5.1 De wereld wordt groter
- Het begin van de Europese overzeese expansie
- Het veranderende mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling
Al voor 1500 ontdekten de Portugezen nieuwe zeeroutes: ze voeren langs de Afrikaanse
kust naar Indië en namen specerijen mee naar Europa. De ontdekkingsreizen leidden tot
een grotere kennis van de wereld en waren het begin van de handel tussen de continenten
over de Indische en Atlantische oceaan.
Portugezen gaan op ontdekkingsreis
Het doel van de Portugezen was te kunnen concurreren met de Arabische handel in
slaven,goud en ivoor. De verkenning van Afrika had nog een ander doel: contact leggen met
priester Johannes, om met hem een pact te sluiten tegen de moslims. Al snel moesten de
Portugezen hun wereldbeeld bijstellen, Johannes bestond niet en de Indische bevolking was
niet christelijk.
Spanje volgt Portugal
Ook de Spaanse ontdekkingsreizen begonnen als een vervolg op de Reconquista. De
Spaanse koningin Isabella en koning Ferdinand stelden Columbus geld ter beschikking om
met drie karvelen naar het westen te varen. Na vijf weken zette hij voet aan land in wat hij
dacht dat Indië was. 10 jaar later bleek dat er een ‘nieuwe wereld’ ontdekt was. De
westelijke route naar Indië werd uiteindelijk wel gevonden, maar was niet winstgevend. Ze
richtten hun aandacht op Amerika.
Azteken en Inca’s
In midden- en Zuid-Amerika lagen uitgestrekte rijken van o.a. Azteken en Inca’s. Deze
volken hadden een hoogontwikkelde cultuur met steden. Na columbus reisden meer
ontdekkers naar Amerika om gebieden te veroveren. In 1521 gaven de Azteken zich over.
Ruim 10 jaar later werd ook het Incarijk veroverd.
Spanje koloniseert Amerika
Als beloning voor hun veroveringen kregen de conquistadores grote landgoederen,
haciendas. De encomienda was een juridisch systeem, waarbij een Spanjaard een aantal
indianen onder zijn bevel kreeg om ze te onderrichten in het katholieke geloof. In de praktijk
werden ze gedwongen om zware arbeid te verrichten. In 1542 kwamen de Nieuwe Wetten:
het inheemse volk kreeg rechten en golden voor de wet als volwaardige mensen.
Gevolgen voor Europa
De handelsstromen naar Europa veranderden. Na verloop van tijd ontstond er een
handelsdriehoek tussen Europa, Afrika en Amerika. De trans-Atlantische handel en het
belang van de West-Europese havensteden namen toe.
, 5.2 Renaissance en humanisme
- Het veranderende mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling.
- De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de Klassieke Oudheid.
Met humanisme en Renaissance bedoelen we de nieuwe manier van denken die in de 14e
eeuw in Noord-Italiaanse steden ontstond en die was geïnspireerd op het erfgoed van de
Klassieke Oudheid.
Renaissance
Door de kruistochten en de handel waren christenen in contact gekomen met Arabische
wetenschappers die de wetenschappelijke kennis uit de Klassieke Oudheid kenden. Deze
nieuwe, meer rationele benadering van de wereld sloeg aan. In de tijd van steden en staten
was in Noord-Italië een welvarende en zelfbewuste burgerij opgekomen, die zich wilde
losmaken van teveel kerkelijke invloed. In het midden van de 15e eeuw kreeg deze
mentaliteit nog een extra impuls toen in 1453 Constantinopel in Turkse handen viel. De
klassieke kunst beleefde een Renaissance, een wedergeboorte.
Humanisme
Wetenschappers in de 16e eeuw wilden met hun verstand de verschijnselen in de wereld
verklaren. Deze nieuwe manier van denken is humanisme genoemd, omdat hierin de mens
centraal staat. Ook de huidige bijbel, de Vulgaat, werd onderwerp van studie door de
humanisten. Door Erasmus zijn talenkennis ontdekte hij talloze vertaalfouten. Hiermee zette
Erasmus de eerste stap naar de kerkhervorming.
Een nieuw mens- en wereldbeeld
Humanistisch onderzoek vernieuwde het geestelijke en godsdienstige mensbeeld. Bij het
studeren van de mens gingen artsen uit van de klassieke ideeën, maar volgde deze niet
kritiekloos. Ook de wereld werd opnieuw in kaart gebracht. De kritische benadering van de
geleerde in de 16e eeuw legde de basis voor de Wetenschappelijke Revolutie.
- Het begin van de Europese overzeese expansie
- Het veranderende mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling
Al voor 1500 ontdekten de Portugezen nieuwe zeeroutes: ze voeren langs de Afrikaanse
kust naar Indië en namen specerijen mee naar Europa. De ontdekkingsreizen leidden tot
een grotere kennis van de wereld en waren het begin van de handel tussen de continenten
over de Indische en Atlantische oceaan.
Portugezen gaan op ontdekkingsreis
Het doel van de Portugezen was te kunnen concurreren met de Arabische handel in
slaven,goud en ivoor. De verkenning van Afrika had nog een ander doel: contact leggen met
priester Johannes, om met hem een pact te sluiten tegen de moslims. Al snel moesten de
Portugezen hun wereldbeeld bijstellen, Johannes bestond niet en de Indische bevolking was
niet christelijk.
Spanje volgt Portugal
Ook de Spaanse ontdekkingsreizen begonnen als een vervolg op de Reconquista. De
Spaanse koningin Isabella en koning Ferdinand stelden Columbus geld ter beschikking om
met drie karvelen naar het westen te varen. Na vijf weken zette hij voet aan land in wat hij
dacht dat Indië was. 10 jaar later bleek dat er een ‘nieuwe wereld’ ontdekt was. De
westelijke route naar Indië werd uiteindelijk wel gevonden, maar was niet winstgevend. Ze
richtten hun aandacht op Amerika.
Azteken en Inca’s
In midden- en Zuid-Amerika lagen uitgestrekte rijken van o.a. Azteken en Inca’s. Deze
volken hadden een hoogontwikkelde cultuur met steden. Na columbus reisden meer
ontdekkers naar Amerika om gebieden te veroveren. In 1521 gaven de Azteken zich over.
Ruim 10 jaar later werd ook het Incarijk veroverd.
Spanje koloniseert Amerika
Als beloning voor hun veroveringen kregen de conquistadores grote landgoederen,
haciendas. De encomienda was een juridisch systeem, waarbij een Spanjaard een aantal
indianen onder zijn bevel kreeg om ze te onderrichten in het katholieke geloof. In de praktijk
werden ze gedwongen om zware arbeid te verrichten. In 1542 kwamen de Nieuwe Wetten:
het inheemse volk kreeg rechten en golden voor de wet als volwaardige mensen.
Gevolgen voor Europa
De handelsstromen naar Europa veranderden. Na verloop van tijd ontstond er een
handelsdriehoek tussen Europa, Afrika en Amerika. De trans-Atlantische handel en het
belang van de West-Europese havensteden namen toe.
, 5.2 Renaissance en humanisme
- Het veranderende mens- en wereldbeeld van de Renaissance en het begin van een
nieuwe wetenschappelijke belangstelling.
- De hernieuwde oriëntatie op het erfgoed van de Klassieke Oudheid.
Met humanisme en Renaissance bedoelen we de nieuwe manier van denken die in de 14e
eeuw in Noord-Italiaanse steden ontstond en die was geïnspireerd op het erfgoed van de
Klassieke Oudheid.
Renaissance
Door de kruistochten en de handel waren christenen in contact gekomen met Arabische
wetenschappers die de wetenschappelijke kennis uit de Klassieke Oudheid kenden. Deze
nieuwe, meer rationele benadering van de wereld sloeg aan. In de tijd van steden en staten
was in Noord-Italië een welvarende en zelfbewuste burgerij opgekomen, die zich wilde
losmaken van teveel kerkelijke invloed. In het midden van de 15e eeuw kreeg deze
mentaliteit nog een extra impuls toen in 1453 Constantinopel in Turkse handen viel. De
klassieke kunst beleefde een Renaissance, een wedergeboorte.
Humanisme
Wetenschappers in de 16e eeuw wilden met hun verstand de verschijnselen in de wereld
verklaren. Deze nieuwe manier van denken is humanisme genoemd, omdat hierin de mens
centraal staat. Ook de huidige bijbel, de Vulgaat, werd onderwerp van studie door de
humanisten. Door Erasmus zijn talenkennis ontdekte hij talloze vertaalfouten. Hiermee zette
Erasmus de eerste stap naar de kerkhervorming.
Een nieuw mens- en wereldbeeld
Humanistisch onderzoek vernieuwde het geestelijke en godsdienstige mensbeeld. Bij het
studeren van de mens gingen artsen uit van de klassieke ideeën, maar volgde deze niet
kritiekloos. Ook de wereld werd opnieuw in kaart gebracht. De kritische benadering van de
geleerde in de 16e eeuw legde de basis voor de Wetenschappelijke Revolutie.
