Samenvatting Bouwwetenschappen en Materialenleer, Hoofdstuk 1

HOOFDSTUK 3 – BETON
DEFINITIE VAN BETON
Beton Een verhard mengsel van cement, grof toeslagmateriaal (grind) en fijn
toeslagmateriaal (zand) en water. Verder kunnen vulstoffen en hulpstoffen zijn
toegevoegd.


TOEPASSINGEN VAN BETON
Zowel bij infrastructuurwerken als bij gebouwen vinden we beton terug. In de infrastructuur wordt beton
ingezet bij bruggen en tunnels, waterzuivering, bestrating en vele onderdelen van de openbare weg.

Bij gebouwen vinden we het terug bij de funderingen. Voor constructieve doeleinden wordt in het beton staal
verwerkt. Bij gebouwen vinden we het verder terug bij ruwbouw, wanden, vloeren.

Geprefabriceerde betonelementen komen vaak voor bij kelders en regenwaterputten, wanden, holle
vloerelementen en breedplaatvloeren. Geprefabriceerde voorgespannen betonnen vlaken worden toegepast
als draagstructuur in de woningbouw als alternatief voor stalen I-liggers. Geprefabriceerde gewapende
betonnen balpen worden ingezet voor het overspannen van deur- of raamopeningen. Ook bij afwerking en
binneninrichting kan voor beton worden gekozen.


BESTANDDELEN VAN BETON
Elk van de bestanddelen van beton draagt vanwege de afzonderlijke eigenschappen iets bij aan het
uiteindelijke resultaat van beton.


TOESLAGMATERIALEN
Toeslagmaterialen Materialen die samen met cementlijm (water en cement) het uiteindelijke beton
vormen.
De cement ‘lijm’ het grind aan elkaar. De term ‘toeslagmateriaal’ veronderstelt dat het materiaal zelf niet
deelneemt aan een reactie. Meestal zijn toeslagmaterialen steenachtige materialen: zand en grind. D max : de
maximale korrelgrootte.

De verschillende toeslagmaterialen worden ingedeeld naar de wijze van ontstaan:
 Natuurlijke toeslagmaterialen worden het meest toegepast. VB. grind, zand, basalt, graniet, kalksteen
en kwartsiet.
 Kunstmatige toeslagmaterialen worden, zoals de naam al aangeeft kunstmatig vervaardigd. Van klei en
vliegas kunnen BV. bolletjes worden gerold die, nadat ze in de oven zijn geweest, zijn te gebruiken als
licht toeslagmateriaal.
 Reststoffen: sommige afvalstoffen uit andere industrieën zijn heel goed toepasbaar als
toeslagmateriaal in beton. Afval van BV. de metaalindustrie, en vervolgens worden verwerkt in nieuw
beton.
De gebruikte toeslagmaterialen hebben een grote invloed op de betonspecie en het verharde beton. De
belangrijkste functie van toeslagmaterialen in beton is het grootste deel van de drukkrachten opvangen.

, VULSTOFFEN
Wanneer er fijne materialen worden toegevoegd aan een mengsel spreken we van vulstoffen.
Vulstof Een toevoegsel waarbij het merendeel van de korreltjes kleiner dan 0,063 mm is.
Vulstoffen zijn vrijwel inert, wat betekent dat ze niet of nauwelijks reageren met andere
stoffen


CEMENT
Cement speelt de rol van hydraulisch bindmiddel bij beton dat na contact met water zal uitharden.


WATER
Wat is een noodzakelijk bestanddeel van beton. Water toevoegen is nodig om ervoor te zorgen dat er
cementlijm ontstaat, die het grind aan elkaar vindt. Het gebruikte water mag zeker geen vervuild water zijn.


HULPSTOFFEN
Om bepaalde eigenschappen van beton te verbeteren, kunnen extra stoffen worden toegevoegd.


FABRICATIE VAN BETON
De verschillende bestanddelen van beton worden in de concrete verhoudingen samengesteld en dienen goed
gemengd te worden. Na het storten en verwerken is de laatste stap, het nabehandelen, van groot belang.


BEKISTING
Het nog vloeibare beton wordt meestal in een vorm gegoten. Dit heet een bekisting. Een bekisting wordt soms
hergebruikt en kan voorzien zijn van noodzakelijke uitsparingen, onderbrekingen. Het moet stabiel genoeg zijn
tijdens het storten en verharden maar mag bij het wegnemen geen beschadigingen nalaten. Bij gewapend
beton plaats men ijzeren wapeningen. Nadien zal men het uitgeharde beton ontkisten, dat wil zeggen van
bekisting ontdoen.

Er zijn verschillende materialen die kunnen gebruikt worden:
 Gewone houten planken
 Houten platen (multiplex)
 Stalen mallen
 Kunststof
 Vezelcementplaten



HYDRATATIE
Na het mengen van de grondstoffen is betonspecie een plastisch materiaal. In de tijd daarna treedt in het
betonmengsel een chemische reactie op die het mengsel ‘versteent’. Deze chemische reactie wordt hydratatie
genoemd.

Bij hydratatie komt in korte tijd veel warmte vrij. Afhankelijk van de omstandigheden en de afmetingen van de
constructie kan de temperatuur in het beton oplopen tot wel 40 à 50 °C en zelfs hoger.


VERDICHTEN
Betonspecie moet na het aanbrengen worden verdicht, om de aanwezige lucht uit de specie te verdrijven. Dit
kan door prikken of het gebruik van trilnaalden.