Deel I......................................................................................................................................................8
H1: wat is recht?.................................................................................................................................8
1.1 definitie van het recht...............................................................................................................8
= recht is het geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in beginsel opgelegd,
minstens bekrachtigd door de maatschappij en als zodanig afdwingbaar gesteld..........................8
H2: indeling van het nationaal recht...................................................................................................8
2.1 belang van het onderscheid......................................................................................................8
2.2 het privaatrecht........................................................................................................................9
2.3 het publiekrecht......................................................................................................................10
2.4 relevantie van het onderscheid...............................................................................................11
2.5 relativiteit...............................................................................................................................11
H3: het internationaal recht.............................................................................................................13
3.1 internationaal privaatrecht (IPR).............................................................................................13
3.2 het internationaal publiekrecht of volkerenrecht...................................................................13
3.3 het Europees recht..................................................................................................................13
deel II publiek recht..............................................................................................................................14
H1: grondprincipes van de staatsorde..............................................................................................14
1.2 de rechtsstaat.........................................................................................................................14
1.3 de wetstaat.............................................................................................................................14
1.4 de drie staatsmachten............................................................................................................15
1.5 democratisch beginsel............................................................................................................15
H2: de supranationale rechtsorde....................................................................................................16
2.1 van EEG naar Europese Unie...................................................................................................16
2.2 de politieke instellingen van de EU.........................................................................................17
H3: de internationale rechtsorde......................................................................................................25
3.1 de verenigde naties.................................................................................................................25
3.2 de raad van Europa.................................................................................................................26
H4: de federale politieke instellingen...............................................................................................27
4.2 het federaal parlement...........................................................................................................27
4.3 de federale regering................................................................................................................29
H5: de gemeenschappen en gewesten.............................................................................................30
5.2 de instellingen.........................................................................................................................31
H6: het lokaal niveau........................................................................................................................31
1
, 6.1 de provincies...........................................................................................................................31
6.2 de gemeenten.........................................................................................................................32
6.3 Intercommunale samenwerkingsverbanden...........................................................................33
Deel III. Bronnen van het recht.............................................................................................................33
H1: de wet........................................................................................................................................33
1.1 wetsbegrip..............................................................................................................................33
1.2 Hiërarchie van de rechtsnormen.............................................................................................33
H2: de andere bronnen van het recht...............................................................................................35
2.1 de rechtspraak........................................................................................................................35
2.2 het gewoonterecht.................................................................................................................36
2.3 Algemene rechtsbeginselen....................................................................................................36
H3: grondwettelijke hoven en controlerende instellingen................................................................37
3.1 een overzicht..........................................................................................................................37
3.2 het grondwettelijk hof............................................................................................................38
3.3 de raad van state.....................................................................................................................39
3.4 het rekenhof...........................................................................................................................39
H4: indeling van de rechten..............................................................................................................39
Deel IV: gerechtelijk recht.....................................................................................................................42
H1: enkele algemene beginselen......................................................................................................42
1.1 Bevoegdheid...........................................................................................................................42
1.2 recht op hoger beroep............................................................................................................42
1.3 beroeps en lekenrechters........................................................................................................43
1.4 de eenheid van rechtsspraak..................................................................................................43
1.4 de taak van de rechter............................................................................................................44
1.5 het openbaar ministerie.........................................................................................................45
1.6 de geografische indeling.........................................................................................................46
H2: de rechtscolleges........................................................................................................................46
2.1 de burgerlijke rechtscolleges..................................................................................................47
H3: de gerechtelijke procedure.........................................................................................................50
3.1 verloop van de gerechtelijke procedure..................................................................................50
3.2 rechtsmiddelen.......................................................................................................................51
3.3 kort geding..............................................................................................................................52
3.4 arbitrage.................................................................................................................................53
3.5 de uitvoering...........................................................................................................................54
3.5.1uitvoerend beslag.................................................................................................................54
3.5.2 bewarend beslag..................................................................................................................55
2
, 3.5.3 kantonnement.....................................................................................................................55
3.5.4 dwangsom...........................................................................................................................55
3.5.5 collectieve schuldenregeling................................................................................................56
3.6 de positie van de benadeelde in het recht..............................................................................56
H4: bewijsrecht.................................................................................................................................57
4.1 de bewijslast...........................................................................................................................57
4.2 het schriftelijk bewijs..............................................................................................................58
4.2.3 de authentieke akte.............................................................................................................58
4.2.4 de onderhandse akte...........................................................................................................59
4.2.5 het begin van schriftelijk bewijs...........................................................................................60
4.2.6 Advocatenakte.....................................................................................................................60
4.2.7 Niet ondertekende documenten..........................................................................................60
4.3 het getuigenbewijs..................................................................................................................61
4.4 Vermoedens............................................................................................................................61
4.5 Bekentenis..............................................................................................................................61
4.6 deskundige onderzoek............................................................................................................62
4.7 verhoor van partijen...............................................................................................................62
4.8 plaatsopneming......................................................................................................................62
Deel V. goederen-en zakenrecht...........................................................................................................63
H1: indeling van de goederen...........................................................................................................63
1.1 Lichamelijke en onlichamelijke goederen...............................................................................63
1.2 Roerende en onroerende goederen........................................................................................63
1.3 Gebruiks- en verbruiksgoederen.............................................................................................64
1.4 Domeingoederen....................................................................................................................64
1.5 Zelfstandige zakelijke rechten en zakelijke zekerheidsrechten................................................64
H2: zelfstandige zakelijke rechten.....................................................................................................65
2.1 De kenmerken van het zakelijk recht......................................................................................65
2.2 Het eigendomsrecht...............................................................................................................65
2.1 Beperkingen van het eigendomsrecht....................................................................................67
2.3 Mede-eigendom.....................................................................................................................67
2.4 Het vruchtgebruik...................................................................................................................68
2.5 Recht van opstal......................................................................................................................68
H3: de zakelijke zekerheden..............................................................................................................69
3.1 de zekerheden in het algemeen..............................................................................................69
3.2 de voorrechten.......................................................................................................................69
3.3 de hypotheken........................................................................................................................69
3
, 3.4 het pand..................................................................................................................................69
Deel VII de verbintenissen....................................................................................................................70
H1: de verbintenissen algemeen......................................................................................................70
1.1 wat is een verbintenis.............................................................................................................70
1.2 bronnen van verbintenissen...................................................................................................70
1.3 soorten verbintenissen...........................................................................................................71
H2: de overeenkomst........................................................................................................................73
H3: De grondbeginselen en de interpretatie van overeenkomsten..................................................75
3.1 de wilsautonomie...................................................................................................................75
3.2 de bindende kracht van de overeenkomst..............................................................................75
3.3 de goede trouw.......................................................................................................................75
3.4 de interpretatie van de overeenkomst....................................................................................76
Hoofdstuk 4. Geldigheidsvoorwaarden van de overeenkomst BELANGRIJK!....................................76
4.1 de toestemming......................................................................................................................76
4.2 bekwaamheid.........................................................................................................................77
4.3 voorwerp................................................................................................................................77
4.4 oorzaak...................................................................................................................................78
Hoofdstuk 5. Het ontstaan van de overeenkomst.............................................................................78
5.1 Het aanbod.............................................................................................................................78
5.2 De aanvaarding.......................................................................................................................78
5.3 de precontractuele aansprakelijkheid.....................................................................................78
Hoofdstuk 6. De uitvoering van de overeenkomst............................................................................79
6.1 Vrijwillige uitvoering van de overeenkomst............................................................................79
6.2 de voorwaarde voor de contractuele aansprakelijkheid.........................................................79
Hoofdstuk 7. Derden en de overeenkomst.......................................................................................84
7.1 de relativiteit van overeenkomsten........................................................................................84
Hoofdstuk 8. Tenietgaan van overeenkomsten.................................................................................86
8.1 nietigheid................................................................................................................................86
8.2 ontbinding..............................................................................................................................86
8.3 eenzijdige opzegging..............................................................................................................86
8.4 schuldvernieuwing..................................................................................................................86
8.5 schuldvergelijking...................................................................................................................86
8.6 schuldvermenging...................................................................................................................86
8.7 bevrijde verjaring...................................................................................................................87
Boek: ondernemingsrecht in hoofdlijnen.............................................................................................88
Hoofdstuk 1: begrippen en algemene regelen..................................................................................88
4
, 1.1 ondernemingsrecht................................................................................................................88
1.2 handelaars en ondernemingen...............................................................................................88
1.5.2 onbeslagbaarheid van gezinswoning...................................................................................97
1.5.3 zwartwerk............................................................................................................................97
Hoofdstuk 3: handelsovereenkomsten.............................................................................................98
3.1 Handelstussenpersonen en distributiecontracten..................................................................98
3.2 Overeenkomsten inzake de handelszaak..............................................................................101
Hoofdstuk 9: insolventiewetgeving (=faillissementsrecht)..............................................................103
9.1 geschiedenis van de insolventiewetgeving...........................................................................103
9.2 insolventiewetging, boek XX WER.........................................................................................104
5
,6
,7
,Hoorcollege 1
Boek 1
Deel I
H1: wat is recht?
1.1 definitie van het recht
= recht is het geheel van bindende regels tot ordening van de samenleving in beginsel opgelegd,
minstens bekrachtigd door de maatschappij en als zodanig afdwingbaar gesteld
Omschrijving (3 categorie van regels)
Recht moet ordenen, bepalen hoe we ons moeten gedragen (ordende functie)
Recht kunnen afdwingen door regels, bindend maken door sancties
Bestaande recht aanpassen of afschaffen door regels
o Recht is continu in verandering
Objectief recht <-> subjectief recht (maken een onderscheid)
Objectief:
= geheel van rechtsregels zoals die voortvloeien uit wetgeving, rechtspraak en gewoonten
Subjectief:
=rechten die u ontleend aan het objectief recht, concretisering of individualisering van het objectief
recht
Rechten die u toekomen, die je kan afdwingen bij de rechten
o Vb. auteursrecht: je mag geen foto gebruiken zonder iemand zijn toestemming:
Objectief: prof zegt ga weg
Subjectief: ik sta op een foto dat ik niet wil
H2: indeling van het nationaal recht
2.1 belang van het onderscheid
1 Nationaal recht <-> 2 internationaal recht
Oorsprong in een nationale bron
o Vb. Belgisch bron (Vlaams parlement , Waals parlement…) maken regels
o Vaak omzetting van een internationale regel
Recht voortvloeiend uit verdragen die worden gesloten door landen
o EU op basis van 3 grote basis verdragen
8
,Indeling nationaal recht -> Valt uiteen in 2 deelgebieden
Privaatrecht
= recht dat de relaties tussen burgers beheerd, bepaald
o Vb. overeenkomst met Imke sluiten, huren erven…
Publiekrecht
= relaties tussen burger en de overheid of tussen overheden
o Vb. fiscaalrecht (overheid zegt tegen u zoveel belasting betaal je)
o = relaties tussen overheden onderling
2.2 het privaatrecht
Privaatrecht: 3 rechtstakken = onderdeel van het recht
Burgerlijk recht
= regelt relaties tussen burgers, heel ons functioneren wordt geregeld door het burgerlijk recht
(huren, erven, scheiden, aansprakelijkheid…)
Vind je terug in burgerlijk wetboek (B.W.): vind je bewijsrecht terug
o bevat de basisregels voor het burgerlijk recht
o veranderd voortdurend (vernieuwen)
o afkorting BW is de vernieuwde regels
o OBW= oud burgerlijk wetboek
Ondernemingsrecht
= recht geschreven voor ondernemingen
Ondernemingsrecht vinden we terug in: wetboek van economisch recht (W.E.R.) gestructureerd
in afzonderlijke boeken tot 20 ieder boek behandeld een aparte problematiek
o Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV)
o Afzonderlijke wetten
Waarom apart ondernemingsrecht?
zaken moeten soms sneller/ gemakkelijker gaan
o Vb. het bewijzen van iets, in burgerlijk recht zijn daar heel strenge regels voor, heel
moeilijk te bewijzen altijd geschrift nodig -> niet mogelijk voor ondernemingen
Privaatrechtelijk procesrecht (gerechtelijk recht)
= kunnen afdwingen van rechtsregels (moeten rechtbanken zijn)
Regelt heel onze rechtelijke organisatie= geeft aan welke rechtbanken we hebben
o Regelt alle procedures (hoe je naar een rechter kan gaan)
o Vind je terug in het gerechtelijk wetboek -> bevat onze gehele gerechtelijke organisatie
Heeft ook afzonderlijke wetten
9
, Hoorcollege 2 1-10-2025
2.3 het publiekrecht
Tot het publiek recht behoren:
Grondwettelijk recht
= zit in onze grondwet(hoogste rechtsbron)
3 aspecten:
Staatsstructuur:
o wij zijn een federaal land
basisbeginselen die wij fundamenteel vinden voor onze rechtstaat
o vb. scheiding der machten
rechten en vrijheden
o vb. vrijheid van onderwijs, van vereniging…
Bestuursrecht
= de regelgeving of de wetgeving van de uitvoerende macht, is de regering
geen uitgesproken wetboek
Het fiscaal recht
= regelt de staatsinkomsten: inkomstenbelastingen, venootschapbelastingen…
verschillende wetboeken
o vb. BTW wetboek, WIB (wetboek inkomstenbelasting)
strafrecht
= het geheel van normen die tot het behoud van de openbare orde en veiligheid worden
uitgevaardigd en bepaalt de misdrijven en de straffen
de overheid beslist je te vervolgen daarom behoort het tot het publiekrecht
apart wetboek -> het strafwetboek
o ook veel afzonderlijke wetten
Het strafprocesrecht
= juridische procedure die men volgt bij strafrechtelijke vervolging
Wetboek van strafvordering
10