WAAR / NIET WAAR
1. De forensische arts is gehouden aan het medisch beroepsgeheim ten aanzien van
de magistraat die hem heeft aangesteld voor een opdracht.
✗ NIET WAAR: een gerechtsdeskundige is binnen de grenzen van zijn opdracht niet door
het beroepsgeheim gebonden ten aanzien van de overheid die hem heeft opgevorderd.
2. Lijkvlekken zijn altijd gefixeerd na het overlijden en kunnen nooit meer worden
verplaatst.
✗ NIET WAAR: lijkvlekken zijn wegduwbaar tot ongeveer 20 uur na de dood. Daarna zijn
ze gefixeerd.
3. Wurging (manuele strangulatie) kan nooit het gevolg zijn van zelfdoding.
✓ WAAR: wurging vereist altijd het optreden van een derde. Men kan zichzelf niet
wurgen.
4. Roet in de longen is een bewijs dat de persoon nog in leven was tijdens de brand.
✓ WAAR: roetaspiratie vereist actieve ademhaling. Aanwezigheid van roet in de longen
toont aan dat de persoon nog leefde ten tijde van de brand.
5. Diatomeeën (kiezelwieren) die worden aangetroffen in het beenmerg bewijzen dat
het slachtoffer levend in het water terechtkwam.
✓ WAAR: diatomeeën dringen via de longen in de bloedbaan en bereiken zo het
beenmerg. Dit vereist een actieve bloedcirculatie, wat bewijst dat het slachtoffer levend
in het water was.
6. Bij een ophanging is een volledige, circulaire strenggroef vereist om de diagnose
te stellen.
✗ NIET WAAR: bij een typische ophanging is de strenggroef niet altijd circulair. Een niet-
circulaire strenggroef (waarbij de nek niet volledig wordt omsloten) is ook mogelijk,
afhankelijk van de positie van de knoop.
7. Een onvolledig DNA-profiel van een sporendrager kan nog steeds gebruikt worden
om een verdachte uit te sluiten.
✓ WAAR: zelfs met een onvolledig profiel kunnen merkers worden vergeleken. Als er
duidelijke verschillen zijn bij de beschikbare merkers, volstaat dit voor uitsluiting.
8. De regel van Casper stelt dat 1 week in de lucht gelijk staat aan 2 weken in water
en 8 weken in de aarde voor het ontbindingsproces.
✓ WAAR: dit is de klassieke regel van Casper (1862) die de verhouding van
ontbindingssnelheid in verschillende omgevingen beschrijft.
, 9. De speekselsliert bij ophanging is een vitaal teken dat aantoont dat de persoon
nog leefde op het moment van de ophanging.
✓ WAAR: de stimulatie van het ganglion in de hals zorgt voor speekselproductie. Dit is
een vitaal teken dat bewijst dat de persoon nog leefde bij het begin van de ophanging.
10. Bij een crematie heeft de procureur des Konings geen tussenkomst nodig als er
geen gerechtelijk geneeskundig bezwaar is.
✗ NIET WAAR: bij crematie is altijd een onderzoek vereist door een beëdigde arts
aangesteld door de burgerlijke stand. De PdK is enkel betrokken als er een gerechtelijk
bezwaar is.
11. Petechieën (puntbloedingen) in de oogleden zijn een absoluut bewijs van een
verstikkingsdood.
✗ NIET WAAR: petechieën zijn een aspecifiek kenmerk: ze komen voor in tot 90% van de
gevallen bij asfyxie, maar kunnen ook optreden bij andere doodsoorzaken (bv.
hersenbloeding). Ze zijn een alarmsignaal maar geen absoluut bewijs.
12. Bij een suïcide door verhanging is het wettelijk verplicht dat de procureur des
Konings een inwendige schouwing beveelt.
✗ NIET WAAR: de PdK beslist of er een inwendige schouwing (autopsie) nodig is. Bij een
vermoedelijke zelfdoding door ophanging is dit niet automatisch verplicht — de PdK
weegt de omstandigheden af.
13. De 'handlungsfähigkeit' betekent dat een persoon na een dodelijk letsel nog
rationele handelingen kan stellen vooraleer het bewustzijn verloren gaat.
✓ WAAR: handelingsbekwaamheid (Handlungsfähigkeit) is het vermogen om na een
dodelijk letsel nog handelingen te stellen. Dit is afhankelijk van het snelheid waarmee de
hersenen zuurstoftekort krijgen — niet elk dodelijk letsel leidt tot onmiddellijk
bewustzijnsverlies.
14. Bij verdrinking is de afwezigheid van een schuimprop aan mond en neus
voldoende bewijs dat de persoon niet verdronken is.
✗ NIET WAAR: de schuimprop is een atypisch (niet altijd aanwezig) verschijnsel bij
verdrinking. Bij hydrocutie (plotse dood in water door reflectorische hartstilstand) of bij
putrefactie ontbreekt de schuimprop. Afwezigheid ervan sluit verdrinking niet uit.
15. Adipocirevorming treedt op in een koude, vochtige omgeving en vereist minimaal
6 weken.
✓ WAAR: adipocire ontstaat door hydrogenatie van onverzadigde vetzuren en hydrolyse
,van triglyceriden in een koude, natte omgeving. Dit proces duurt minimaal 6 weken,
meestal 3 à 6 maanden.
16. Een brandhematoom boven het harde hersenvlies (epiduraal) is steeds het gevolg
van stomp geweld op het hoofd.
✗ NIET WAAR: een brandhematoom ('heat hematoma') is een post-mortaal artefact
veroorzaakt door hitte-inwerking. Het moet niet verward worden met een traumatisch
epiduraal hematoom door stomp geweld. Histologisch onderzoek kan het onderscheid
maken.
17. Het uitwisselingsprincipe van Locard stelt dat ieder contact sporen nalaat, zowel
op het slachtoffer als op de dader.
✓ WAAR: Locard's principe is bidirectioneel: de dader laat sporen achter op de plaats
delict/het slachtoffer, maar de plaats delict/het slachtoffer laat ook sporen achter op de
dader. VB: kruittekens op de handen van een schutter.
18. Bij forensische DNA-analyse heeft mitochondriaal DNA een hoger discriminerend
vermogen dan kern-DNA (STR-profiel).
✗ NIET WAAR: kern-DNA (STR-profiel) heeft een veel hoger discriminerend vermogen: een
volledig profiel voor 12+ STR's is uniek op meer dan 1 op 1 miljard. Mitochondriaal DNA
wordt via de moederlijn overgedragen en is identiek bij alle maternele verwanten — het
kan dus geen individuen onderscheiden binnen dezelfde moederlijn.
19. Coup-contrecoup-letsel treedt op bij een slag met een stomp voorwerp op het
hoofd.
✗ NIET WAAR: Coup-contrecoup treedt op bij een val (versnelling/deceleratie): schade
aan de impactzijde (coup) en diametraal tegenover (contrecoup). Bij een directe slag met
een stomp voorwerp is er lokale impact maar typisch geen contrecoup.
20. Wanneer er zich roet bevindt in de allerkleinste luchtwegvertakkingen (bronchioli),
is dit een bewijs van vitale roetaspiratie.
✓ WAAR: diepe roetaspiratie tot in de kleinste luchtwegvertakkingen bewijst dat de
persoon actief ademde tijdens de brand. Oppervlakkige roetneerslag in de grote
luchtwegen kan post-mortaal zijn, maar roet in de bronchioli vereist actieve ademhaling.
21. Een man wordt dood aangetroffen naast zijn auto langs een bosweg. Er is een
schotwonde aan de rechterslaap. Het wapen (een pistool) ligt 30 cm van zijn
rechterhand. Er zijn roetafzettingen rondom de inschotwonde en er zijn kruitresten
op zijn rechterhand. Er zijn geen hesitation cuts. Op basis van deze gegevens is
homicide waarschijnlijker dan suïcide.
, ✗ NIET WAAR: de bevindingen zijn sterk compatibel met suïcide: contactschot (roet
rondom de wonde wijst op dichtbij of contactschot), wapen nabij de dominante hand,
kruitresten op de rechterhand van het slachtoffer, en geen afweerletsels. Het ontbreken
van hesitation cuts is bij vuurwapens normaal, die komen voor bij snijwonden. Geen
enkele bevinding wijst primair op homicide.
22. Een 55-jarige man wordt levenloos aangetroffen in zijn wagen in een afgesloten
garage. De motor draait. Er zijn geen uitwendige letsels. De lijkvlekken zijn
opvallend kersrood van kleur. Bij autopsie wordt geen anatomisch substraat voor
een natuurlijke dood gevonden. De doodsoorzaak is hier een mechanische asfyxie.
✗ NIET WAAR: kersrode lijkvlekken, afgesloten garage met draaiende motor, en geen
anatomisch substraat voor een natuurlijke dood zijn klassiek voor CO-intoxicatie
(koolstofmonoxidevergiftiging). CO is een chemische, niet-mechanische oorzaak van
asfyxie. Het blokkeert de zuurstofbinding aan hemoglobine (carboxyhemoglobine), wat
chemische hypoxie veroorzaakt.
23. Bij positionele asfyxie zijn er doorgaans uitgesproken uitwendige letsels zichtbaar
op het lichaam.
✗ NIET WAAR: positionele asfyxie laat juist de minste letsels na van alle asfyxievormen —
de belemmering is mechanisch door lichaamshouding, niet door direct geweld. Dit maakt
de diagnose moeilijk.
24. Een vijf maanden oud kind dat plots en onverwacht overlijdt: de oorzaak kan
volledig worden vastgesteld door uitwendig en inwendig onderzoek alleen, zonder
bijkomend CT-onderzoek.
✗ NIET WAAR: volgens de wet van 26 maart 2003 en forensische richtlijnen volstaat
uitwendig + inwendig onderzoek niet altijd. Bijkomend CT-scan en toxicologisch
onderzoek zijn noodzakelijk om SIDS correct te diagnosticeren als uitsluitingsdiagnose.
25. Bij hypothermie heeft de patiënt de neiging om zijn kleding uit te trekken, wat
paradoxaal uitkleden ('paradoxical undressing') wordt genoemd.
✓ WAAR: door perifere vaatverwijding in de laatste fase van hypothermie ontstaat een
gevoel van warmte, waardoor het slachtoffer kleding uittrekt. Dit is een klassiek kenmerk
van dodelijke hypothermie.
26. Een subarachnoïdale bloeding kan ook optreden zonder trauma.
✓ WAAR: een spontane subarachnoïdale bloeding (bv. door een geruptureerd aneurysma)
is een niet-traumatische oorzaak. Dit onderscheid is forensisch belangrijk: niet elke
subarachnoïdale bloeding is het gevolg van geweld.
1. De forensische arts is gehouden aan het medisch beroepsgeheim ten aanzien van
de magistraat die hem heeft aangesteld voor een opdracht.
✗ NIET WAAR: een gerechtsdeskundige is binnen de grenzen van zijn opdracht niet door
het beroepsgeheim gebonden ten aanzien van de overheid die hem heeft opgevorderd.
2. Lijkvlekken zijn altijd gefixeerd na het overlijden en kunnen nooit meer worden
verplaatst.
✗ NIET WAAR: lijkvlekken zijn wegduwbaar tot ongeveer 20 uur na de dood. Daarna zijn
ze gefixeerd.
3. Wurging (manuele strangulatie) kan nooit het gevolg zijn van zelfdoding.
✓ WAAR: wurging vereist altijd het optreden van een derde. Men kan zichzelf niet
wurgen.
4. Roet in de longen is een bewijs dat de persoon nog in leven was tijdens de brand.
✓ WAAR: roetaspiratie vereist actieve ademhaling. Aanwezigheid van roet in de longen
toont aan dat de persoon nog leefde ten tijde van de brand.
5. Diatomeeën (kiezelwieren) die worden aangetroffen in het beenmerg bewijzen dat
het slachtoffer levend in het water terechtkwam.
✓ WAAR: diatomeeën dringen via de longen in de bloedbaan en bereiken zo het
beenmerg. Dit vereist een actieve bloedcirculatie, wat bewijst dat het slachtoffer levend
in het water was.
6. Bij een ophanging is een volledige, circulaire strenggroef vereist om de diagnose
te stellen.
✗ NIET WAAR: bij een typische ophanging is de strenggroef niet altijd circulair. Een niet-
circulaire strenggroef (waarbij de nek niet volledig wordt omsloten) is ook mogelijk,
afhankelijk van de positie van de knoop.
7. Een onvolledig DNA-profiel van een sporendrager kan nog steeds gebruikt worden
om een verdachte uit te sluiten.
✓ WAAR: zelfs met een onvolledig profiel kunnen merkers worden vergeleken. Als er
duidelijke verschillen zijn bij de beschikbare merkers, volstaat dit voor uitsluiting.
8. De regel van Casper stelt dat 1 week in de lucht gelijk staat aan 2 weken in water
en 8 weken in de aarde voor het ontbindingsproces.
✓ WAAR: dit is de klassieke regel van Casper (1862) die de verhouding van
ontbindingssnelheid in verschillende omgevingen beschrijft.
, 9. De speekselsliert bij ophanging is een vitaal teken dat aantoont dat de persoon
nog leefde op het moment van de ophanging.
✓ WAAR: de stimulatie van het ganglion in de hals zorgt voor speekselproductie. Dit is
een vitaal teken dat bewijst dat de persoon nog leefde bij het begin van de ophanging.
10. Bij een crematie heeft de procureur des Konings geen tussenkomst nodig als er
geen gerechtelijk geneeskundig bezwaar is.
✗ NIET WAAR: bij crematie is altijd een onderzoek vereist door een beëdigde arts
aangesteld door de burgerlijke stand. De PdK is enkel betrokken als er een gerechtelijk
bezwaar is.
11. Petechieën (puntbloedingen) in de oogleden zijn een absoluut bewijs van een
verstikkingsdood.
✗ NIET WAAR: petechieën zijn een aspecifiek kenmerk: ze komen voor in tot 90% van de
gevallen bij asfyxie, maar kunnen ook optreden bij andere doodsoorzaken (bv.
hersenbloeding). Ze zijn een alarmsignaal maar geen absoluut bewijs.
12. Bij een suïcide door verhanging is het wettelijk verplicht dat de procureur des
Konings een inwendige schouwing beveelt.
✗ NIET WAAR: de PdK beslist of er een inwendige schouwing (autopsie) nodig is. Bij een
vermoedelijke zelfdoding door ophanging is dit niet automatisch verplicht — de PdK
weegt de omstandigheden af.
13. De 'handlungsfähigkeit' betekent dat een persoon na een dodelijk letsel nog
rationele handelingen kan stellen vooraleer het bewustzijn verloren gaat.
✓ WAAR: handelingsbekwaamheid (Handlungsfähigkeit) is het vermogen om na een
dodelijk letsel nog handelingen te stellen. Dit is afhankelijk van het snelheid waarmee de
hersenen zuurstoftekort krijgen — niet elk dodelijk letsel leidt tot onmiddellijk
bewustzijnsverlies.
14. Bij verdrinking is de afwezigheid van een schuimprop aan mond en neus
voldoende bewijs dat de persoon niet verdronken is.
✗ NIET WAAR: de schuimprop is een atypisch (niet altijd aanwezig) verschijnsel bij
verdrinking. Bij hydrocutie (plotse dood in water door reflectorische hartstilstand) of bij
putrefactie ontbreekt de schuimprop. Afwezigheid ervan sluit verdrinking niet uit.
15. Adipocirevorming treedt op in een koude, vochtige omgeving en vereist minimaal
6 weken.
✓ WAAR: adipocire ontstaat door hydrogenatie van onverzadigde vetzuren en hydrolyse
,van triglyceriden in een koude, natte omgeving. Dit proces duurt minimaal 6 weken,
meestal 3 à 6 maanden.
16. Een brandhematoom boven het harde hersenvlies (epiduraal) is steeds het gevolg
van stomp geweld op het hoofd.
✗ NIET WAAR: een brandhematoom ('heat hematoma') is een post-mortaal artefact
veroorzaakt door hitte-inwerking. Het moet niet verward worden met een traumatisch
epiduraal hematoom door stomp geweld. Histologisch onderzoek kan het onderscheid
maken.
17. Het uitwisselingsprincipe van Locard stelt dat ieder contact sporen nalaat, zowel
op het slachtoffer als op de dader.
✓ WAAR: Locard's principe is bidirectioneel: de dader laat sporen achter op de plaats
delict/het slachtoffer, maar de plaats delict/het slachtoffer laat ook sporen achter op de
dader. VB: kruittekens op de handen van een schutter.
18. Bij forensische DNA-analyse heeft mitochondriaal DNA een hoger discriminerend
vermogen dan kern-DNA (STR-profiel).
✗ NIET WAAR: kern-DNA (STR-profiel) heeft een veel hoger discriminerend vermogen: een
volledig profiel voor 12+ STR's is uniek op meer dan 1 op 1 miljard. Mitochondriaal DNA
wordt via de moederlijn overgedragen en is identiek bij alle maternele verwanten — het
kan dus geen individuen onderscheiden binnen dezelfde moederlijn.
19. Coup-contrecoup-letsel treedt op bij een slag met een stomp voorwerp op het
hoofd.
✗ NIET WAAR: Coup-contrecoup treedt op bij een val (versnelling/deceleratie): schade
aan de impactzijde (coup) en diametraal tegenover (contrecoup). Bij een directe slag met
een stomp voorwerp is er lokale impact maar typisch geen contrecoup.
20. Wanneer er zich roet bevindt in de allerkleinste luchtwegvertakkingen (bronchioli),
is dit een bewijs van vitale roetaspiratie.
✓ WAAR: diepe roetaspiratie tot in de kleinste luchtwegvertakkingen bewijst dat de
persoon actief ademde tijdens de brand. Oppervlakkige roetneerslag in de grote
luchtwegen kan post-mortaal zijn, maar roet in de bronchioli vereist actieve ademhaling.
21. Een man wordt dood aangetroffen naast zijn auto langs een bosweg. Er is een
schotwonde aan de rechterslaap. Het wapen (een pistool) ligt 30 cm van zijn
rechterhand. Er zijn roetafzettingen rondom de inschotwonde en er zijn kruitresten
op zijn rechterhand. Er zijn geen hesitation cuts. Op basis van deze gegevens is
homicide waarschijnlijker dan suïcide.
, ✗ NIET WAAR: de bevindingen zijn sterk compatibel met suïcide: contactschot (roet
rondom de wonde wijst op dichtbij of contactschot), wapen nabij de dominante hand,
kruitresten op de rechterhand van het slachtoffer, en geen afweerletsels. Het ontbreken
van hesitation cuts is bij vuurwapens normaal, die komen voor bij snijwonden. Geen
enkele bevinding wijst primair op homicide.
22. Een 55-jarige man wordt levenloos aangetroffen in zijn wagen in een afgesloten
garage. De motor draait. Er zijn geen uitwendige letsels. De lijkvlekken zijn
opvallend kersrood van kleur. Bij autopsie wordt geen anatomisch substraat voor
een natuurlijke dood gevonden. De doodsoorzaak is hier een mechanische asfyxie.
✗ NIET WAAR: kersrode lijkvlekken, afgesloten garage met draaiende motor, en geen
anatomisch substraat voor een natuurlijke dood zijn klassiek voor CO-intoxicatie
(koolstofmonoxidevergiftiging). CO is een chemische, niet-mechanische oorzaak van
asfyxie. Het blokkeert de zuurstofbinding aan hemoglobine (carboxyhemoglobine), wat
chemische hypoxie veroorzaakt.
23. Bij positionele asfyxie zijn er doorgaans uitgesproken uitwendige letsels zichtbaar
op het lichaam.
✗ NIET WAAR: positionele asfyxie laat juist de minste letsels na van alle asfyxievormen —
de belemmering is mechanisch door lichaamshouding, niet door direct geweld. Dit maakt
de diagnose moeilijk.
24. Een vijf maanden oud kind dat plots en onverwacht overlijdt: de oorzaak kan
volledig worden vastgesteld door uitwendig en inwendig onderzoek alleen, zonder
bijkomend CT-onderzoek.
✗ NIET WAAR: volgens de wet van 26 maart 2003 en forensische richtlijnen volstaat
uitwendig + inwendig onderzoek niet altijd. Bijkomend CT-scan en toxicologisch
onderzoek zijn noodzakelijk om SIDS correct te diagnosticeren als uitsluitingsdiagnose.
25. Bij hypothermie heeft de patiënt de neiging om zijn kleding uit te trekken, wat
paradoxaal uitkleden ('paradoxical undressing') wordt genoemd.
✓ WAAR: door perifere vaatverwijding in de laatste fase van hypothermie ontstaat een
gevoel van warmte, waardoor het slachtoffer kleding uittrekt. Dit is een klassiek kenmerk
van dodelijke hypothermie.
26. Een subarachnoïdale bloeding kan ook optreden zonder trauma.
✓ WAAR: een spontane subarachnoïdale bloeding (bv. door een geruptureerd aneurysma)
is een niet-traumatische oorzaak. Dit onderscheid is forensisch belangrijk: niet elke
subarachnoïdale bloeding is het gevolg van geweld.
