Gezonde mens in relatie is een vak waarin de
samenhang tussen gezondheid en menselijke
relaties centraal staat. Er wordt onderzocht
hoe lichamelijk, psychisch en sociaal welzijn
invloed hebben op de manier waarop mensen
met zichzelf en anderen omgaan. Thema’s
zoals communicatie, zelfzorg, grenzen,
seksualiteit, empathie en cultuursensitiviteit
komen aan bod. De lessen bieden inzichten en
vaardigheden die helpen om respectvolle,
DE GEZONDE MENS IN evenwichtige relaties op te bouwen.
RELATIE
samenvatting van Hanne Smits
1
, filosofie
historische inleiding
• Socrates → 1e grootste filosoof (in Westerse cultuur) omwille van kritisch karakter
• verbinding met verloskundige: geboorte van nieuwe ideeën → eerst afstand nemen van oude ideeën
• ter dood veroordeeld omdat mensen zelf gingen nadenken door hem
• allegorie van de grot van Plato: gaat over hoe mensen kennis en werkelijkheid ervaren en hoe
filosofisch inzicht leidt tot bevrijding en ware kennis
• Etienne Vermeersch: duidelijke visies, hedendaags
• verschil tussen kennis en wijsheid: kennis zijn zaken die je met zekerheid kan weten (bv. anatomie) ;
wijsheid zijn zaken die je verwerft doorheen de tijd (bv. handelingen)
begerig maken
• begerig maken: sterk verlangen of wens uitdrukken om iets te hebben, ervaren of bereiken
• in de leefwereld/maatschappij zijn er altijd filosofieën/ideeën die dominant aanwezig zijn (bv. succes
in het leven wordt vaak gelinkt aan materiële zaken)
- we worden hierdoor beïnvloed
- vaak denken we niet verder na
filosofie
• filosofie (= wijsbegeerte): systematisch nadenken over fundamentele vragen rond bestaan, kennis,
moraal, waarheid, en de menselijke ervaring
- filos = liefde
- sofos = wijsheid
- filosofie = liefde voor de wijsheid
• filosofie kan gaat over vanalles: taalfilosofie, sportfilosofie, muziekfilosofie, logica, ethiek,…
• wiskunde ≠ filosofie
• formeel object: fundamenteel en kritisch nadenken over betekenis, waarheid, moraal,…
• filosoferen: actief en kritisch nadenken over fundamentele vragen waarvoor geen eenvoudige of
eenduidige antwoorden bestaan
- vertrekt vanuit een bepaalde begeerte (verlangen)
- gaat om met verwondering
• filosofie moet aan een aantal karakteristieken voldoen → bij elke soort filosofie
karakter uitleg
persoonlijk karakter • filosoferen is een strikt persoonlijke bezigheid
• persoonlijk interessegebied
• iedereen denkt individueel
• iedereen heeft andere ervaringen
• diagonaal karakter
• persoonlijk ≠ individualistisch
→ persoonlijk is een zelfactiviteit die ten alle tijden uitgaat van relaties ; bij een individualistische
activiteit hou je geen rekening met omstaanders
mythische karakter • mythische oorsprong van filosoferen
- in de oudheid probeerden mensen hun wereld te begrijpen via verhalen over goden en
natuurkrachten
- ze boden verklaring voor het onvoorspelbare en gaven zin aan het bestaan
- filosofie ontstaat wanneer men deze verhalen niet langer ‘zomaar’ aanneemt
• historische mythes
- natuur is onvoorspelbaar (mensen zochten bescherming bij Goden)
- veelheid van Goden (bood verklaringen voor verschillende aspecten van het leven)
- mensen zijn afhankelijk van Goden (menselijk bestaan werd gezien als onderworpen aan
2
, hogere machten)
→ filosofie start de zoektocht naar logische en rationele verantwoording van de levenswereld
• filosofie tot de 17e eeuw
- filosofie omvatte alle kennisdomeinen: wiskunde, natuurkunde, geneeskunde, ethiek,…
- bv. Pythagoras = filosoof
- pas later werd er een onderscheid gemaakt tussen disciplines
- 19e eeuw: psychologie werd een aparte wetenschap, los van filosofie
• hedendaagse mythes
- vormen een levensvisie, wereldvisie, leefwereld,…
- gaat over onderwerpen waarover nog niet rationeel, logisch en reflexief is nagedacht
- niet meer religieus: hoeft niets met Goden te maken hebben
• filosofie tegenover mythes
- hedendaagse mythes = vooronderstelling / vooroordeel / vanzelfsprekendheid
- filosofie ontstaat door mythes in vraag te stellen
- filosofie zoekt naar rationele, reflexieve en logische verantwoording
- filosofie revolteert tegen tirannieke algemene meningen: weigert zich neer te leggen bij wat
‘iedereen zegt’ of ‘vanzelfsprekend lijkt’
- mythes: (mis)leiden ons in een cultuur van zelfsprekendheden
- mythes: hoor je geest van tijd en volk
kritisch karakter • kritisch = oordelend: vermogen om te onderscheiden, analyseren en beoordelen
• kritisch ≠ afkeurend, twijfelend: niet afkeuren of in twijfel trekken
• kritisch karakter van filosoferen
- filosofie scheidt zich af van de mythen
- filosofie maakt onderscheid tussen vanzelfsprekendheid en verantwoording: eist argumenten
en logische onderbouwing i.p.v. blind geloof
- filosofie bevraagt de ‘gevestigde meningen’ in de leefwereld op hun fundament: onderzoekt
de fundamenten die in de samenleving als ‘waar’ of ‘normaal’ gelden
- filosofie bevraagt zelfs de fundamenten en methoden van de exacte wetenschappen
- filosofie bevraagt zelfs de fundamenten en methoden
van filosofie zelf: stelt ook eigen fundamenten en methoden in vraag
historisch-relatief karakter • stelt de heersende mythes kritisch in vraag (zijn tijdsgebonden)
• er bestaan andere dominante filosofische onderwerpen in verschillende tijden (bv. in de
middeleeuwen zie je veel christelijk geïnspireerde filosofie)
• filosofie maakt gebruik van kennis die in die tijd heerst (bv. visie op abortus)
• een deel van filosofische vragen worden nog steeds gesteld (bv. wat is de zin van het leven?)
→ overstijgt de tijd
• sommige filosofische vragen behoren niet meer tot de filosofie maar een andere discipline (bv.
hoe ontstaat de mens = natuurwetenschappen)
• filosofie blijft tijdloos omdat de menselijke drang om te begrijpen en wijsheid te zoeken, nooit
verdwijnt
3
samenhang tussen gezondheid en menselijke
relaties centraal staat. Er wordt onderzocht
hoe lichamelijk, psychisch en sociaal welzijn
invloed hebben op de manier waarop mensen
met zichzelf en anderen omgaan. Thema’s
zoals communicatie, zelfzorg, grenzen,
seksualiteit, empathie en cultuursensitiviteit
komen aan bod. De lessen bieden inzichten en
vaardigheden die helpen om respectvolle,
DE GEZONDE MENS IN evenwichtige relaties op te bouwen.
RELATIE
samenvatting van Hanne Smits
1
, filosofie
historische inleiding
• Socrates → 1e grootste filosoof (in Westerse cultuur) omwille van kritisch karakter
• verbinding met verloskundige: geboorte van nieuwe ideeën → eerst afstand nemen van oude ideeën
• ter dood veroordeeld omdat mensen zelf gingen nadenken door hem
• allegorie van de grot van Plato: gaat over hoe mensen kennis en werkelijkheid ervaren en hoe
filosofisch inzicht leidt tot bevrijding en ware kennis
• Etienne Vermeersch: duidelijke visies, hedendaags
• verschil tussen kennis en wijsheid: kennis zijn zaken die je met zekerheid kan weten (bv. anatomie) ;
wijsheid zijn zaken die je verwerft doorheen de tijd (bv. handelingen)
begerig maken
• begerig maken: sterk verlangen of wens uitdrukken om iets te hebben, ervaren of bereiken
• in de leefwereld/maatschappij zijn er altijd filosofieën/ideeën die dominant aanwezig zijn (bv. succes
in het leven wordt vaak gelinkt aan materiële zaken)
- we worden hierdoor beïnvloed
- vaak denken we niet verder na
filosofie
• filosofie (= wijsbegeerte): systematisch nadenken over fundamentele vragen rond bestaan, kennis,
moraal, waarheid, en de menselijke ervaring
- filos = liefde
- sofos = wijsheid
- filosofie = liefde voor de wijsheid
• filosofie kan gaat over vanalles: taalfilosofie, sportfilosofie, muziekfilosofie, logica, ethiek,…
• wiskunde ≠ filosofie
• formeel object: fundamenteel en kritisch nadenken over betekenis, waarheid, moraal,…
• filosoferen: actief en kritisch nadenken over fundamentele vragen waarvoor geen eenvoudige of
eenduidige antwoorden bestaan
- vertrekt vanuit een bepaalde begeerte (verlangen)
- gaat om met verwondering
• filosofie moet aan een aantal karakteristieken voldoen → bij elke soort filosofie
karakter uitleg
persoonlijk karakter • filosoferen is een strikt persoonlijke bezigheid
• persoonlijk interessegebied
• iedereen denkt individueel
• iedereen heeft andere ervaringen
• diagonaal karakter
• persoonlijk ≠ individualistisch
→ persoonlijk is een zelfactiviteit die ten alle tijden uitgaat van relaties ; bij een individualistische
activiteit hou je geen rekening met omstaanders
mythische karakter • mythische oorsprong van filosoferen
- in de oudheid probeerden mensen hun wereld te begrijpen via verhalen over goden en
natuurkrachten
- ze boden verklaring voor het onvoorspelbare en gaven zin aan het bestaan
- filosofie ontstaat wanneer men deze verhalen niet langer ‘zomaar’ aanneemt
• historische mythes
- natuur is onvoorspelbaar (mensen zochten bescherming bij Goden)
- veelheid van Goden (bood verklaringen voor verschillende aspecten van het leven)
- mensen zijn afhankelijk van Goden (menselijk bestaan werd gezien als onderworpen aan
2
, hogere machten)
→ filosofie start de zoektocht naar logische en rationele verantwoording van de levenswereld
• filosofie tot de 17e eeuw
- filosofie omvatte alle kennisdomeinen: wiskunde, natuurkunde, geneeskunde, ethiek,…
- bv. Pythagoras = filosoof
- pas later werd er een onderscheid gemaakt tussen disciplines
- 19e eeuw: psychologie werd een aparte wetenschap, los van filosofie
• hedendaagse mythes
- vormen een levensvisie, wereldvisie, leefwereld,…
- gaat over onderwerpen waarover nog niet rationeel, logisch en reflexief is nagedacht
- niet meer religieus: hoeft niets met Goden te maken hebben
• filosofie tegenover mythes
- hedendaagse mythes = vooronderstelling / vooroordeel / vanzelfsprekendheid
- filosofie ontstaat door mythes in vraag te stellen
- filosofie zoekt naar rationele, reflexieve en logische verantwoording
- filosofie revolteert tegen tirannieke algemene meningen: weigert zich neer te leggen bij wat
‘iedereen zegt’ of ‘vanzelfsprekend lijkt’
- mythes: (mis)leiden ons in een cultuur van zelfsprekendheden
- mythes: hoor je geest van tijd en volk
kritisch karakter • kritisch = oordelend: vermogen om te onderscheiden, analyseren en beoordelen
• kritisch ≠ afkeurend, twijfelend: niet afkeuren of in twijfel trekken
• kritisch karakter van filosoferen
- filosofie scheidt zich af van de mythen
- filosofie maakt onderscheid tussen vanzelfsprekendheid en verantwoording: eist argumenten
en logische onderbouwing i.p.v. blind geloof
- filosofie bevraagt de ‘gevestigde meningen’ in de leefwereld op hun fundament: onderzoekt
de fundamenten die in de samenleving als ‘waar’ of ‘normaal’ gelden
- filosofie bevraagt zelfs de fundamenten en methoden van de exacte wetenschappen
- filosofie bevraagt zelfs de fundamenten en methoden
van filosofie zelf: stelt ook eigen fundamenten en methoden in vraag
historisch-relatief karakter • stelt de heersende mythes kritisch in vraag (zijn tijdsgebonden)
• er bestaan andere dominante filosofische onderwerpen in verschillende tijden (bv. in de
middeleeuwen zie je veel christelijk geïnspireerde filosofie)
• filosofie maakt gebruik van kennis die in die tijd heerst (bv. visie op abortus)
• een deel van filosofische vragen worden nog steeds gesteld (bv. wat is de zin van het leven?)
→ overstijgt de tijd
• sommige filosofische vragen behoren niet meer tot de filosofie maar een andere discipline (bv.
hoe ontstaat de mens = natuurwetenschappen)
• filosofie blijft tijdloos omdat de menselijke drang om te begrijpen en wijsheid te zoeken, nooit
verdwijnt
3
