Maatschappijleer Parlementaire democratie
§1 Wat is politiek?
https://youtu.be/wkDKQU-XJmM
Politiek: De manier waarop een land wordt bestuurd. Het gaat dus om het maken van
keuzes:
- Tot welke leeftijd leerplichtig?
algemeen belang = de politiek houdt zich bezig met zaken die voor veel mensen
belangrijk zijn.
- onderwijs
- veiligheid
- zorg
- woningbouw
- wegen
Demo (demos = volk) cratie (kratein = regeren) wat letterlijk betekent: het volk regeert.
Kenmerken democratie:
● Individuele vrijheid ➙ mensen mogen hun mening uiten en mensen mogen hun
leven inrichten hoe zij dat willen.
● Politieke grondrechten ➙ burgers mogen zelf beslissen op wie ze stemmen
● Politie en leger hebben wettelijk beperkte bevoegdheden ➙ burgers mogen niet
zomaar opgepakt worden.
● Onafhankelijke rechtspraak ➙ rechters doen hun eigen uitspraak & worden niet
gestuurd door parlement
● Persvrijheid ➙ kranten mogen schrijven wat ze willen
Grondwet laat zien hoe belangrijk de waarden vrijheid en gelijkheid zijn.
Dat we in een democratie leven, zien we terug in onze grondwet.
● Alle Nederlanders vanaf 18 stemmen
● Iedereen mag politieke partij/vereniging oprichten
● Iedereen mag demonstreren
● leden van de Staten-Generaal worden gekozen door een geheime stemming
● De wetten worden vastgesteld door de regering & de Staten-Generaal
1
, Directe democratie bijna nooit
- Vroeger in Athene (directe zeggenschap van volk)
- Belangrijke besluiten genomen door volksstemming.
- nu.. directe democratie, referendum: volksstemming over bepaald wetsvoorstel.
Nu bijna overal representatieve democratie
● = het volk kiest vertegenwoordigers die de belangrijkste beslissingen nemen..
2 stelsels:
● Parlementaire stelsel:
○ bevolking kiest het parlement (hoogste machts orgaan)
○ Door samenstelling van het parlement wordt het kabinet gevormd.
○ meerderheid van parlementsleden geen vertrouwen meer in ministers ➙
weggestuurd.
○ Nederland hebben we een niet-gekozen staatshoofd (de macht wordt
door grondwet)
● Presidentieel stelsel
○ bevolking kiest parlement & president.
○ Deze president vaak veel macht (kan zelf ministers aannemen & ontslaan)
Parlementair stelsel Presidentieel stelsel
burgers kiezen parlement burgers kiezen parlement en president
(niet ceremonieel)
ministers aan parlement verantwoording. ministers aan president verantwoording.
kunnen door parlement naar huis kunnen niet door parlement naar huis
gestuurd worden gestuurd worden.
constitutionele monarchie = koning als Vaak beperking macht president:
niet-gekozen staatshoofd (beperkte
macht in grondwet).
geen ontbindingsrecht = het recht om het
parlement te ontbinden
plannen ter goedkeuring aan parlement
Ook hebben wij als Nederland een constitutionele monarchie = land met een koning &
een grondwet.
2
§1 Wat is politiek?
https://youtu.be/wkDKQU-XJmM
Politiek: De manier waarop een land wordt bestuurd. Het gaat dus om het maken van
keuzes:
- Tot welke leeftijd leerplichtig?
algemeen belang = de politiek houdt zich bezig met zaken die voor veel mensen
belangrijk zijn.
- onderwijs
- veiligheid
- zorg
- woningbouw
- wegen
Demo (demos = volk) cratie (kratein = regeren) wat letterlijk betekent: het volk regeert.
Kenmerken democratie:
● Individuele vrijheid ➙ mensen mogen hun mening uiten en mensen mogen hun
leven inrichten hoe zij dat willen.
● Politieke grondrechten ➙ burgers mogen zelf beslissen op wie ze stemmen
● Politie en leger hebben wettelijk beperkte bevoegdheden ➙ burgers mogen niet
zomaar opgepakt worden.
● Onafhankelijke rechtspraak ➙ rechters doen hun eigen uitspraak & worden niet
gestuurd door parlement
● Persvrijheid ➙ kranten mogen schrijven wat ze willen
Grondwet laat zien hoe belangrijk de waarden vrijheid en gelijkheid zijn.
Dat we in een democratie leven, zien we terug in onze grondwet.
● Alle Nederlanders vanaf 18 stemmen
● Iedereen mag politieke partij/vereniging oprichten
● Iedereen mag demonstreren
● leden van de Staten-Generaal worden gekozen door een geheime stemming
● De wetten worden vastgesteld door de regering & de Staten-Generaal
1
, Directe democratie bijna nooit
- Vroeger in Athene (directe zeggenschap van volk)
- Belangrijke besluiten genomen door volksstemming.
- nu.. directe democratie, referendum: volksstemming over bepaald wetsvoorstel.
Nu bijna overal representatieve democratie
● = het volk kiest vertegenwoordigers die de belangrijkste beslissingen nemen..
2 stelsels:
● Parlementaire stelsel:
○ bevolking kiest het parlement (hoogste machts orgaan)
○ Door samenstelling van het parlement wordt het kabinet gevormd.
○ meerderheid van parlementsleden geen vertrouwen meer in ministers ➙
weggestuurd.
○ Nederland hebben we een niet-gekozen staatshoofd (de macht wordt
door grondwet)
● Presidentieel stelsel
○ bevolking kiest parlement & president.
○ Deze president vaak veel macht (kan zelf ministers aannemen & ontslaan)
Parlementair stelsel Presidentieel stelsel
burgers kiezen parlement burgers kiezen parlement en president
(niet ceremonieel)
ministers aan parlement verantwoording. ministers aan president verantwoording.
kunnen door parlement naar huis kunnen niet door parlement naar huis
gestuurd worden gestuurd worden.
constitutionele monarchie = koning als Vaak beperking macht president:
niet-gekozen staatshoofd (beperkte
macht in grondwet).
geen ontbindingsrecht = het recht om het
parlement te ontbinden
plannen ter goedkeuring aan parlement
Ook hebben wij als Nederland een constitutionele monarchie = land met een koning &
een grondwet.
2
