
Invulling vrije tijd, spelontwikkeling
Morele ontwikkeling
Regulatie van emoties
Fasen SEO-R² Vermindert de machteloosheid (+)
Sterkt het team als team (+)
Handvatten (+)
Niet eenvoudig te scoren (-)
Tijdrovend (-)
SEO-V Snelle screening van de emotionele ontwikkeling (+)
Eenvoudig te scoren (+)
Minder diepgaand (minder zicht op noden, motivaties) (-)
Zet minder aan tot discussie in team (-)
Universal Design For Learning
Zorgcontinuüm Een opeenvolging van fasen, waarbij je als school leerlingen
ondersteuning biedt die ze nodig hebben en samen een kwaliteitsvolle
zorg uitbouwt op maat van alle leerlingen
Brede basiszorg Zorg van leerkrachten voor leerlingen in de klas. Stimuleren van
leerlingen + preventieve aanpak om problemen te voorkomen.
Kwaliteitsvol onderwijsaanbod dat van bij de start tegemoet komt aan
de diverse noden, achtergronden en interesses van de leerlingen
Verhoogde zorg Zorg waarbij men overlegt met de zorgcoördinator en zorgleerkracht
over hoe men kwaliteitsvolle zorg kan bieden. Remediërende,
differentiërende, compenserende en dispenserende maatregelen
afhankelijk van onderwijsbehoeften.
Uitbreiding van de CLB neemt regierol op zich + alle noden worden in kaart gebracht door
zorg observaties, tests en tests bij externe diensten. Leerling word in de klas
intensiever begeleid + ouders worden op de hoogte gebracht van
maatregelen
Individueel aangepast Leerling maakt overstap naar andere school die beter kan inspelen op
curriculum de noden of volgt het IAC op dezelfde school. Dit gebeurt enkel wanneer
de voorbije stappen doorlopen zijn en er geen resultaat is of het
welbevinden er erg onder lijdt. Dit advies vloeit voort uit een
samenwerking tussen ouders, leerling, zorgteam, directie en het CLB
Richtlijnen voor de 1. voorzie visuele, auditieve en digitale mogelijkheden binnen je lessen
praktijk van het UDL- 2. maak ingewikkelde instructies zo overzichtelijk mogelijk en voorzie
principe “informatie daarbij visuele ondersteuning
, op verschillende 3. voorzie visuele ondersteuning, zoals tekeningen, foto’s, filmpjes,
manieren aanbieden” schema’s,… die ze kunnen gebruiken en eventueel kunnen aanpassen
4. modelleer strategieën om leerstof beter te leren begrijpen zoals
vragen stellen, hoofdzaken leren vinden, aantekeningen leren maken,…
5. geef leerlingen mee hoe ze best een transfer maken tussen geziene
leerstof en andere leerstofonderdelen
Richtlijnen voor de 1. laat ze toe om technologische apparatuur, bronnen en tools te
praktijk van het UDL- gebruiken, om te tonen dat ze de leerstof onder de knie hebben
principe 2. laat ze de keuze op welke manier ze jou willen tonen dat ze kennen
“verschillende wat ze geleerd hebben
mogelijkheden tot 3. geef leerlingen feedback terwijl ze aan het werk zijn
actie en expressie 4. laat ze reflecteren op hun leerproces en evalueer de keuzes die ze
voorzien” daarin maken
5. geef ze tips over hoe ze goed kunnen organiseren
Richtlijnen voor de 1. geef ze dan kans om eigen keuzes te maken
praktijk van het UDL- 2. vertel ze expliciet waarom je les ertoe doet en geef het doel mee van
principe ‘verschillende de les
mogelijkheden voor 3. zorg ervoor dat leerlingen gemotiveerd blijven
betrokkenheid en 4. zorg voor een verscheidenheid aan bronnen
engagement creëren 5. moedig ze aan om checklists en stappenplannen te gebruiken als ze
het nodig hebben
6. zorg voor verschillende niveaus van uitdaging
7. voorzie verschillende mogelijkheden voor feedback
Omgaan met agressie
Agressie Hetgeen dat een mens nodig heeft om te (over)leven, een vorm van
zelfhandhaving. Het is een levensenergie waarvan de lading, de vorm
en de manier waarmee men er mee omgaat verschilt per persoon.
= territoriaal gedrag
Territoriaal gedrag Bezitshouding ten aanzien van ruimtelijke of materiële aspecten
Territorium van een De ruimte die hij ziet als zijn bezit en zal verdedigen tegen indringers
dier
Agressie volgens Het verleggen van de grenzen van je territorium naar buiten toe,
territoriumleer oftewel ‘terrein winnen’
Agressief gedrag Elk verbaal, non-verbaal of fysiek gedrag dat persoonlijke of algemeen
geldende waarden en normen schendt, grenzen overschrijdt en
(on)bewust schade toebrengt of dreigt te brengen aan anderen, de
omgeving of zichzelf. Deze schade kan fysiek, psychisch, sociaal of
materieel van aard zijn
Referentiekader De verzameling van ervaringen op een bepaald domein die je gebruikt
om huidige ervaringen af te toetsen
Selectieve Alleen datgene waargenomen wat het eigen standpunt of oordeel
waarneming bevestigt
Selective perception Wat zijn zien of horen
Selective exposure Waarvoor wij ons openstellen of waaraan we worden blootgesteld
Selective retention Wat we onthouden van wat we hebben waargenomen
Agressie- Stelt dat agressie steeds voortkomt uit frustratie
frustratietheorie
Agressie vanuit Agressie wordt benadert als een symptoom van dysfunctie in het
systeemtheorie systeem. De systeemtherapeut ziet dit kind/deze jongere als de persoon
in het systeem die via zijn gedrag signaleert dat er in zijn systeem of in
één van de contexten waarin hij leeft, iets niet functioneert
Proactieve of Agressief gedrag als middel om een doel te bereiken, het gedrag is
instrumentele doelgericht en bewust. Het vertrekt vanuit het beïnvloeden van de
agressie ander. De agressie is gericht op de persoon en wordt als drukmiddel
gebruikt
Reactieve of frustratie Agressie dat ontstaat vanuit onzekerheid en/of onmacht. Het is zelfden
agressie persoonlijk en niet doelgericht. Het is emotioneel en heeft altijd een
oorzaak.
5 axioma’s 1. je kan niet niet communiceren
2.iedere communicatie heeft een inhouds- en betrekkingsniveau
3. de aard van de betrekking is afhankelijk van de interpunctie
4. mensen communiceren zowel digitaal als analoog
